Her zaman \u00e7evremizdeki insanlardan yeni bir dil \u00f6\u011frenmek hakk\u0131nda g\u00fczel \u015feyler duymu\u015fuzdur.<\/p>\n\n\n\n
Peki, ger\u00e7ekten yeni bir dil \u00f6\u011frenmek beynimizi nas\u0131l etkiliyor?<\/p>\n\n\n\n
\u00d6ncelikle, dil kullan\u0131m\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fc i\u015flevleri yerine getiren n\u00f6ronlar\u0131 birbirine ba\u011flayan sinapslar\u0131n say\u0131s\u0131 artar. Ayr\u0131ca, prefrontal korteksin de faaliyete ge\u00e7mesiyle konu\u015fma lobu yeniden \u015fekillenir; bu da beynin bu alan\u0131n\u0131n boyutunun b\u00fcy\u00fcmesine ve buna ko\u015fut olarak i\u015flevinin de artarak g\u00fc\u00e7lenmesine neden olur. Yap\u0131lan bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonucuna g\u00f6re iki ya da daha fazla dil bilenlerin akademik ba\u015far\u0131, \u00f6zdenetim, esnek g\u00f6rev de\u011fi\u015ftirme yetene\u011fi, \u00e7al\u0131\u015fma belle\u011fi ve yo\u011funla\u015fma gerektiren g\u00f6revlerde tek dillilerden \u00e7ok daha ba\u015far\u0131l\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n\n\n\n
JNeurosci’de yay\u0131nlanan ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re; beceriler geli\u015ftik\u00e7e, dili anlamada loblar de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterebilir. Dil \u00f6\u011frenmede \u00e7o\u011fu insanda sol lob daha etkin olmas\u0131na ra\u011fmen sol lobdaki bir yaralanmadan sonra sa\u011f lob devralabilir. Yeti\u015fkin dil \u00f6\u011frenenlerin anadillerinde ve yeni dillerinde okurken, dinlerken ve konu\u015furken loblar aras\u0131ndaki sinirsel aktiviteyi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak i\u00e7in MRI kulland\u0131. Dil \u00f6\u011freniminin ilk a\u015famalar\u0131nda, ana dil ve yeni diller beyinde olduk\u00e7a benzer g\u00f6r\u00fcnmesine ra\u011fmen ikinci dil ileri bir d\u00fczeye geldi\u011finde iki dili de anlamak i\u00e7in yine sol loba ba\u011fl\u0131 kal\u0131nsa da z\u0131t loblar kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bu sonu\u00e7lar; anlamada her iki lobun etkisi olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, as\u0131l i\u015fi sol lobun yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n\n\n
Tokyo \u00dcniversitesi’nde sinirbilimci Profes\u00f6r Kuniyoshi L. Sakai, “\u0130lk birka\u00e7 ayda, beyin aktivasyonlar\u0131n\u0131 izleyerek dil becerisi geli\u015fimini nicel olarak \u00f6l\u00e7ebiliriz.” dedi. Bunun \u00fczerine15 g\u00f6n\u00fcll\u00fc ile yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmada; ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, okuma ve dinlemeyi de\u011ferlendirdiler. G\u00f6n\u00fcll\u00fcler, testleri yaparken bir manyetik rezonans g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme (MRI) taray\u0131c\u0131s\u0131n\u0131n i\u00e7indeydiler; b\u00f6ylece ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, n\u00f6ronal aktivitenin bir g\u00f6stergesi olan beyin b\u00f6lgelerindeki yerel kan ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00f6l\u00e7ebildiler. Sakai, “Basit bir ifadeyle, dil i\u00e7in uzmanla\u015fm\u0131\u015f d\u00f6rt beyin b\u00f6lgesi vard\u0131r. Ana dilde, ikinci veya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc dilde bile ayn\u0131 b\u00f6lgeler sorumludur.” dedi. Bu d\u00f6rt b\u00f6lge, sol frontal lobdaki gramer merkezi ve anlama alan\u0131 ile temporo-parietal lobdaki i\u015fitsel i\u015fleme ve kelime bilgisi alanlar\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, oksipital lobdaki hipokamp\u00fcs\u00fcn haf\u0131za alanlar\u0131 ve beynin g\u00f6rme alanlar\u0131n\u0131n da bu d\u00f6rt b\u00f6lgeyi desteklemek i\u00e7in aktifle\u015fti\u011fini de ekledi.<\/p>\n\n\n\n
