HER ÇOCUK ÖZELDİR:

HER ÇOCUK ÖZELDİR:

Ülkemizde ve dünyada özel öğrenme güçlüğü yaşayan çocuk sayısı oldukça fazladır, hatta her sınıfta en az bir öğrenci bu durumu yaşamaktadır. Bu öğrenciler ne aileleri ne de eğitimcileri tarafından tam olarak anlaşılamadıklarından, eğitim hayatlarında zorluklarla karşılaşmaktadırlar. Disleksi bozukluğuna sahip ünlüler arasından Albert Einstein, Auguste Rodin, Thomas Edison, John Kennedy, John Lennon, Michelangelo, Walt Disney gibi isimler örnek verilebilir. Peki bu kadar sık yaşanan “Özel Öğrenme Güçlüğü” nedir?

Disleksi, genel popülasyonun yaklaşık% 6’sını etkileyen yaygın görülen bir öğrenme zorluğudur. Özel öğrenme güçlüğü, disleksi (okuma güçlüğü), dispraksi (hareket bozukluğu) ve diskalculiyi (aritmetik bozukluğu) içeren durumlar için kullanılan ortak bir terim olarak tanımlanmıştır. Ayrıca, disleksi, otizm spektrum bozukluğu, dikkat eksikliği ve hiperaktivitenin ortak özelliklerini paylaştığı nöroçeşitlilik bozuklukları grubuna dahil edilmiştir. Disleksi, zekası normal ya da normal üstü olan, herhangi bir duyusal, nörolojik, fiziksel, ruhsal ve kültürel özrü olmayan okuma, yazma, matematik, kendini ifade etme, düşünme, zaman ve mekanda yönelme alanlarından biri veya birkaçında yetersizliğe yol açan bir bozukluktur. Yapılan araştırmalar bu bozukluğa neden olan etmenler konusunda kesin sonuçlar vermemekle birlikte, düşük kilolu doğumlar, doğum öncesi ve sonrası yaşanan sorunlar, dikkat eksikliği bozuklukları, yeme alışkanlıkları, bazı alerji türleri, görsel – işitsel- algısal ve benzeri sorunların özel öğrenme güçlüğü ile ilişkili olduğu varsayılmaktadır.  

Disleksi bir sendrom olup pek çok alt grubu vardır. Gelişimsel disleksi (primer veya spesifik disleksi), özgül okuma bozukluğu olarak da bilinir ve öğrenme bozukluklarının %80’ini oluşturur. Disleksi üstün zekâlı çocuklarda veya averaj altı çocuklarda açığa çıkabilir.

Semptomlar:

Bazı araştırmacılar dislekside temel mekanizmanın, peş peşe gelen sesler arasında ayrım yapamamak olduğunu savunurken, çoğunluk ünlü-ünsüz kural yanlışlarını ve fonolojik farkında olmamayı temel sorun olarak görmektedir. Disleksisi olanların yazı hataları çok tipiktir. Özellikle b, p, d harfleri şekil ve ses açısından birbirine benzediği için çok sık karıştırılır. Ayna, hayali yazı (mirror writing) görülür. Çocuk her şeyi ters yazar ya da yazdığını tersten okur. Böylece “ev” yazıp “ve” diye okuyabilir, birbiri ardına gelen harfleri bitiştirir. Noktalama işaretlerini bozuk kullanır. Yazıları genellikle bozuktur. Disgrafi eşlik eder. Kopyalayarak daha iyi yazarlar. Diskalkuli de eşlik edebilir. Okul başarısızlığı, okul reddi, davranış sorunları, hiperaktivite, migren, enürezis, anksiyete, depresyon, geri çekilme başlıca diğer sorunlar olabilir.

