{"id":10968,"date":"2021-12-22T02:01:55","date_gmt":"2021-12-21T23:01:55","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.ulubat.org\/?p=10968"},"modified":"2021-12-22T02:06:14","modified_gmt":"2021-12-21T23:06:14","slug":"mukemmel-insan-nesli-olusturma-arzusu-klonlama-ve-etik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/genel\/mukemmel-insan-nesli-olusturma-arzusu-klonlama-ve-etik\/","title":{"rendered":"M\u00dcKEMMEL \u0130NSAN NESL\u0130 OLU\u015eTURMA ARZUSU: KLONLAMA VE ET\u0130K"},"content":{"rendered":"\n

Son birka\u00e7 bin y\u0131ld\u0131r insano\u011flu kendini do\u011faya adapte etmek yerine do\u011fay\u0131 kendi genlerine uygun hale getirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. T\u00fcm bu u\u011fra\u015flara ra\u011fmen insano\u011flunun do\u011fadaki genetik se\u00e7ilimi gen bozukluklar\u0131 \u00fczerinden devam ediyor. Bu genetik sorunlar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek ve do\u011fal se\u00e7ilimi en aza indirmek isteyen modern insan, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc genetik klonlamada ar\u0131yor ancak bitkilerde ger\u00e7ekle\u015ftirilen klonlama gibi se\u00e7kin bireylerin genetik klonlanmas\u0131 yoluyla insan genetik donan\u0131m\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek ve geli\u015ftirmek etik a\u00e7\u0131dan hayli tart\u0131\u015fmal\u0131 bir konu.<\/p>\n\n\n\n

Konumuza klonlaman\u0131n ne oldu\u011fuyla ba\u015flayal\u0131m. Biyologlar klonlama kelimesini bir\u00e7ok farkl\u0131 anlamda kullan\u0131yor ancak t\u00fcm kullan\u0131mlar biyolojik bir varl\u0131\u011f\u0131n tamamen ayn\u0131 kopyalar\u0131n\u0131 elde etmeyi ima ediyor. Ba\u015fl\u0131ca \u00fc\u00e7 yayg\u0131n kullan\u0131m bulunuyor: gen klonlamas\u0131, h\u00fccre klonlamas\u0131 ve bireysel klonlama. Genlerin klonlanmas\u0131 veya daha genel olarak DNA segmentlerinin klonlanmas\u0131, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bir\u00e7ok genetik ve farmas\u00f6tik laboratuvarda rutin olarak yap\u0131l\u0131yor. Belirli bir h\u00fccre tipinin (\u00f6rne\u011fin bir deri veya bir karaci\u011fer h\u00fccresinin) karakterini ara\u015ft\u0131rmak amac\u0131yla \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131 teknolojisi yakla\u015f\u0131k yetmi\u015f y\u0131ld\u0131r uygulan\u0131yor. Bireysel insan klonlamas\u0131 tek yumurta ikizlerinde do\u011fal olarak g\u00f6zleniyor, bu ikizler genetik olarak ayn\u0131 olduklar\u0131 i\u00e7in \u00f6zde\u015f olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\u0130nsan klonlamas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle devam edecek olursak yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda genetik bilgisinde ve genetik m\u00fchendisli\u011finde \u00e7arp\u0131c\u0131 ilerlemeler meydana gelirken baz\u0131 \u00fctopik bilgiler de \u00f6ne s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bu \u00f6nerilerden biri de b\u00fcy\u00fck entelekt\u00fcel veya sanatsal ba\u015far\u0131ya sahip ki\u015filerin klonlanmas\u0131yd\u0131. Bu klonlamalar \u00e7ok say\u0131da ger\u00e7ekle\u015ftirilirse insanl\u0131\u011f\u0131n genetik yap\u0131s\u0131n\u0131n \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde iyile\u015fece\u011fi iddia edildi.<\/p>\n\n\n\n

