{"id":10536,"date":"2021-05-27T16:16:00","date_gmt":"2021-05-27T13:16:00","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.ulubat.org\/?p=10536"},"modified":"2021-05-27T23:28:07","modified_gmt":"2021-05-27T20:28:07","slug":"fazladan-parmaklilik-beyni-nasil-etkiler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/genel\/fazladan-parmaklilik-beyni-nasil-etkiler\/","title":{"rendered":"FAZLADAN PARMAKLILIK BEYN\u0130 NASIL ETK\u0130LER?"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

  D\u00fcnya genelinde her 500-1000 bebekten yakla\u015f\u0131k biri fazladan el veya ayak parmaklar\u0131yla do\u011fmaktad\u0131r. Elde veya ayakta ya da her ikisinde fazladan parmak olmas\u0131 durumuna polidaktili deniliyor. \u00c7o\u011funlukla bir ‘do\u011fum kusuru’ olarak g\u00f6r\u00fclen ekstra parmaklar genellikle do\u011fumdan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra cerrahi bir i\u015flemle \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. Polidaktili \u00e7ok az g\u00f6r\u00fclen bir durum oldu\u011fu i\u00e7in, bu durum bir malformasyon veya anormallik olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Ayr\u0131ca baz\u0131 polidaktili durumlar\u0131nda ekstra olan parma\u011f\u0131n di\u011fer parmaklarda hareket k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131\u011f\u0131 yapmas\u0131, enfeksiyona a\u00e7\u0131k olmas\u0131, kan dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131 engellemesi, a\u011fr\u0131 olu\u015fturmas\u0131 vb. durumlar g\u00f6r\u00fclebilir. \u00c7ok ciddi olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda ise bireyin ya\u015fam\u0131n\u0131n ilerleyen d\u00f6nemlerinde kendi g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc ile ilgili endi\u015feleri olabilir.<\/p>\n\n\n\n

  Polidaktili, otozomal dominant kal\u0131t\u0131m ile nesiller boyunca aktar\u0131labilir. Ebeveyn bu \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yorsa, hem erkek hem de k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131na bu gen aktar\u0131l\u0131r. Polidaktilinin geli\u015fmesinden iki teori sorumludur. Biri, fetal uzuv geli\u015fimi s\u0131ras\u0131nda programlanm\u0131\u015f h\u00fccre \u00f6l\u00fcm\u00fcndeki bir bozukluktur, di\u011feri ise baz\u0131 gen lokuslar\u0131n\u0131n genetik mutasyonudur.  El polidaktilisinin en yayg\u0131n \u015fekli radyal polidaktilidir ve genelde tek tarafl\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Radyal polidaktili, 1969’da Wassel taraf\u0131ndan seri olarak tip I’den tip VII’ye kadar yedi alt tipte s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve bu s\u0131n\u0131fland\u0131rma hastalar\u0131n y\u00f6netimi s\u0131ras\u0131nda el cerrahlar\u0131 taraf\u0131ndan etkili bir \u015fekilde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ulnar polidaktili, Temtamy ve Mckusick taraf\u0131ndan tip A ve tip B olmak \u00fczere iki kategoriye ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Radyal, santral ve ulnar polidaktili terimleri \u00fcst ekstremitenin polidaktilisini tan\u0131mlamak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Tibial, santral ve fibular terimleri, alt ekstremitenin polidaktilisini tan\u0131mlamak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Alt ekstremitedeki polidaktili, ayaktaki ekstra parma\u011f\u0131n olu\u015fumuna g\u00f6re Swanson taraf\u0131ndan s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Fazladan parmak ba\u015fparma\u011f\u0131 etkiliyorsa tibial polidaktili, k\u00fc\u00e7\u00fck parma\u011f\u0131 etkiliyorsa fibular polidaktili olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. Merkezi \u00fc\u00e7 parmak etkileniyorsa, buna merkezi polidaktili denir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Peki hareket k\u0131s\u0131tl\u0131l\u0131\u011f\u0131, sinir s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131, kan dola\u015f\u0131m\u0131n\u0131n engellenmesi gibi ciddi sorunlar\u0131 olmayan polidaktil ki\u015filerde bu durum ger\u00e7ekten bir kusur mu, ekstra bir parma\u011fa sahip olman\u0131n yarar\u0131 var m\u0131d\u0131r? Fazladan parma\u011fa sahip olmak beyni nas\u0131l etkiliyor?<\/p>\n\n\n\n

  Freiburg \u00dcniversitesi, Imperial College London ve Universit\u00e9 de Lausanne taraf\u0131ndan yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, beynin ekstra parmaklara \u00f6zel alanlar ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 buldu. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, polidaktil insanlar\u0131n beyinlerini incelemenin bize beyinlerimizin ekstra i\u015f y\u00fcklerine nas\u0131l uyum sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterece\u011fine inan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