Ara\u015ft\u0131rmalar sonucunda dinleme testleri s\u0131ras\u0131nda dilbilgisi merkezinde, anlama alan\u0131nda ve okuma testleri s\u0131ras\u0131nda oksipital loblar\u0131n g\u00f6rsel alanlar\u0131nda beyin aktivasyonunun azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 buldular. Sakai, “Bir dili ba\u015far\u0131yla \u00f6\u011frendikten sonra beyin aktivasyonunun d\u00fc\u015fmesini bekliyoruz \u00e7\u00fcnk\u00fc anlamak i\u00e7in \u00e7ok fazla enerji gerektirmiyor” dedi. \u00d6zellikle ikinci dinleme testi s\u0131ras\u0131nda, g\u00f6n\u00fcll\u00fcler, temporal loblar\u0131n\u0131n i\u015fitsel i\u015flem alan\u0131n\u0131n aktivasyonunu biraz artt\u0131rd\u0131. Sakai, “Yeni ba\u015flayanlar yeni dilin ses kal\u0131plar\u0131na hakim de\u011filler, bu y\u00fczden haf\u0131zalar\u0131nda tutamazlar ve onlar\u0131 iyi hayal edemezler. Harflerin veya dil bilgisi kurallar\u0131n\u0131n aksine konu\u015fmay\u0131 tan\u0131mak i\u00e7in hala \u00e7ok fazla enerji harc\u0131yorlar.” diye a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Ba\u015fka bir ara\u015ft\u0131rmada Baycrest’s Rotman Research Institute\u2019de bilim insan\u0131 olan Dr. Claude Alain “Bulgular, m\u00fczisyenlerin ve iki dillilerin ayn\u0131 g\u00f6revi yerine getirmek i\u00e7in daha az \u00e7aba gerektirdi\u011fini ve bu da onlar\u0131 bili\u015fsel gerilemeye kar\u015f\u0131 koruyabilece\u011fini ve bunama ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 geciktirebilece\u011fini g\u00f6steriyor.” dedi. Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar sonucunda da ekledi: “Bu g\u00f6rev s\u0131ras\u0131nda, iki dillilerin beyinleri, konu\u015fmay\u0131 anlama ile bilinen alanlarda daha b\u00fcy\u00fck aktivasyon belirtileri g\u00f6sterdi ve bu teoriyi destekledi.”<\/p>\n\n\n\n
Swedish Armed Forces Interpreter Academy\u2019deki ki\u015filerin 13 ayda hi\u00e7 bilmedikleri bir dili \u00f6\u011frenmeleri dikkat \u00e7ekmi\u015fti. Bununla ilgili bir a\u015ft\u0131rma i\u00e7in kontrol grubu olarak Ume\u00e5 \u00dcniversitesi\u2019ndeki dil \u00fczerine olmasa da \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fan bir grup se\u00e7ildi. Ara\u015ft\u0131rmada da her iki gruba da \u00fc\u00e7 ayl\u0131k yo\u011fun bir \u00e7al\u0131\u015fma d\u00f6neminden \u00f6nce ve sonra MRI taramalar\u0131 yap\u0131ld\u0131. Bu taramalar sonucunda kontrol grubunun beyin yap\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fmeden kal\u0131rken, dil \u00f6\u011frencilerinin beyninin belirli k\u0131s\u0131mlar\u0131 b\u00fcy\u00fcd\u00fc. Bu k\u0131s\u0131mlar hipokamp\u00fcs ve cerebral korteksteki \u00fc\u00e7 b\u00f6lgeydi. Bu ara\u015ft\u0131rma sonras\u0131 Lund \u00dcniversitesi psikoloji ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 Johan M\u00e5rtensson “\u00dc\u00e7 ayl\u0131k yo\u011fun bir dil \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6m\u00fcr boyu iki dilli olmakla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131ramasak da dil \u00f6\u011frenmenin beyni formda tutman\u0131n iyi bir yolu oldu\u011funu g\u00f6steren \u00e7ok \u015fey var.” dedi.<\/p>\n\n\n\n
Yazar: Senanur G\u00fclce<\/p>\n\n\n\n
Edit\u00f6rler: \u0130dil Alt\u0131nta\u015f, Hilal T\u00fcrkan<\/p>\n\n\n\n
Learning a new language changes the brain’s division of labor:<\/p>\n\n\n\n
https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2020\/11\/201117122840.htm<\/a><\/p>\n\n\n\n Measurable changes in brain activity during first few months of studying a new language:<\/p>\n\n\n\n https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2021\/03\/210326104719.htm<\/a><\/p>\n\n\n\n Language learning makes the brain grow, Swedish study suggests:<\/p>\n\n\n\n https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2012\/10\/121008082953.htm<\/a><\/p>\n\n\n\n Learning music or speaking another language leads to more efficient brains:<\/p>\n\n\n\n https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2018\/05\/180517123254.htm<\/a><\/p>\n\n\n\n Speaking multiple languages linked to better cognitive functions after stroke:<\/p>\n\n\n\n https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2015\/11\/151119211415.htm<\/a><\/p>\n\n\n\n What multilingual nuns can tell us about dementia:<\/p>\n\n\n\n https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2019\/09\/190912112418.htm<\/a><\/p>\n\n\n\n Bilingualism and the brain: How language shapes our ability to process information:<\/p>\n\n\n\n https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2015\/08\/150824114907.htm<\/a><\/p>\n\n\n\n \u00c7okdillilik ve \u00c7okdilli Beyin: Mehmet Halit ATL\u0130<\/p>\n\n\n\n https:\/\/www.researchgate.net\/profile\/Mehmet-Atli-3\/publication\/336139481_Cokdillilik_ve_Cokdilli_Beyin\/links\/5fddeb48299bf1408823823c\/Cokdillilik-ve-Cokdilli-Beyin.pdf<\/a><\/p>\n\n\n\n Can bilingualism protect the brain even with early stages of dementia?:<\/p>\n\n\n\n