{"id":10236,"date":"2021-04-12T13:38:16","date_gmt":"2021-04-12T10:38:16","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.ulubat.org\/?p=10236"},"modified":"2021-04-12T22:02:24","modified_gmt":"2021-04-12T19:02:24","slug":"biyoterorizm-ve-biyolojik-savaslar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/genel\/biyoterorizm-ve-biyolojik-savaslar\/","title":{"rendered":"B\u0130YOTER\u00d6R\u0130ZM ve B\u0130YOLOJ\u0130K SAVA\u015eLAR"},"content":{"rendered":"\n

\u201cHomo homini lupus.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Yani Thomas Hobbes der ki ; \u201c\u0130nsan insan\u0131n kurdudur.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Onun g\u00f6r\u00fc\u015flerine g\u00f6re insano\u011flu do\u011fas\u0131 gere\u011fi bencil olmak zorundad\u0131r. Daha y\u00fcksek bir mertebeye eri\u015fmek i\u00e7in insanlar etik g\u00f6zetmeksizin ellerinden gelen her \u015feyi yapabilirler.D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce do\u011fal hayat \u015fartlar\u0131nda da e\u015fit olarak yarat\u0131lan insanlar, zek\u00e2lar\u0131n\u0131 ve bir bak\u0131ma kendilerini di\u011ferlerinden daha \u00fcst\u00fcn pozisyona getiren de\u011ferleri kullanarak kendilerini korumak zorundalar. Bunun i\u00e7in s\u00fcperego kavram\u0131n\u0131 biraz g\u00f6z ard\u0131 edersek idlerinin etken olmas\u0131yla her \u015feyi yapacak potansiyele gelebilirler. Ayn\u0131 zamanda Hobbes\u2019a g\u00f6re insano\u011flunun hayat\u0131n\u0131 bi\u00e7imlendiren iki temel i\u00e7g\u00fcd\u00fc vard\u0131. Bunlardan biri \u00f6l\u00fcm korkusuyken di\u011feri de g\u00fc\u00e7 kazanma arzusudur. G\u00fc\u00e7 kazanma arzusundan dolay\u0131 insanlar e\u015fit olmalar\u0131na ra\u011fmen biri \u00f6teki \u00fczerinde egemenlik kurmak istemekte ve kendi g\u00fcc\u00fcn\u00fcn s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015farak \u00f6tekinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlamaktad\u0131r. \u0130\u015fte siyasal, ekonomik, dini nedenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc sivil halka ve mevcut olan y\u00f6netime ya da h\u00fck\u00fcmete zarar vermek amac\u0131yla kullan\u0131lan biyoter\u00f6rizm de kendini bu \u015fekilde y\u00fcceltmeye \u00e7al\u0131\u015fan topluluklar\u0131n oyunca\u011f\u0131 olmu\u015ftur. Peki biyoter\u00f6rizmin tan\u0131m\u0131n\u0131 tam olarak nas\u0131l yapar\u0131z? Sizce biyolojik sava\u015f ile biyoter\u00f6rizm ayn\u0131 anlama m\u0131 gelmektedir?<\/p>\n\n\n\n

\n\"Microbiology\"<\/a>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n

Hay\u0131r, ikisi birbirinden farkl\u0131 kavramlard\u0131r. Biyoter\u00f6rizm; mikroorganizmalar ve toksinlerin, k\u0131sacas\u0131 biyolojik ajanlar\u0131n canl\u0131 \u00f6l\u00fcmlerine sebebiyet vererek halk i\u00e7erisinde kaos ortam\u0131 yarat\u0131p hastal\u0131\u011f\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7e\u015fitli ki\u015filer ve gruplar taraf\u0131ndan sivil halka kar\u015f\u0131 kullan\u0131lmas\u0131na denilmektedir.  Biyolojik sava\u015f ise askeri g\u00fcce kar\u015f\u0131 olarak yap\u0131lmaktad\u0131r. Birinde hedef olan masum halk iken di\u011ferinde hedef askeri g\u00fc\u00e7t\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Kitle imha silah\u0131 kategorisinde de bulunan biyolojik silahlar; kimyasal, n\u00fckleer ve radyolojik silahlar kadar tehlikelidir. Biyolojik silahlar i\u00e7erdikleri mikroorganizmalar sayesinde \u00e7ok kolay ve h\u0131zl\u0131 \u015fekilde geni\u015f co\u011frafyalara yay\u0131l\u0131m g\u00f6sterip daha \u00e7ok canl\u0131n\u0131n hastal\u0131k etkenine yakalanmas\u0131na neden oldu\u011fu i\u00e7in g\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda hala mevcut tehlikelerden biridir. Ayn\u0131 zamanda kolayca ve az maliyetle \u00e7ok miktarda \u00fcretilmeleri, ta\u015f\u0131nmalar\u0131n\u0131n kolay olmas\u0131, arkalar\u0131nda iz b\u0131rakmamalar\u0131ndan dolay\u0131 di\u011fer kitle imha silahlar\u0131na kar\u015f\u0131 bir nebze daha avantajl\u0131 hale gelmi\u015ftir diyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

ABD\u2019de ya\u015fanan 11 Eyl\u00fcl sald\u0131r\u0131lar\u0131 sonras\u0131nda \u00e7e\u015fitli kurum ve kurulu\u015flara \u015farbonlu mektup g\u00f6nderildi\u011fini hat\u0131rlars\u0131n\u0131z. Bu sadece biyoter\u00f6rizmin k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00f6rne\u011fi\u2026<\/p>\n\n\n\n

