![\"\"](\"https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/Resim1-1-400x270.jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\nMitokondriler, n\u00fckleustan kodlanan proteinlere sahip olsa da kendine \u00f6zg\u00fc DNA\u2019s\u0131ndan \u00e7e\u015fitli proteinleri de kodyalabilmektedir. Bu mitokondriyal DNA\u2019lar g\u00fcn\u00fcm\u00fczde maternal olarak kal\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinen k\u00fc\u00e7\u00fck dairesel n\u00fckleik asitlerdir.<\/p>\n\n\n\n
Mitokondriyal hastal\u0131klara n\u00fckleer DNA’daki veya mitokondriyal DNA’daki (mtDNA) mutasyonlar neden olabilir. Bu mtDNA mutasyonlar\u0131n\u0131n kal\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6nleyerek olas\u0131 sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmak i\u00e7in \u2018evlat edinme\u2019, \u2018embriyo ba\u011f\u0131\u015f\u0131\u2019 ve \u2018yumurta ba\u011f\u0131\u015f\u0131\u2019 kullan\u0131labilir ancak bebeklerle ebeveynler aras\u0131nda genetik bir ba\u011f\u0131n olmamas\u0131 etik bir sorun te\u015fkil etmektedir. IVF(in vitro fertilizasyon) kullanarak bu genetik uyum sorununun \u00fcstesinden gelmek m\u00fcmk\u00fcn olabilir. IVF ile d\u00f6llenmeden \u00f6nce veya sonra kusurlu mtDNA, sa\u011fl\u0131kl\u0131 mtDNA ile de\u011fi\u015ftirilebilir. Bu sayede kal\u0131t\u0131lan mtDNA mutasyonlar\u0131ndan ka\u00e7\u0131n\u0131labilir ve sosyal ebeveynler genetik ebeveynler de olabilir.<\/p>\n\n\n\n
mtDNA\u2019da mutasyona sebep olan bu hastal\u0131klar\u0131n ge\u00e7i\u015fini \u00f6nlemeyi ama\u00e7layan iki deneysel teknik geli\u015ftirilmi\u015ftir. Her ikisi de n\u00fckleer DNA transferini i\u00e7erir: PRON\u00dcKLEER TRANSFER, \u00a0kusurlu mitokondri ile bir zigottan sa\u011fl\u0131kl\u0131 mitokondrili \u00e7ekirdeksiz bir zigota iki pron\u00fckleusun transferini i\u00e7erirken;\u00a0 MATERNAL \u0130\u011e TRANSFER\u0130, kusurlu mitokondrileri olan d\u00f6llenmemi\u015f bir yumurtadan kromozom i\u011fciklerinin sa\u011fl\u0131kl\u0131 mitokondrileri olan \u00e7ekirdeksiz bir yumurtaya transferini i\u00e7erir.<\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/Resim2-400x294.jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\nMitokondriyal replasman teknolojisinin kullan\u0131m\u0131n\u0131 destekleyenler aras\u0131nda “\u00fc\u00e7 ebeveynli embriyolar”, “\u00fc\u00e7 ebeveynli bebekler” ve “\u00fc\u00e7 ki\u015filik IVF” gibi terimlerin kullan\u0131m\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar da var. Bu yorumcular, genetik ebeveynlerin toplam genetik materyalin %99,9’undan fazlas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 ve kimli\u011fi olu\u015fturan fiziksel \u00f6zelliklerin ve ki\u015fisel \u00f6zelliklerin mtDNA’da de\u011fil n\u00fckleer DNA’da kodland\u0131\u011f\u0131 konusunda \u0131srarc\u0131lar. Bu bilgiler \u015fu an i\u00e7in ayd\u0131nlat\u0131lmay\u0131 bekliyor.<\/p>\n\n\n\n
Etik a\u00e7\u0131dan do\u011fan sorulara k\u0131saca g\u00f6z atacak olursak\u2026 Mitokondriyal replasman tedavisi ile do\u011fan bir bebe\u011fin, bir kad\u0131ndan n\u00fckleer DNA ve di\u011ferinden mtDNA ile do\u011fmas\u0131n\u0131n ne gibi sak\u0131ncalar\u0131 olabilir? Ayr\u0131ca ailesel olmayan mtDNA ile do\u011fan k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n da bu mtDNA’y\u0131 \u00e7ocuklar\u0131na aktarmas\u0131 durumunda ne de\u011fi\u015fmi\u015f olur?<\/p>\n\n\n\n
Mitokondriyal de\u011fi\u015ftirme teknolojisine y\u00f6nelik baz\u0131 etik itirazlardan bahsedelim. Bu itirazlar kabaca birka\u00e7 kategoriye ayr\u0131l\u0131r: yumurta sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131na zararlar, potansiyel yavrulara ve gelecek nesillere zararlar ve topluma zararlar…<\/p>\n\n\n\n
