{"id":11909,"date":"2022-07-11T22:59:23","date_gmt":"2022-07-11T19:59:23","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.ulubat.org\/?p=11909"},"modified":"2022-07-13T19:25:47","modified_gmt":"2022-07-13T16:25:47","slug":"saglikli-uykunun-pek-de-bilmedigimiz-bir-gucu-daha","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/genel\/saglikli-uykunun-pek-de-bilmedigimiz-bir-gucu-daha\/","title":{"rendered":"SA\u011eLIKLI UYKUNUN PEK DE B\u0130LMED\u0130\u011e\u0130M\u0130Z B\u0130R G\u00dcC\u00dc DAHA!"},"content":{"rendered":"\n

Uyku ve uyan\u0131kl\u0131k d\u00f6ng\u00fcs\u00fc, g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam i\u00e7erisindeki en \u00f6nemli fizyolojik aktivitelerimizdendir. <\/p>\n\n\n\n

Uyku d\u00f6ng\u00fcs\u00fc, sirkadiyen ritme sahiptir. Sirkadiyen kelimesi, yakla\u015f\u0131k anlam\u0131ndaki \u201ccirca\u201d ve g\u00fcn anlam\u0131na gelen \u201cdies\u201d kelimelerinin birle\u015fiminden olu\u015fur. Yakla\u015f\u0131k olarak bir g\u00fcn\u00fc ifade eder. Uyku, gece ve g\u00fcnd\u00fcz ritmi \u015feklinde belirlenir. Dolay\u0131s\u0131yla bu ritmi uyaran en \u00f6nemli uyaran g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

E\u011fer ki\u015fi izole edilir, ya da zaman dilimlerinde kayma olursa (jet lag) bu ritim bozulabilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Uyku s\u0131ras\u0131nda, beyindeki ileti mekanizmalar\u0131 de\u011fi\u015fmektedir. De\u011fi\u015fik n\u00f6rotransmitterler, uyan\u0131kl\u0131k durumunda ve uykunun kendi i\u00e7indeki evrelerinde farkl\u0131 \u015fekilde etki g\u00f6sterir. \u00d6zellikle uyan\u0131kl\u0131ktan uykuya ge\u00e7i\u015f, bu bahsedilen n\u00f6rotransmitterlerin etkilerinin farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 sayesinde olur.<\/p>\n\n\n\n

Peki bu karma\u015f\u0131k organizasyon nas\u0131l kontrol edilir? Beynimizde suprakiazmatik \u00e7ekirdek ad\u0131 verilen, \u00f6n hipotalamus b\u00f6lgesindeki yap\u0131 ve bu yap\u0131n\u0131n kontrol\u00fcndeki melatonin ba\u015fta olmak \u00fczere kortizol ve b\u00fcy\u00fcme hormonu taraf\u0131ndan sirkadiyen ritim olu\u015fturulur. <\/p>\n\n\n\n

Uyku, ba\u015fta sinir sistemi olmak \u00fczere, v\u00fccuttaki \u00f6nemli sistemlerle ili\u015fki i\u00e7indedir. Uykunun bu \u00f6nemi bilinse de fertiliteye olan etkisi hakk\u0131nda \u00e7ok az bilgi mevcuttur. \u00d6rne\u011fin uyku s\u0131ras\u0131nda salg\u0131lanan b\u00fcy\u00fcme hormonu, h\u00fccrelerin \u00e7o\u011falmas\u0131n\u0131 ve kendi kendini yenilemesine yard\u0131mc\u0131 olur. Dolay\u0131s\u0131yla oosit sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve fertilitenin de etkilendi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Ayr\u0131ca v\u00fccutta, \u0131\u015f\u0131k uyaran\u0131n\u0131n kesilmesi ile melatonin salg\u0131s\u0131 uyar\u0131lmaktad\u0131r. Melatoninin antioksidan rol\u00fcyle oositleri korudu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Melatonin hormonu kan serumu ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda; insan\u0131n preovulatuar folik\u00fcler s\u0131v\u0131s\u0131nda daha y\u00fcksek konsantrasyonda bulunmu\u015ftur. Melatoninin serbest radikal toplay\u0131c\u0131 olarak bulunmas\u0131, \u00fcreme fizyolojisine olan etkisini g\u00f6stermektedir. Overlere ge\u00e7en melatonin, oksidatif stresi azaltarak oosit olgunla\u015fmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmaktad\u0131r. Gece uykusu, oosit geli\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem arz eder.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Suprakiazmik \u00e7ekirdek taraf\u0131ndan salg\u0131s\u0131 reg\u00fcle edilen \u00f6nemli hormonlardan birisi de kortizold\u00fcr. Kortizol, uyku s\u0131ras\u0131nda en az seviyede bulunurken uyan\u0131kl\u0131k zaman\u0131nda en \u00fcst seviyeye ula\u015f\u0131r. Y\u00fcksek kortizol d\u00fczeyi, uyan\u0131kl\u0131k i\u00e7in bir sinyaldir. D\u00fc\u015f\u00fck kortizol d\u00fczeyi, over ve uterus vask\u00fclarizasyonunda pozitif etkiye sahiptir. Uyku, bu a\u015famada da \u00f6nem arz eder.<\/p>\n\n\n\n

Son y\u0131llarda artan telefon kullan\u0131m\u0131 beraberinde pek \u00e7ok noktada sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 olumsuz etkilemektedir. Elektronik cihazlardan yay\u0131lan mavi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n uyku hormonlar\u0131 \u00fczerinde olumsuz etkileri bulunmaktad\u0131r. Fertilite \u00fczerindeki bu olumsuz etki; endometriyal proliferasyon, implantasyon i\u00e7in haz\u0131rl\u0131klara ve over vask\u00fclarizasyonu gibi fertilitede etken fizyolojik durumlara belirgin derecede zarar vermektedir.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Uykunun fizyolojik ve psikolojik pek \u00e7ok boyutu bulunmaktad\u0131r. Ya\u015fam kalitesinin belirleyicilerinden olan uykunun, fertilite gibi asl\u0131nda \u00e7ok etmenli fizyolojik durumlar \u00fczerindeki \u00f6nemi a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130nfertilite tedavilerinde uyku kalitesi ve buna e\u015flik eden patolojiler dikkate al\u0131nmal\u0131, uykuyu etkileyen beslenme, ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, \u00e7evre ko\u015fullar\u0131 gibi fakt\u00f6rler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kaynaklar: <\/p>\n\n\n\n

https:\/\/dergipark.org.tr\/en\/download\/article-file\/853053<\/p>\n\n\n\n

https:\/\/dergipark.org.tr\/en\/download\/article-file\/1246024<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Uyku ve uyan\u0131kl\u0131k d\u00f6ng\u00fcs\u00fc, g\u00fcnl\u00fck ya\u015fam i\u00e7erisindeki en \u00f6nemli fizyolojik aktivitelerimizdendir.  Uyku d\u00f6ng\u00fcs\u00fc, sirkadiyen ritme sahiptir. Sirkadiyen kelimesi, yakla\u015f\u0131k anlam\u0131ndaki<\/p>\n","protected":false},"author":1214,"featured_media":11910,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1,19],"tags":[2239,2236,654,2237,621,2240,419],"acf":[],"views":317,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11909"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1214"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11909"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11909\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11980,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11909\/revisions\/11980"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11910"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11909"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11909"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11909"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}