\n\"#letter\"<\/a>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n

Asl\u0131nda biyoter\u00f6rizmin ve biyolojik sava\u015flar\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f \u00f6yk\u00fcs\u00fc \u00e7ok daha eski zamanlara dayanmakta. Biyolojik sava\u015flar\u0131n tarihini ele alacak olursak ilk olarak ne zaman kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kesin olmamas\u0131na ra\u011fmen ge\u00e7mi\u015fte Asurlular, \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f \u00e7avdarlarda olu\u015fan bir \u00e7e\u015fit mantar\u0131 d\u00fc\u015fman devletlerinin su kaynaklar\u0131na kar\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131. Ba\u015fka bir \u00f6rnek olarak Atinal\u0131 Solon Krissa kentini ku\u015fatmak amac\u0131yla ishal yap\u0131c\u0131 bir bitkiyi kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Ama \u015fu ana kadar kay\u0131tlara ge\u00e7mi\u015f en b\u00fcy\u00fck biyolojik sava\u015f etkeni \u2018Yernisia Pestis\u2019 kullan\u0131larak Kaffa Ku\u015fatmas\u0131\u2019nda veba yay\u0131lmas\u0131na neden olunmas\u0131d\u0131r. Bunun yan\u0131nda tarihte vebal\u0131 cesetlerin bile bir\u00e7ok kez biyolojik silah olarak kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliriz. 15. y\u00fczy\u0131l sular\u0131nda Pizarro\u2019nun ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f oldu\u011fu Latin Amerika\u2019n\u0131n fethinde de orada ya\u015famakta olan yerli halka \u00e7i\u00e7ek vir\u00fcs\u00fc bula\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f k\u0131yafetlerin hediye olarak verilmesi sonucunda Pizarro\u2019nun zaferini ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi s\u00f6ylenir. 1710 y\u0131l\u0131nda Ruslar da vebadan \u00f6lm\u00fc\u015f olan bir\u00e7ok insan cesedini \u0130sve\u00e7\u2019te veban\u0131n yay\u0131lmas\u0131 i\u00e7in kullanm\u0131\u015flard\u0131r. 1797 y\u0131l\u0131nda \u0130talya seferine \u00e7\u0131kan Napolyon Bonaparte , batakl\u0131k ate\u015fi hummas\u0131yla Mantual\u0131lar\u0131 hasta etmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Daha yak\u0131n tarihte 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131nda Almanlar, Rusya\u2019n\u0131n St.Petersburg \u015fehrinde veba salg\u0131n\u0131n\u0131, \u0130talya\u2019da kolera hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 yayd\u0131klar\u0131 s\u00f6ylentisi dola\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\n\"scientist<\/a>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n

ABD\u2019de bruselloz, \u015farbon, botulizm, Venezuella at ensefaliti, tularemi ve Q-hummas\u0131 etkeni olan mikroorganizmalar\u0131 biyolojik silah olarak kullanmayacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen a\u00e7\u0131klamalar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. (1969).  Irak\u2019\u0131n 1974 y\u0131l\u0131nda Al Hazen\u2019de Clostridium botulinum, Bacillus sporlar\u0131 ve influenza vir\u00fcs\u00fcn\u00fc yayacak \u015fekilde bir program yap\u0131ld\u0131. Biyolojik silahlar\u0131n kullan\u0131m\u0131yla ilgili Cenevre Protokol\u00fc (1925)  ve Bakteriyolojik (Biyolojik) ve Toksin Yap\u0131s\u0131ndaki Silahlar\u0131n \u0130mali, Geli\u015ftirilmesi ve Depolanmas\u0131n\u0131 Yasaklayan ve \u0130mhas\u0131n\u0131 S\u00f6z Konusu Eden Konvansiyon S\u00f6zle\u015fmesi 1971 y\u0131l\u0131nda \u00fclkelerce imzalanm\u0131\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen K\u00f6rfez sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda Irak yetkilileri 19.000 litre yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f botulinum toksini \u00fcrettiklerini kabul etmi\u015flerdir. Yani ge\u00e7mi\u015ften g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar olan s\u00fcre\u00e7te biyoter\u00f6rizmin ve biyolojik sava\u015f\u0131n bir\u00e7ok \u00f6rne\u011fini g\u00f6rm\u00fc\u015f olduk. Ne kadar anla\u015fmalar \u00e7er\u00e7evesinde kulan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 dile getirilse de g\u00fcn\u00fcm\u00fcz toplumunda yanl\u0131\u015f gruplar\u0131n eline ge\u00e7ti\u011fi zaman tehlikeli sonu\u00e7lara mal olacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\n\"Mask<\/a>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n

Peki potansiyel biyoter\u00f6r ajanlar\u0131 nelerdir? Hangi fakt\u00f6rlere bakarak biyolojik ajanlar\u0131 se\u00e7iyorlar?  Biyolojik ajanlar\u0131n ; infektivite durumu , virulans\u0131 , toksisitesi , patojinetesi , ink\u00fcbasyon periyodu , bula\u015f \u015fekli , mortalitesi  gibi baz\u0131 \u00f6zellikleri biyolojik silah ve biyoter\u00f6r ajan\u0131 olarak kullan\u0131labilme potansiyelini artt\u0131r\u0131r.  G\u00fcn\u00fcm\u00fczde de bir\u00e7ok biyoter\u00f6r ajan vard\u0131r. Bunlar\u0131 s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131r\u0131rsak:<\/p>\n\n\n\n