{"id":12157,"date":"2022-07-21T19:21:50","date_gmt":"2022-07-21T16:21:50","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.ulubat.org\/?p=12157"},"modified":"2022-09-13T22:19:13","modified_gmt":"2022-09-13T19:19:13","slug":"gregor-mendel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/genel\/gregor-mendel\/","title":{"rendered":"Gregor Mendel"},"content":{"rendered":"\n

Gregor Mendel, genetik ve bitki \u0131slah\u0131 konusundaki \u00f6nc\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile tan\u0131nan bir Augustinerinnen Rahip ve Ba\u015frahip idi. Farkl\u0131 bezelye \u00e7e\u015fitlerini yeti\u015ftirme konusundaki deneyleri, daha sonra yeni bitki ve hayvan t\u00fcrlerinin geli\u015ftirilmesinde olduk\u00e7a etkili oldu\u011funu kan\u0131tlayan kal\u0131t\u0131m ve genetik yasalar\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. Renk gibi belirli \u00f6zelliklerin bir nesli nas\u0131l atlay\u0131p daha sonraki bir tarihte ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fini a\u00e7\u0131klayan \u00e7ekinik ve bask\u0131n genlerin rol\u00fcn\u00fc ilk vurgulayan Mendel\u2019di.<\/p>\n\n\n\n

Mendel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 1866’da yay\u0131nlad\u0131 ancak yasalar\u0131n\u0131n yeniden ke\u015ffedilmesi ve bilim camias\u0131nda yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131na kadar de\u011fildi. Sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 Augustinus\u00e7u bir Friar olarak yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131 \u00e7ok az ilgi g\u00f6rd\u00fc ve \u00e7a\u011fda\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n \u00f6nemini g\u00f6remedi. Mendel zaman\u0131n\u0131n \u00e7ok ilerisindeydi.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Erken d\u00f6nem<\/p>\n\n\n\n

Gregor Mendel, 20 Temmuz 1822’de Avusturya \u0130mparatorlu\u011fu’nun (\u015fimdiki modern \u00c7ek Cumhuriyeti) bir par\u00e7as\u0131 olan Hyncice’de do\u011fdu. Ebeveynleri \u00e7ift\u00e7iydi ve Mendel, bah\u00e7ecilik ve ar\u0131c\u0131l\u0131k \u00f6\u011frendi\u011fi bir aile \u00e7iftli\u011finde b\u00fcy\u00fcd\u00fc. \u00d6nce Opava’daki bir okulda, daha sonra felsefe ve fizik alan\u0131nda, ard\u0131ndan da Olomouc \u00dcniversitesi’nde okudu. Bununla birlikte \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 ve onlar i\u00e7in \u00f6denecek fon s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 nedeniyle g\u00f6lgelendi. K\u0131smen yetersiz finansman nedeniyle ke\u015fi\u015f olmay\u0131 se\u00e7ti,  bu da onun \u00fccretsiz bir e\u011fitim almas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Mendel, rahip olarak e\u011fitimine ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 Brno’daki Augustinian St Thomas Manast\u0131r\u0131’na girdi. Ayr\u0131ca vekil \u00f6\u011fretmen olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131 ancak iki kez \u00f6\u011fretmenlik sertifikas\u0131 almak i\u00e7in s\u0131navlar\u0131n s\u00f6zl\u00fc k\u0131sm\u0131nda ba\u015far\u0131s\u0131z oldu. \u00dcniversitedeki \u00f6\u011fretmenleri ve ba\u015frahip C.F. Napp, Mendel bitki \u0131slah\u0131ndaki varyasyonlar\u0131 incelemeye ba\u015flad\u0131. Manast\u0131rlar\u0131n geni\u015f (5 d\u00f6n\u00fcm) bah\u00e7eleri \u00fczerinde serbest saltanat verildi. Hayvanlar\u0131n veya bitkilerin melezlenmesini ilk test eden Mendel de\u011fildi ancak Mendel sistematik bir yakla\u015f\u0131m ve y\u0131ldan y\u0131la t\u00fcm \u00f6zelliklerin metodik kayd\u0131n\u0131 getirdi. 1856 ve 1863 aras\u0131nda, \u00e7o\u011fu ortak bah\u00e7e bezelyesi olan yakla\u015f\u0131k 28.000 bitki yeti\u015ftirdi. En \u00e7arp\u0131c\u0131 bulgu, iki ger\u00e7ek t\u00fcr\u00fcn \u00fcremesinin, \u00f6zelliklerin tahmin edilebilir bir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131na nas\u0131l yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131yd\u0131. D\u00f6rtte ikisi melezdi, d\u00f6rtte biri ebeveynlerden birinden \u00e7ekinik bir \u00f6zellik ta\u015f\u0131yordu ve d\u00f6rtte biri orijinal \u00e7e\u015fitlerden birinden bask\u0131n bir \u00f6zellik ta\u015f\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n