Peki bir insan klonlanabilir mi? Kesinlikle hay\u0131r. Klonlanan birey de\u011fil genlerdir, fenotip de\u011fil genotiptir. Bir ki\u015finin genlerini klonlamak m\u00fcmk\u00fcn olabilir ancak birey klonlanamaz. Bireyi olu\u015fturan karakter, ki\u015filik, anatomi ve fizyoloji d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00f6zellikler genotip taraf\u0131ndan kesin olarak belirlenmez. Fenotip, bireyin sadece d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc veya anatomisini de\u011fil ayn\u0131 zamanda fizyolojisini, entelekt\u00fcel yeteneklerini, ahlaki de\u011ferlerini, estetik tercihlerini, dini de\u011ferlerini, davran\u0131\u015fsal yatk\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131 ve niteliklerini i\u00e7erir. Bireyin anne rahmindeki zaman\u0131ndan \u00f6l\u00fcm\u00fcne kadar ya\u015fam\u0131 boyunca deneyim, taklit, \u00f6\u011frenme veya ba\u015fka herhangi bir yolla edindi\u011fi di\u011fer t\u00fcm davran\u0131\u015fsal \u00f6zelliklerdir. Fenotip, genler ve \u00e7evre aras\u0131ndaki karma\u015f\u0131k etkile\u015fimle olu\u015fur.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Memelilerin klonlanma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda gebeliklerin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fckler ile sonu\u00e7lanmaktad\u0131r. Bir insan\u0131n genotipini klonlamak i\u00e7in bile teknik engeller \u00e7ok b\u00fcy\u00fckken bireyi t\u00fcm \u00f6zellikleriyle kopyalamak m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Klonlama ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131n bu d\u00fc\u015f\u00fck oran\u0131 gelecekte artabilir, teknik geli\u015fmelerle bu d\u00fc\u015f\u00fckler \u00f6nlenebilir ancak insan klonlanmas\u0131 mevzusu her zaman etik itirazlarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131da bahsi ge\u00e7en b\u00fcy\u00fck entelekt\u00fcel veya sanatsal ba\u015far\u0131ya sahip ki\u015filerin klonlanmas\u0131 fikrinde insanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck hay\u0131rseverlerini \u00e7o\u011faltmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken Stalin, Hitler veya Bin Ladin gibilerini de elde edebiliriz. Nobel \u00d6d\u00fcll\u00fc genetik\u00e7i George W. Beadle’\u0131n y\u0131llar \u00f6nce \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc gibi: “\u00c7ok az\u0131m\u0131z Hitler’in genlerinin tercihli \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131n\u0131 savunurdu. Yine de farkl\u0131 bir k\u00fclt\u00fcrel ba\u011flamda Hitler’in insanlar\u0131n ger\u00e7ekten b\u00fcy\u00fck liderlerinden biri olmayabilece\u011fini veya Einstein’\u0131n politik bir k\u00f6t\u00fc adam olmayabilece\u011fini kim s\u00f6yleyebilir?\u201d. M\u00fckemmel niteliklere sahip bireylerin genomlar\u0131n\u0131n klonland\u0131\u011f\u0131nda benzer \u015fekilde erdem veya zeka ile donat\u0131lm\u0131\u015f bireyler \u00fcretmesini beklemek i\u00e7in hi\u00e7bir neden yoktur. \u00d6zde\u015f genomlar, farkl\u0131 ortamlarda olduk\u00e7a farkl\u0131 olabilecek bireyler verir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Bir ki\u015finin klonlanmas\u0131na izin verilip verilmeyece\u011fine karar vermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken etik, sosyal ve dini de\u011ferler devreye girer. \u00c7o\u011fu insan\u0131n bu olay\u0131 etik a\u00e7\u0131dan onaylamamas\u0131 muhtemeldir. Ger\u00e7ekten de bir\u00e7ok \u00fclke insan klonlamas\u0131n\u0131 yasaklam\u0131\u015ft\u0131r. 2004’te birka\u00e7 \u00fclkede yasama organlar\u0131n\u0131n klonlama ve embriyonik k\u00f6k h\u00fccreler \u00fczerine ara\u015ft\u0131rmalara izin verip vermemesi gerekti\u011fi de\u011ferlendirildi. 