{"id":10203,"date":"2021-04-06T19:16:03","date_gmt":"2021-04-06T16:16:03","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.ulubat.org\/?p=10203"},"modified":"2021-04-06T19:16:05","modified_gmt":"2021-04-06T16:16:05","slug":"duygusal-beynimiz-limbik-sistem","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/genel\/duygusal-beynimiz-limbik-sistem\/","title":{"rendered":"DUYGUSAL BEYN\u0130M\u0130Z: L\u0130MB\u0130K S\u0130STEM"},"content":{"rendered":"\n

\u0130nsan v\u00fccudunun yap\u0131s\u0131 ve gizemi hakk\u0131nda y\u00fczy\u0131llard\u0131r yap\u0131lan say\u0131s\u0131z ara\u015ft\u0131rmalar ra\u011fmen v\u00fccudumuzla ilgili her \u015feyin bilindi\u011fini iddia edemeyiz. \u00d6zellikle baz\u0131 konularda yeterli bilgiye sahip olmak i\u00e7in gitmemiz gereken yolun daha \u00e7ok ba\u015f\u0131nday\u0131z. Bu konulardan biri de n\u00f6roloji. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00fczerine en \u00e7ok ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lan alan olsa da katetmemiz gereken uzun bir yol var \u00f6n\u00fcm\u00fczde.<\/p>\n\n\n\n

 Beynimizin ve d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemimizin \u00e7al\u0131\u015fma \u015fekli her zaman ilgimi \u00e7ekti. Fakat olduk\u00e7a de\u011fer verdi\u011fim bir hocam\u0131n dersinde \u2018\u2019Tek bir konu anlatacak olsayd\u0131m bu limbik sistem olurdu.\u2019\u2019  demesiyle o dersi t\u00fcm alg\u0131lama mekanizmalar\u0131m\u0131 a\u00e7arak dinlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

\u2018\u2019Duygusal beyin\u2019\u2019 olarak da bilinen limbik sistem, i\u00e7inde \u00e7e\u015fitli yap\u0131lar i\u00e7eren ve s\u0131n\u0131rlar\u0131 kesin hatlarla \u00e7izilmemi\u015f olan bir sistem. Genel olarak talamusun iki yan\u0131nda bulundu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Bu sistemde bulunan \u00f6nemli yap\u0131lardan baz\u0131lar\u0131 ise amigdala,hipokamp\u00fcs, hipotalamus, fornix. Bu alanlar hem kendi i\u00e7lerinde hem de beynin di\u011fer b\u00f6l\u00fcmlerindeki alanlarla ileti\u015fim i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015farak \u00e7e\u015fitli hayati fonksiyonlara sahip olmam\u0131zda etkili rol oynamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Bu sistem, Paul Broca taraf\u0131ndan 1878\u2019de le grand lobe lim-bique<\/em> olarak isimlendiriliyor.\u2018\u2019Limbik\u2019\u2019 kelimesinin Latincede kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ise \u2018\u2019u\u00e7\u2019\u2019 veya \u2018\u2019s\u0131n\u0131r\u2019\u2019d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu sistem duygu ve davran\u0131\u015flarm\u0131z\u0131 kontrol etmede primer b\u00f6lgedir. Beynin di\u011fer b\u00f6lgeleriyle de ileti\u015fime ge\u00e7erek \u00e7e\u015fitli aktivitelere yol verir. \u00d6rne\u011fin limbik sitemimiz \u2018\u2019Fight or flight\u2019\u2019 refleksimiz gibi i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 harekete ge\u00e7irir. Bu refleks sayesinde \u00f6zellikle tehlikede oldu\u011fumuz durumlarda v\u00fccudumuzda \u00e7e\u015fitli endokrinolojik ve fiziksel de\u011fi\u015fikliklere sebep olarak tehlikeden uzakla\u015fma ve korunma ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131lamam\u0131z\u0131 sa\u011flar. Limbik sisteminin \u00f6nemli b\u00f6l\u00fcmlerinden biri olan ve bir \u00e7ift denizat\u0131 \u015feklinde beyin yar\u0131m k\u00fcrelerinin her birinde bulunan hipokamp\u00fcs ise \u00f6zellikle uzun vadeli hat\u0131ralar\u0131m\u0131z\u0131n olu\u015fmas\u0131nda \u00f6nemli rol oynar. Frontal lobumuzla ileti\u015fim i\u00e7indedir. Ayr\u0131ca uzaysal oryantasyonumuzu sa\u011flamam\u0131zda ve y\u00f6n bulmada kullan\u0131l\u0131r. Londra\u2019daki taksicilerle yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmada taksicilerden belli bir var\u0131\u015f noktas\u0131na daha \u00f6nce kullanmad\u0131klar\u0131 bir yoldan gitmeleri istenmi\u015f ve bu s\u0131rada beyinlerinde en \u00e7ok kullan\u0131lan b\u00f6l\u00fcmlerinin hipokamp\u00fcsleri oldu\u011fu g\u00f6zlemlenmi\u015f. K\u0131sacas\u0131 hipokamp\u00fcs\u00fcm\u00fcze organik GPS demek yanl\u0131\u015f olmaz.<\/p>\n\n\n\n