Gerileyen bir \u00f6zellik, \u00e7ocuk bitkiden bir rengin kaybolabilece\u011fi ancak bir sonraki nesilde bu \u00e7ekinik \u00f6zelli\u011fin yeniden ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fi anlam\u0131na geliyordu. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, yeni bir bitki sar\u0131 tohumlara sahip olsa da gelecekte mavi tohumlar\u0131n olu\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan genetik bir fakt\u00f6r i\u00e7erir. Mendel bu genetik \u00f6zellikleri \u201cfakt\u00f6rler\u201d olarak adland\u0131rd\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc genetik terimi ke\u015ffedilmemi\u015fti. Mendel’e kadar; farkl\u0131 \u00e7e\u015fitlerin \u0131slah\u0131, deneme yan\u0131lma y\u00f6ntemine dayanma e\u011filimindeydi ancak Mendel’in dikkatli kayd\u0131, iki genelleme yapmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Ayr\u0131\u015fma Yasas\u0131 ve Ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00c7e\u015fitlilik Yasas\u0131. Bunlar daha sonra Mendel’in Kal\u0131t\u0131m Kanunlar\u0131 olarak bilindi.<\/p>\n\n\n\n

O zamanlar ortak alg\u0131, iki \u00e7e\u015fidin \u00e7aprazlanmas\u0131n\u0131n farkl\u0131 \u00f6zelliklerin bir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 olma e\u011filiminde oldu\u011fu ve yeni bitkinin ebeveynlerinin \u00f6zelliklerini ‘ortalama’ alaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeydi.<\/p>\n\n\n\n

Mendel, 8 \u015eubat ve 8 Mart 1865’te Brno Do\u011fa Tarihi Derne\u011fi’nde \u201cBitki Melezle\u015fmesi \u00dczerine Deneyler\u201d adl\u0131 makalesini yay\u0131nlad\u0131. Bu yeni \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6nemini kabul etmeyen bilim toplulu\u011fu taraf\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00f6z ard\u0131 edilmesine ra\u011fmen yerel ilgi g\u00f6rd\u00fc. Kal\u0131t\u0131m ve genetik \u00fczerine. Charles Darwin, do\u011fal seleksiyon ve evrim teorisini geli\u015ftirirken pangenesis ad\u0131 verilen kendi genetik teorisini olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Darwin, Mendel’in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan haberdar olsayd\u0131, genetik \u00e7ok daha \u00f6nce kabul edilebilir ve Darwin’in teorilerine yard\u0131mc\u0131 olabilirdi.<\/p>\n\n\n\n

Mendel ayr\u0131ca ba\u015flang\u0131\u00e7ta fareler \u00fczerinde baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar yapt\u0131 ancak piskoposu hayvanlar\u0131n \u00e7iftle\u015fmesini incelemeyi onaylamad\u0131, bu y\u00fczden bu \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fc\u015ft\u00fc. Bu \u00fcreme program\u0131n\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 hayatta kalmasa da ar\u0131lar\u0131n ge\u00e7i\u015fini de test etti. Mendel, hevesli bir bah\u00e7\u0131van olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, manast\u0131r\u0131 ziyaret edenlerin ar\u0131lar\u0131n sald\u0131rgan davran\u0131\u015flar\u0131ndan \u015fikayet etmesine ra\u011fmen ar\u0131lar\u0131na \u00e7ok ba\u011fl\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Yay\u0131nland\u0131ktan sonra Mendel’in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kamu ilgisinden kayboldu ve kabul g\u00f6rmemesi nedeniyle cesareti k\u0131r\u0131ld\u0131. Biyolog Carl Naegeli ile yaz\u0131\u015ft\u0131 ancak Naegeli Mendel’in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 asla takdir edemedi.<\/p>\n\n\n\n