12 Mart 2004’te Kanada Parlamentosu, belirli ko\u015fullar alt\u0131nda embriyolardan k\u00f6k h\u00fccrelerle ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131na izin veren bir yasa \u00e7\u0131kard\u0131 ancak insan klonlamas\u0131na, sperm sat\u0131\u015f\u0131na, yumurta don\u00f6rlerine ve ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131 annelere \u00f6deme yap\u0131lmas\u0131 yasakland\u0131. Frans\u0131z Parlamentosu 9 Temmuz 2004’te embriyonik k\u00f6k h\u00fccre ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na izin veren ancak insan klonlamay\u0131 \u201cinsan t\u00fcr\u00fcne kar\u015f\u0131 su\u00e7\u201d olarak g\u00f6ren yeni bir biyoetik yasas\u0131n\u0131 kabul etti. \u00dcreme klonlama deneylerinde 20 y\u0131la kadar hapis cezas\u0131 verilebilece\u011fi s\u00f6ylendi. Japonya Bilim ve Teknoloji Politikas\u0131 Kabine Konseyi, 23 Temmuz 2004’te insan embriyolar\u0131n\u0131n bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar i\u00e7in s\u0131n\u0131rl\u0131 klonlanmas\u0131na izin verecek ancak bireylerin klonlanmas\u0131na izin vermeyecek politika \u00f6nerilerini kabul etmek i\u00e7in oy kulland\u0131. 14 Ocak 2001’de \u0130ngiliz h\u00fck\u00fcmeti, k\u00f6k h\u00fccreler \u00fczerinde embriyo ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na ve terap\u00f6tik klonlamaya izin vererek 1990 \u0130nsan D\u00f6llenmesi ve Embriyoloji Yasas\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi. 2008 tarihli \u0130nsan D\u00f6llenme ve Embriyoloji Yasas\u0131 \u00fcreme klonlamas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a yasaklad\u0131 ancak diyabet, Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131 ve Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n tedavisi i\u00e7in deneysel k\u00f6k h\u00fccre ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na izin verdi. 3 \u015eubat 2014’te Avam Kamaras\u0131, mitokondri de\u011fi\u015ftirme veya bir don\u00f6r\u00fcn yumurta h\u00fccresinden mitokondrinin bir \u00e7iftin embriyosuna katk\u0131da bulundu\u011fu \u00fc\u00e7 ki\u015filik t\u00fcp bebek olarak bilinen bir gen tedavisi tekni\u011fini yasalla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in oy kulland\u0131. Amerika Birle\u015fik Devletleri’nde \u015fu anda klonlamay\u0131 tamamen yasaklayan federal yasalar bulunmamaktad\u0131r. On \u00fc\u00e7 eyalet (Arkansas, California, Connecticut, Iowa, Indiana, Massachusetts, Maryland, Michigan, Kuzey Dakota, New Jersey, Rhode Island, G\u00fcney Dakota ve Virginia) \u00fcreme klonlamay\u0131 ve \u00fc\u00e7 eyalet (Arizona, Maryland ve Missouri) \u00fcreme klonlama ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 i\u00e7in kamu fonlar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 yasaklad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

KAYNAK\u00c7A<\/p>\n\n\n\n

https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pmc\/articles\/PMC4517218\/#r12<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Son birka\u00e7 bin y\u0131ld\u0131r insano\u011flu kendini do\u011faya adapte etmek yerine do\u011fay\u0131 kendi genlerine uygun hale getirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. T\u00fcm bu u\u011fra\u015flara<\/p>\n","protected":false},"author":527,"featured_media":10977,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[255,149,2153],"acf":[],"views":778,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10968"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/527"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10968"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10968\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10973,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10968\/revisions\/10973"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10977"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10968"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10968"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10968"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}