Yumurta sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00fcnl\u00fck hormon enjeksiyonlar\u0131 rahats\u0131z edici ve a\u011fr\u0131l\u0131 olabilir ayr\u0131ca kramp, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, bulant\u0131, kusma, \u015fi\u015fkinlik, ruh hali de\u011fi\u015fiklikleri ve sinirlilik ya\u015fayabilirler. Daha ciddi potansiyel fiziksel zararlar aras\u0131nda h\u0131zl\u0131 kilo al\u0131m\u0131 ve solunum zorlu\u011fu, mesane, ba\u011f\u0131rsak ve rahim gibi di\u011fer organlarda hasar, do\u011furganl\u0131\u011f\u0131n azalmas\u0131, k\u0131s\u0131rl\u0131k, hayat\u0131 tehdit eden kanama, tromboembolizm ve yumurtal\u0131k, meme veya kolon kanseri bulunur. Potansiyel psikolojik zararlar, \u00f6nemli stres ve sekelleri i\u00e7erir.<\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/Resim3-400x267.jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\nPotansiyel yavrulara ve gelecek nesillere zarar konusunda ise bir a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda aile kurmaya y\u00f6nelik bu yakla\u015f\u0131m, evlat edinme gibi daha risksiz alternatiflerin varl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda hakl\u0131 g\u00f6sterilemez. Bu gibi alternatiflerden birini takip etmemenin tek nedeni, anne ve baban\u0131n bakmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri \u00e7ocukla genetik bir ba\u011f kurma arzusudur. Oysaki aile kurma genetikle ilgili de\u011fil sevgi, \u015fefkat ve besleyici ili\u015fkiler kurmayla ilgili olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Mitokondriyal Replasman Teknolojisinin ilk amac\u0131, mitokondriyal hastal\u0131\u011f\u0131 olan bir canl\u0131n\u0131n do\u011fumunu \u00f6nlemeyi ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece ‘terap\u00f6tik’ olsa da, bu teknoloji terap\u00f6tik ama\u00e7 d\u0131\u015f\u0131nda (\u00f6rne\u011fin her iki lezbiyen partnerin de geneti\u011fini ta\u015f\u0131yacak bir bebek) da kullan\u0131labilir. Bu kullan\u0131m\u0131n etik a\u00e7\u0131dan d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren k\u0131sm\u0131 insan\u0131n genetik yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in gelecekte kullan\u0131lmas\u0131 ihtimalidir. Baz\u0131lar\u0131 i\u00e7in \u2018insani geli\u015fme\u2019 hem kaderimiz hem de sorumlulu\u011fumuzdur, di\u011ferleri i\u00e7inse bu ‘Tanr\u0131\u2019y\u0131 oynamakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
T\u00fcm bu potansiyel sorunlar birlikte ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir endi\u015fe yarat\u0131yor buna ra\u011fmen mitokondriyal de\u011fi\u015fiklik geli\u015fen teknoloji ve insano\u011flunun do\u011faya h\u00fckmetme arzusu sebebiyle \u00f6nlenebilecek gibi durmuyor.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\n
KAYNAK\u00c7A<\/strong> H\u00fccrelerimizin enerji santrali olan mitokondri d\u00fczg\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131nda n\u00f6rodejeneratif hastal\u0131k, fel\u00e7 benzeri ataklar, k\u00f6rl\u00fck, m\u00fcsk\u00fcler distrofi, diyabet ve sa\u011f\u0131rl\u0131k gibi ciddi<\/p>\n","protected":false},"author":527,"featured_media":11186,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[255,66],"acf":[],"views":804,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11179"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/527"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11179"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11179\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11185,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11179\/revisions\/11185"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11186"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11179"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11179"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11179"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
– Baylis F., The Ethics of Creating Children with Three Genetic Parents, SCIENCEDIRECT, (531-534), june 2013.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"