1867’de Mendel, manast\u0131r\u0131n ba\u015frahibi oldu ve bu da ona ek idari y\u00fckler getirdi. Sivil h\u00fck\u00fcmetin dini tarikatlara yeni vergiler koyma \u00e7abalar\u0131 bir test \u00f6rne\u011fiydi. Manast\u0131rdaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve fikrine yeterince a\u00e7\u0131k olmamas\u0131 nedeniyle daha sonraki y\u0131llarda bitki yeti\u015ftirme konusunda \u00e7ok az \u00e7al\u0131\u015fma yapt\u0131 ancak ‘zaman\u0131m gelecek’ dedi\u011fi s\u00f6yleniyor.<\/p>\n\n\n\n

Mendel, 61 ya\u015f\u0131nda, 6 Ocak 1884’te Brno’da (\u015fimdi \u00c7ek Cumhuriyeti) vefat etti. B\u00f6brek iltihab\u0131ndan \u00f6ld\u00fc.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

1900 ve Mendel’in \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n Yeniden Ke\u015ffi<\/p>\n\n\n\n

16 y\u0131l boyunca Mendel’in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 belirsiz kald\u0131. Bununla birlikte 1900’de Hugo de Vries ve Carl Correns, kal\u0131t\u0131m konusunda ba\u011f\u0131ms\u0131z ara\u015ft\u0131rmalar y\u00fcr\u00fctt\u00fcler ve Mendel’in sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 kopyalad\u0131lar. Mendel’in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ve teorilerini okumak onlar\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 anlamalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmu\u015f olabilir. Benzer bulgular yay\u0131nlad\u0131lar ve Mendel’in orijinal \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na kredi verdiler. O s\u0131ralarda, 2000 bahar\u0131nda Mendel’in yeniden ke\u015ffini yay\u0131nlayan \u00fc\u00e7 ara\u015ft\u0131rmac\u0131 vard\u0131. Sonu\u00e7 olarak, di\u011fer biyologlar ayr\u0131 bir bilim olarak modern geneti\u011fe \u00e7ok daha fazla ilgi g\u00f6sterdiler. \u0130ngiliz biyolog William Bateson, Mendel’in teorilerinin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir pop\u00fclerle\u015ftiricisi oldu ve genetik terimini ilk kullanan o oldu. Bateson, Cambridge’de yeni bir embriyonik genetik okulunu y\u00f6netti. Newnham College, Cambridge ile ili\u015fkili bir\u00e7ok kad\u0131n bilim insan\u0131ndan olu\u015fur.<\/p>\n\n\n\n

Mendel Paradoksu<\/p>\n\n\n\n

1936 y\u0131l\u0131nda R.A. Tan\u0131nm\u0131\u015f bir istatistik\u00e7i olan Fischer, Mendel’in deneylerinin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n “ger\u00e7ek olamayacak kadar iyi” oldu\u011funu ve Mendel’in hipotezine sad\u0131k kalmak i\u00e7in sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 tahrif etmi\u015f olabilece\u011fini savundu. Bununla birlikte deneyleri tekrar yapmak, Mendel’in verilerinde ger\u00e7ek bir yanl\u0131l\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren benzer sonu\u00e7larla sonu\u00e7lan\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

(Kaynak\u00e7adan \u00e7evrilmi\u015ftir.) <\/p>\n\n\n\n

Kaynak\u00e7a: <\/p>\n\n\n\n

https:\/\/www.biographyonline.net\/scientists\/gregor-mendel.html<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gregor Mendel, genetik ve bitki \u0131slah\u0131 konusundaki \u00f6nc\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile tan\u0131nan bir Augustinerinnen Rahip ve Ba\u015frahip idi. Farkl\u0131 bezelye \u00e7e\u015fitlerini<\/p>\n","protected":false},"author":1165,"featured_media":12162,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"acf":[],"views":466,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12157"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1165"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12157"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12157\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12764,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12157\/revisions\/12764"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12162"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12157"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12157"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12157"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}