  Parmaklar\u0131m\u0131z\u0131n her biri, \u00f6zel tendonlarla birle\u015ftirilir, \u00f6zel kaslar taraf\u0131ndan hareket ettirilir ve her parma\u011fa \u00f6zg\u00fc olan \u00f6zel sinirlere ba\u011flan\u0131r. Bunlar, hareketten sorumlu beyin b\u00f6lgesi olan motor kortekste her parma\u011fa \u00f6zg\u00fc \u00f6zel beyin b\u00f6lgeleri taraf\u0131ndan kontrol edilir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, fazladan olan parmaklar\u0131n bu d\u00fczenlemeye ne kadar uydu\u011funu bulmak istedi. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n yazar\u0131 Profes\u00f6r Etienne Burdet \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: “Fazla el ve ayak parmaklar\u0131 geleneksel olarak bir do\u011fum kusuru olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor, bu nedenle kimse bunlar\u0131n ger\u00e7ekten ne kadar yararl\u0131 olabileceklerini ara\u015ft\u0131rmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmedi.” Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, deneklerin nesneleri elleriyle tutmalar\u0131n\u0131, incelemelerini, ayakkab\u0131 ba\u011flar\u0131n\u0131 ba\u011flamalar\u0131n\u0131, telefonlar\u0131na yaz\u0131 yazmalar\u0131n\u0131 ve \u00f6zel haz\u0131rlanm\u0131\u015f video oyunlar\u0131 oynamalar\u0131n\u0131 istedi. Daha sonra polidaktili olmayan kontrol deneklerinin hareketlerini analiz ettiler ve polidaktili ki\u015filerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131lar. Denekler bu i\u015flemleri ger\u00e7ekle\u015ftirirken, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc fonksiyonel manyetik rezonans g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme (fMRI) ile deneklerin beyin aktivitelerini izledi. <\/p>\n\n\n\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, polidaktil olmayan parmaklar gibi, ekstra parmaklar\u0131n da kendine \u00f6zel tendonlar\u0131na, kaslar\u0131na ve sinirlerine ve ayr\u0131ca motor kortekste ekstra kar\u015f\u0131l\u0131k gelen beyin b\u00f6lgelerine sahip oldu\u011funu ke\u015ffettiler. Polidaktil kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n ayr\u0131ca bir\u00e7ok g\u00f6revde polidaktil olmayan meslekta\u015flar\u0131ndan daha iyi performans g\u00f6sterdi\u011fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc. \u00d6rne\u011fin, polidaktil olmayan ki\u015filer ayakkab\u0131 ba\u011fc\u0131\u011f\u0131 ba\u011flamak gibi baz\u0131 g\u00f6revleri genellikle iki eliyle yerine getirebilirken polidaktili olan baz\u0131 ki\u015filer ise bu g\u00f6revleri tek eliyle yerine getirdiler. Ekstra parmaklar\u0131 kontrol etmek beyin i\u00e7in fazladan \u00e7al\u0131\u015fma gerektirmesine ra\u011fmen, polidaktili ki\u015filer bariz bili\u015fsel herhangi bir dezavantaja sahip de\u011fildi. Profes\u00f6r Burdet \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: \u201cPolidaktil bireylerin beyinleri, ekstra i\u015f y\u00fck\u00fcn\u00fc kontrol etmek i\u00e7in iyi bir \u015fekilde uyarlanm\u0131\u015ft\u0131r ve ekstra parmaklar i\u00e7in ayr\u0131lm\u0131\u015f alanlar vard\u0131r. Beynin bunu ba\u015fka kaynaklar\u0131 \u00f6d\u00fcn\u00e7 almadan yapma kapasitesine sahip olmas\u0131 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131.” Yazarlar, bu bulgular\u0131n do\u011fal hareket yeteneklerimizi geni\u015fletmek i\u00e7in yapay uzuvlar ve parmaklar geli\u015ftirmede ilham olabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlar. \u00d6rne\u011fin, bir cerraha fazladan bir robotik kol \u00fczerinde kontrol vermek, bir asistan olmadan \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir. Freiburg \u00dcniversitesi’nden ba\u015f yazar Profes\u00f6r Carsten Mehring \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: “Bunu m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lmak i\u00e7in belki bu \u00e7al\u0131\u015fmada g\u00f6sterilen beyin kaynaklar\u0131ndan faydalanabiliriz.” Bununla birlikte, robotik ekstra uzuvlar\u0131 olan ki\u015filerin, polidaktil ki\u015filerde g\u00f6zlemlendi\u011fi kadar iyi kontrol sa\u011flayamayabileceklerini s\u00f6yledi.  <\/p>\n\n\n\n

\n