Sa\u011f veya sol eli kullanman\u0131n genetik bir temeli var m\u0131? Yoksa hormonlar da bu i\u015fin i\u00e7inde mi?<\/p>\n\n\n\n
Anne karn\u0131nda maruz kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z testosteron miktar\u0131n\u0131n solakl\u0131kla bir ili\u015fkisi olabilir mi?<\/p>\n\n\n\n
Testosteron Ne \u0130\u015fe Yarar?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Erkek \u00fcreme sisteminin tamam\u0131 hormonlara ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r. Hormonlar, h\u00fccrelerinizin veya organlar\u0131n\u0131z\u0131n aktivitesini uyaran veya d\u00fczenleyen kimyasallard\u0131r. Erkek \u00fcreme sisteminin i\u015fleyi\u015finde yer alan birincil hormonlar, folik\u00fcl uyar\u0131c\u0131 hormon (FSH), l\u00fcteinizan hormon (LH) ve testosterondur.<\/p>\n\n\n\n FSH ve LH, hipofiz bezi taraf\u0131ndan \u00fcretilir. Hipofiz bezi, beyin taban\u0131nda bulunur ve v\u00fccudunuzdaki bir\u00e7ok i\u015flevden sorumludur. FSH, sperm \u00fcretimi i\u00e7in gereklidir (spermatogenez). LH, spermatogenez s\u00fcrecine devam etmek i\u00e7in gerekli olan testosteron \u00fcretimini uyar\u0131r. Testosteron kas k\u00fctlesi ve g\u00fcc\u00fc, ya\u011f da\u011f\u0131l\u0131m\u0131, kemik k\u00fctlesi ve cinsel d\u00fcrt\u00fc gibi erkek \u00f6zelliklerinin geli\u015fiminde \u00f6nemlidir. Testisler, erkeklerde birincil erkek cinsiyet hormonu olan testosteronu yapmaktan ve sperm \u00fcretmekten sorumludur. Testislerin i\u00e7inde seminifer t\u00fcb\u00fcller ad\u0131 verilen sarmal t\u00fcp yap\u0131lar\u0131 bulunur. Bu t\u00fcb\u00fcller, spermatogenez ad\u0131 verilen bir i\u015flemle sperm h\u00fccrelerini \u00fcretmekten sorumludur.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcm bunlar\u0131n i\u00e7inde testosteron; v\u00fccudumuzun nas\u0131l \u015fekillenece\u011fini, y\u00fcz\u00fck ve i\u015faret parmaklar\u0131m\u0131z\u0131n uzunlu\u011funu, ses tonumuzu ve bunun gibi bir\u00e7ok \u00f6zelli\u011fimizi belirler.<\/p>\n\n\n\n Solakl\u0131kla Testosteron Aras\u0131ndaki \u0130li\u015fki<\/strong><\/p>\n\n\n\n Yap\u0131lan genetik ara\u015ft\u0131rmalarda X kromozomunda lokalize olan bir genin solakl\u0131k \u00fczerinde etkili oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Ancak bu genin varl\u0131\u011f\u0131 tam olarak tespit edilememi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Prenatal d\u00f6nemde merkezi sinir sisteminin maruz kald\u0131\u011f\u0131 androjen miktar\u0131, erkeklerde sol el kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6n plana \u00e7\u0131kmas\u0131nda rol oynuyor olabilir. AR (Androjen resept\u00f6r) geni taraf\u0131ndan kodlanan CAG dizisinin uzunlu\u011funun sa\u011f veya sol el se\u00e7iminde anlaml\u0131 bir etki g\u00f6sterdi\u011fine dair \u00e7al\u0131\u015fmalar bulunmaktad\u0131r. CAG dizisinin uzunlu\u011funun artmas\u0131nda androjen resept\u00f6rlerinin testosterona duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n az olmas\u0131 ve bunun sa\u011f el se\u00e7iminde rol oynamas\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Burada ilgin\u00e7 olan bir di\u011fer nokta, AR geninin X kromozomunda lokalize olmas\u0131d\u0131r. Bu sonu\u00e7lar testosteron aktivitesinin sa\u011f ve sol el kullan\u0131m\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131\u011fa sebep olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir.<\/p>\n\n\n\n Testosteron anne karn\u0131ndaki beyin geli\u015fiminde \u00f6nemli bir rol oynamaktad\u0131r. Burada testosteronun sal\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra testosterona yan\u0131t\u0131 sa\u011flayacak androjen resept\u00f6rlerinin say\u0131s\u0131 ve aktivitesi de \u00f6nem kazanmaktad\u0131r. Amniyotik s\u0131v\u0131da \u00f6l\u00e7\u00fclen testosteron seviyelerinin y\u00fcksekli\u011fi ve beyin hemisferlerinin aras\u0131ndaki ileti\u015fimi sa\u011flayan sinir liflerinin geni\u015fli\u011fi aras\u0131ndaki korelasyonun varl\u0131\u011f\u0131 sol el kullanan erkeklerde ilgi \u00e7ekicidir.<\/p>\n\n\n\n -Bu konuda yap\u0131lan di\u011fer ara\u015ft\u0131rmalarda konjenital adrenal hiperplazisi (KAH) olan hastalarda sol el kullan\u0131m\u0131n\u0131n yayg\u0131n olmas\u0131n\u0131n KAH ile anlaml\u0131 korelasyon g\u00f6stermesidir.<\/p>\n\n\n\n T\u00fcm bu ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n sonucunda bilim d\u00fcnyas\u0131, testosteronun sol el kullan\u0131m\u0131n\u0131 tek ba\u015f\u0131na etkileyebilece\u011fini ancak AR gen polimorfizminin de burada etkili olabilece\u011fi konusunda tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir.<\/p>\n\n\n\n Testosteron ile Parmak Uzunlu\u011fu Aras\u0131ndaki \u0130li\u015fki<\/strong><\/p>\n\n\n\n Yap\u0131lan bir ba\u015fka ara\u015ft\u0131rma, testosteronun i\u015faret ve y\u00fcz\u00fck parmaklar\u0131m\u0131z\u0131n (D2,D4) uzunlu\u011funu belirledi\u011fine y\u00f6nelik bir teori ortaya koyuyor. \u00d6zellikle 2D: 4D oran\u0131, do\u011fum \u00f6ncesi androjen maruziyeti i\u00e7in potansiyel bir temsilci belirtecidir ve cinsel dimorfizmi g\u00f6sterir. Mevcut literat\u00fcr ve son ara\u015ft\u0131rmalar, insanlarda \u00e7e\u015fitli fenotipik \u00f6zellikler ile korelasyon g\u00f6steren 2D: 4D oran\u0131 hakk\u0131nda biriken kan\u0131tlar sunmaktad\u0131r. 2D: 4D oran\u0131n\u0131n fet\u00fcste testosteron ile negatif ve pozitif olarak \u00f6strojen ile ili\u015fkili oldu\u011fu bulunmu\u015ftur. \u0130lgin\u00e7 bir \u015fekilde do\u011fumdan beri sabittir ve yeti\u015fkin hormon seviyelerinden etkilenmez. Genellikle erkekler kad\u0131nlara g\u00f6re daha d\u00fc\u015f\u00fck oranlara sahiptir. Do\u011fum \u00f6ncesi androjen maruziyeti ve dolay\u0131s\u0131yla say\u0131sal yeterlilikler, mekansal beceriler, el tercihi, bili\u015fsel yetenekler, akademik performans, sperm say\u0131lar\u0131, ki\u015filikler ve obezite prevalans\u0131, migren, yeme bozukluklar\u0131, depresyon, miyopi, otizm vb. \u0130le ili\u015fkili oldu\u011fu bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n Kaynak\u00e7a ve \u0130leri Okuma \u0130\u00e7in:<\/p>\n\n\n\n Hampson, E., & Sankar, J. S. (2012). Hand preference in humans is associated with testosterone levels and androgen receptor gene polymorphism. Neuropsychologia, 50(8), 2018\u20132025. doi:10.1016\/j.neuropsychologia.2012.04.027<\/p>\n\n\n\n https:\/\/my.clevelandclinic.org\/health\/articles\/9117-male-reproductive-system#:~:text=Testicles%20(testes)&text=The%20testes%20are%20responsible%20for,through%20a%20process%20called%20spermatogenesis.<\/a><\/p>\n\n\n\n https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC5296424\/<\/a><\/p>\n\n\n\n