Bildi\u011finiz \u00fczere duyu organlar\u0131m\u0131z arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00e7evreden toplad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bilgilerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 sinir sistemimizle talamusa giderek s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131yor. Bu duruma istisna olan tek duyumuz koku duyusu. Bu duyumuz talamusa gitmez \u00e7\u00fcnk\u00fc limbik sistemimizle direkt ba\u011flant\u0131 i\u00e7indedir. Bu nedenle de bir olay\u0131 ya\u015farken i\u00e7inde bulundu\u011fumuz \u00e7evrenin kokusu hat\u0131ralar\u0131m\u0131zda \u00f6nemli yer tutar. Ayn\u0131 kokuyu tekrar ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda hat\u0131rlamam\u0131z kolayla\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Limbik sistemdeki \u00f6nemli alanlardan bir di\u011feri olan amigdala ise \u00e7e\u015fitli duygular\u0131m\u0131z\u0131 y\u00f6neten merkezdir. \u00d6zellikle korku ve anksiyete gibi duygular\u0131m\u0131z\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in antidepresif ila\u00e7lar i\u00e7in yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n hedefindedir. Fakat tek g\u00f6revi bu olmad\u0131\u011f\u0131ndan bu alan\u0131 inhibe eden ila\u00e7lar sistem s\u00fcreklili\u011fini ve d\u00fczenini bozmaktad\u0131r. Amigdala ayn\u0131 zamanda uyku d\u00fczenimizi, a\u00e7l\u0131k durumumuzu ve cinsel d\u00fcrt\u00fclerimizi kontrol etmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Dolay\u0131s\u0131yla limbik sistemimiz duygusal becerilerimizin, uzun vadeli haf\u0131zam\u0131z\u0131n, \u00f6\u011frenme mekanizmam\u0131z\u0131n merkezidir. Ayn\u0131 zamanda motivasyonel becerilerimizi de kontrol eder. \u0130\u00e7g\u00fcd\u00fcsel reflekslerimizin olu\u015fmas\u0131nda etkilidir ve beynimizin bir\u00e7ok k\u0131sm\u0131yla s\u00fcrekli ileti\u015fim halindedir.<\/p>\n\n\n\n

B\u00f6ylesine \u00f6nemli bir sistemin herhangi bir noktas\u0131ndaki s\u0131k\u0131nt\u0131 ise bir \u00e7\u0131\u011f gibi b\u00fcy\u00fcyerek bizi \u00f6nemli sorunlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rakabilir. Alzheimer, epilepsi, anksiyete, \u015fizofreni gibi hastal\u0131klar limbik sistemimizle ili\u015fkilidir. Ayn\u0131 zamanda Wernicke-Korsakoff sendromu da limbik sistemindeki ciddi hasarlar\u0131n sonucu olu\u015fur. Bu hastal\u0131klar \u00e7e\u015fitli sebeplerle ortaya \u00e7\u0131kar ve \u00e7o\u011funun tedavisi olduk\u00e7a zordur. Limbik sistemin beynimizde ve beynimizin i\u015fleyi\u015f sisteminde olduk\u00e7a \u00f6nemli bir role sahip olmas\u0131 sebebiyle bu b\u00f6lgede ba\u015flayan fonksiyon bozukluklar\u0131 bir\u00e7ok b\u00f6lgenin de i\u015fleyi\u015finde aksakl\u0131k meydana gelmesine yol a\u00e7maktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\n