{"id":10525,"date":"2021-05-21T14:10:20","date_gmt":"2021-05-21T11:10:20","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.ulubat.org\/?p=10525"},"modified":"2021-05-21T14:11:29","modified_gmt":"2021-05-21T11:11:29","slug":"carlos-juan-finlay-sarihumma-hastaliginin-sivrisineklerden-insanlara-bulastigini-kesfeden-bilim-insani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/genel\/carlos-juan-finlay-sarihumma-hastaliginin-sivrisineklerden-insanlara-bulastigini-kesfeden-bilim-insani\/","title":{"rendered":"CARLOS JUAN FINLAY- SARIHUMMA HASTALI\u011eININ S\u0130VR\u0130S\u0130NEKLERDEN \u0130NSANLARA BULA\u015eTI\u011eINI KE\u015eFEDEN B\u0130L\u0130M \u0130NSANI"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large is-resized is-style-default\"><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/image-2-1024x1024.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-10526\" width=\"657\" height=\"657\" srcset=\"https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/image-2-1024x1024.png 1024w, https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/image-2-150x150.png 150w, https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/image-2-250x250.png 250w, https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/image-2-125x125.png 125w, https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/image-2-110x110.png 110w, https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/image-2-420x420.png 420w, https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/image-2-1536x1536.png 1536w, https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/image-2-2048x2048.png 2048w, https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/image-2-768x768.png 768w\" sizes=\"(max-width: 657px) 100vw, 657px\" \/><figcaption>Carlos Juan Finlay <br>Kaynak:https:\/\/www.hurriyet.com.tr\/teknoloji\/carlos-juan-finlay-hangi-buyuk-buliusa-imza-atti-25264978<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"has-drop-cap\"> Carlos Juan Finlay, 3 Aral\u0131k 1833 tarihinde K\u00fcba Puerto Principe\u2019de \u0130sko\u00e7 bir doktor ve Frans\u0131z bir kad\u0131n\u0131n \u00e7ocu\u011fu olarak d\u00fcnyaya gelmi\u015ftir. 1855 y\u0131l\u0131nda ABD Philedelphia Jefforson Medical Collage\u2019den mezun olmu\u015ftur. Mezun olduktan sonra K\u00fcba\u2019ya d\u00f6nd\u00fc ve ard\u0131ndan Havana&#8217;ya yerle\u015fen Finlay, burada bir t\u0131bbi uygulama merkezi a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Sar\u0131humma hastal\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n sivrisineklerden insanlara bula\u015fabildi\u011fini ke\u015ffeden bilim insan\u0131d\u0131r. 1865 y\u0131l\u0131nda Havana\u2019daki Bilim Akademisi\u2019nde teslim etti tezde Dr. Finlay, sar\u0131humma hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n sivrisinekler taraf\u0131ndan insanlara bulabilece\u011fini, hasta birini \u0131s\u0131ran sivrisine\u011fin sa\u011fl\u0131kl\u0131 birini \u0131s\u0131rmas\u0131yla hastal\u0131\u011f\u0131 kolayca yay\u0131labilece\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftir. Finlay, sar\u0131humma hastal\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in a\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda bulunmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>Meslek hayat\u0131n\u0131n ilk yirmi y\u0131l\u0131nda, Finlay s\u00fcrekli s\u00fcren t\u0131bbi tart\u0131\u015fmalar\u0131n merkezinde bulunmu\u015ftur. Sar\u0131humma etiyolojisi , 15 ve 16&#8217;nc\u0131 y\u00fczy\u0131llarda hastal\u0131\u011f\u0131n erken fark edildi\u011fi durumlardaki geli\u015fimi t\u0131p uygulay\u0131c\u0131lar\u0131nda \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k uyand\u0131r\u0131yordu. Havana ahalisini de peri\u015fan eden bu hastal\u0131k ile m\u00fccadele edilmesi amac\u0131yla Finlay taraf\u0131ndan 1864 y\u0131l\u0131nda t\u0131bbi uygulama merkezi kuruldu. Finlay&#8217;in yapt\u0131\u011f\u0131 ilk \u00e7al\u0131\u015fma; \u00f6zellikle halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na etki eden kolera epidemiyolojisi olmu\u015ftur. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu hastal\u0131k 1867 y\u0131l\u0131nda Havana&#8217;da ciddi bir salg\u0131n olu\u015fturmu\u015ftur. Finlay, hastal\u0131\u011f\u0131n sudan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015ft\u0131 ancak ispat edememi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u015flarda Dr. Finlay\u2019\u0131n sar\u0131humma hastal\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131ndaki ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 mant\u0131ks\u0131z bulan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, t\u00fcm deneylerin sonu\u00e7suz kalmas\u0131 sebebiyle Finlay\u2019\u0131n teorilerine y\u00f6neldi.<\/p>\n\n\n\n<p>19.y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131nda \u0130spanyol- Amerikan sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda sar\u0131hummaya \u00e7ok say\u0131da kurban verilmesi sonucu orduda g\u00f6revli olan doktorlar, Finlay\u2019\u0131n teorilerini incelediler ve k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde bu teorileri do\u011frulad\u0131lar. Sivrisinekle ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ispatlanan ilk vir\u00fcs sar\u0131humma vir\u00fcs\u00fc olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n<p>Dr. Reed\u2019in raporu \u00fczerine sar\u0131humma\u2019n\u0131n sadece 3 g\u00fcn i\u00e7inde yay\u0131labilece\u011fi ortaya konuldu ve Finlay\u2019\u0131n teorilerinin ger\u00e7ekli\u011fi kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak Dr. Reed, raporlar\u0131nda Finlay\u2019dan hi\u00e7 bahsetmemi\u015ftir. Finlay\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden ancak 39 y\u0131l sonra Uluslararas\u0131 T\u0131p Kongresi hak etti\u011fi de\u011feri vermi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>Carlos Juan Finlay, 20 A\u011fustos 1915 tarihinde 82 ya\u015f\u0131ndayken hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n<p>KAYNAK\u00c7A<\/p>\n\n\n\n<p>.Carlos Finlay<\/p>\n\n\n\n<p>Son g\u00fcncelleme: 26 \u015eubat 2021<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Carlos_Finlay\">https:\/\/tr.wikipedia.org\/wiki\/Carlos_Finlay<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>.Carlos Juan Finlay<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.biyografi.info\/kisi\/carlos-juan-finlay\">https:\/\/www.biyografi.info\/kisi\/carlos-juan-finlay<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>.Carlos Juan Finlay hangi b\u00fcy\u00fck bulu\u015fa imza att\u0131<\/p>\n\n\n\n<p>Son g\u00fcnclleme: 3 Aral\u0131k 2013<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.hurriyet.com.tr\/teknoloji\/carlos-juan-finlay-hangi-buyuk-buliusa-imza-atti-25264978\">https:\/\/www.hurriyet.com.tr\/teknoloji\/carlos-juan-finlay-hangi-buyuk-buliusa-imza-atti-25264978<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Carlos Juan Finlay, 3 Aral\u0131k 1833 tarihinde K\u00fcba Puerto Principe\u2019de \u0130sko\u00e7 bir doktor ve Frans\u0131z bir kad\u0131n\u0131n \u00e7ocu\u011fu olarak d\u00fcnyaya<\/p>\n","protected":false},"author":269,"featured_media":10527,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"acf":[],"views":671,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10525"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/269"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10525"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10525\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10529,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10525\/revisions\/10529"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10527"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10525"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10525"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10525"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}