Tedavi:

Öğrenme bozukluğunun tedavisinde ilaç kullanılmaz, tedavi eğitimle gerçekleşir. Ancak hiperaktivite veya dikkat eksikliği gibi durumların varlığında ilaçla destek sağlanır. Öğrenme güçlüğü olan çocuk ve gençlerin eğitimi sadece normal sınıf müfredat programı ve özel dersleri ile gerçekleşememektedir. Tanı konulup değerlendirme yapıldıktan sonra oluşturulan özel eğitim programıyla ve psikopedagojik yaklaşımla yapılacak eğitsel terapiyle öğrenme gerçekleşebilmektedir. Terapinin başarısı olgunun çok iyi değerlendirilmesine bağlıdır. Psikolojik terapi yapılmazsa öğrenme bozukluğu kendiliğinden düzelmemektedir. Terapinin amacı; her çocuğun ihtiyacı doğrultusunda öğrenme deneyimleri kazanmasını sağlamaktır. Tanı sonucunda özel bir eğitim programı oluşturulur.

Disleksi, tüm zeka seviyelerinde oluşabilen bir hastalıktır- ortalama, ortalamanın üstünde ve çok yetenekli çocuklarda görülebilir. Alanlarında üstün yetenekli olan birçok insan disleksiktir. Disleksi hastaları yavaş okuyor olsalar da, genellikle çok hızlı ve yaratıcı düşünürler. Pek çok disleksik öğrenci okulda çok iyi performans göstermektedir. Bu öğrenciler genellikle çok iyi motive olurlar ve çalışkandırlar. Üstün yetenekli çocukların çoğu erken teşhis edilen ve testlere ekstra zaman ayırma gibi kanıta dayalı müdahaleler uygulanan çocuklardır ve bu sayede bilgilerini göstermeleri sağlanmıştır.

Ağustos 2019’da yarısı disleksi hastasından oluşan 60 kişilik bir grupla yapılan çalışmada müzikal algı üzerinden temporal lobtaki hızlı işlemlerin disleksik bireylerdeki farklılığı ortaya kondu. Bu çalışmada müziğin üç ana özelliği olan: ritim, perde ve spektrum üzerinden işitsel hafıza ve algılama üzerinde çalışıldı. Katılımcılar dinledikleri müziklerdeki ton perdesi, ritimsel benzerlik-farklılık, işitsel uyaranlardaki değişiklikleri ayırt etme ve bu sayede müziksel hafızalarının da ölçüldüğü bir testten geçirilmiştir. Testin sonucunda beklenildiği gibi disleksili bireylerde perde ve ritim açısından daha zayıf bir performans gözlenirken, spektral algıda daha iyi performans gösterdiler. Bu sayede disleksideki ana zorluğun ritim ve perdedeki gibi hızlı değişiklikleri kavramak olduğu, spektral algı gibi daha yavaş bir uyaranların kavranmasında bir sıkıntı olmadığı tespit edildi. Ayrıca araştırma sonucunda disleksili bireylerin temporal loblarında yani işitme merkezlerinde de bir bozulma olabileceği fikri desteklendi.

Disleksi Konulu 8 Film Önerisi:

1-The Big Picture: Rethinking Dyslexia. …

2-Journey into Dsylexia. …

3-Dislecksia: The Movie.

4-Inside Dyslexia. …

5-The Secret. …

6-Embracing Dyslexia. …

7-Read Me Differently. …

8-Taare zameen Par/Yerdeki Yıldızlar

KAYNAKLAR:

  1. Cullen, J., Darby, L., & Rahmani, M. (2019). Dyslexia: an invisible disability. British Journal of Hospital Medicine, 80(8), 426–427. doi:10.12968/hmed.2019.80.8.426 
  2. Lifshitz-Ben-Basat, A., & Fostick, L. (2019). Music-related abilities among readers with dyslexia. Annals of Dyslexia. doi:10.1007/s11881-019-00185-7 
  3. Salman, U , Özdemir, S , Salman, A , Özdemir, F . (2016). Özel öğrenme güçlüğü “Disleksi”. İstanbul Bilim Üniversitesi Florence Nightingale Tıp Dergisi, 2 (2), 170-176.
  4. https://www.nhs.uk/conditions/dyslexia/
  5. http://dyslexia.yale.edu/dyslexia/what-is-dyslexia/

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.