{"id":12345,"date":"2022-08-08T16:30:00","date_gmt":"2022-08-08T13:30:00","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.ulubat.org\/?p=12345"},"modified":"2022-08-08T16:25:00","modified_gmt":"2022-08-08T13:25:00","slug":"uc-belirgin-gelisim-doneminde-beyin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/genel\/uc-belirgin-gelisim-doneminde-beyin\/","title":{"rendered":"\u00dc\u00c7 BEL\u0130RG\u0130N GEL\u0130\u015e\u0130M D\u00d6NEM\u0130NDE BEY\u0130N"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Beyin yakla\u015f\u0131k 1,5 kilogram a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda ve bu az\u0131msanamayacak a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131yla fiziksel varl\u0131\u011f\u0131n kendisidir. \u0130nsanlarla yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcnl\u00fck konu\u015fmalarda b\u00fct\u00fcn mikroskobik detaylar\u0131 bi\u00e7imlendirir. Geli\u015fiminin nihai bir sonu yoktur. Peki beyin neden bebeklikten eri\u015fkinli\u011fe kadar bir ki\u015fide bir\u00e7ok a\u00e7\u0131dan farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir? Bunun yeni h\u00fccre olu\u015fumuyla ilgili olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenir. Eri\u015fkin ve gen\u00e7 bir beyindeki h\u00fccrelerin say\u0131s\u0131 ayn\u0131d\u0131r, bu esnekli\u011fi sa\u011flayan aradaki ba\u011flant\u0131lar\u0131n nas\u0131l kuruldu\u011fuyla ilgilidir.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

A. Bebek Beyni<\/h2>\n\n\n\n

Yeni do\u011fan bir bebe\u011fin n\u00f6ronlar\u0131 birbirinden olduk\u00e7a farkl\u0131 ve ba\u011f\u0131ms\u0131zd\u0131r. \u0130lk 2 y\u0131lda ald\u0131klar\u0131 yo\u011fun duyusal veriler ile h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ba\u011flant\u0131 kurmaya ba\u015flarlar. Yani bir bebe\u011fin beyninde yakla\u015f\u0131k 1 saniyede 2 milyon sinaps (ba\u011flant\u0131) olu\u015fur. Zirve noktas\u0131na ula\u015fan bu sinapslar daha sonra yerini \u201cbudama\u201d olarak bilinen ba\u015fka bir y\u00f6nteme b\u0131rak\u0131r. Peki nedir bu budama? Ya\u015f ilerledik\u00e7e yakla\u015f\u0131k olarak sinapslar\u0131n %50\u2019sini kaybederiz ama bu kay\u0131p asl\u0131nda bizim biz olmam\u0131z\u0131 sa\u011flayan bir \u015feydir. Kullan\u0131lmayan ba\u011flant\u0131lar\u0131 kaybederiz ve bunun sonucunda o anki beyin i\u015fleyi\u015fimizle biz oluruz. Beynimiz bu sayede daha az ba\u011flant\u0131ya sahip olur ve bu ba\u011flant\u0131lar\u0131n daha g\u00fc\u00e7l\u00fc olmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. T\u00fcrkiye\u2019de do\u011fmu\u015f ve Japonya\u2019da do\u011fmu\u015f patolojik bir durum g\u00f6zlenmeyen bebekler b\u00fct\u00fcn seslere tepki verecektir ama Japonya\u2019da do\u011fan bebek R ve L seslerini ay\u0131rt etme yetisini kaybedecektir. \u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz \u00e7evre taraf\u0131ndan bi\u00e7imlendirilece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

B. Ergen Beyni<\/h2>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Beyin, geli\u015fimini \u00e7ocukluk d\u00f6neminin sonuna kadar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde tamamlayacakt\u0131r ve \u015fu da biliniyor ki beyindeki yap\u0131m s\u00fcreci yakla\u015f\u0131k olarak 25 ya\u015f\u0131n sonuna kadar devam ediyor. Ergenlik d\u00f6neminde bedenimiz yava\u015f yava\u015f benlik kazan\u0131rken ayn\u0131 zamanda bir k\u00f6\u015fede beynimizde kendine benlik kazand\u0131r\u0131yordur. Bu yava\u015f geli\u015fen benlik \u00f6zbilin\u00e7le ilgilidir. Beynin bu bolluk d\u00f6nemlerinden biri olan ergenlikte Prefrontal Korteks hacmini 1% oran\u0131nda yeni deneyimler i\u00e7in k\u00fc\u00e7\u00fclt\u00fcr. Bu asl\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli bir de\u011fi\u015fimdir. Bu b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli de\u011fi\u015fimin ger\u00e7ekle\u015fmesiyle ergenlik, derin bili\u015fsel de\u011fi\u015fimlerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemdir.<\/p>\n\n\n\n

B1.Ergen Beyni, \u00c7ocuk Beyni ve Eri\u015fkin Beyni Aras\u0131ndaki Ge\u00e7i\u015f B\u00f6lgesi mi?<\/h3>\n\n\n\n

Dorsolateral Prefrontal Korteks (d\u00fcrt\u00fc kontrol\u00fcnde \u00f6nemli bir b\u00f6lge) en ge\u00e7 geli\u015fen alanlardan biridir. Hatta yirmili ya\u015flar\u0131n ba\u015f\u0131na kadar yeterli d\u00fczeye ula\u015famaz. Bunu iyi bilen ceza hukuku sistemi de gen\u00e7leri yeti\u015fkinlerden daha farkl\u0131 kurallar alt\u0131nda de\u011ferlendirmektedir ve d\u00fcrt\u00fc kontrols\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bilen bir\u00e7ok \u015firket gen\u00e7lerden daha fazla para talep etmektedir. Ayn\u0131 zamanda ergenler duygusal a\u00e7\u0131dan neredeyse \u00e7ocuklar kadar duyarl\u0131d\u0131r. Ergenlerde Orbitofrontal Korteks ad\u0131 verilen b\u00f6lgedeki i\u015flev hemen hemen bir \u00e7ocu\u011funkiyle ayn\u0131 oldu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Olgun bir zevk aray\u0131\u015f sistemi ile bu durumun birle\u015fmesi, ergenlerin duygusal bak\u0131mdan a\u015f\u0131r\u0131 duyarl\u0131 olmakla kalmay\u0131p ayn\u0131 zamanda da bu duygular\u0131 yeti\u015fkinler kadar iyi kontrol edemediklerini g\u00f6stermektedir. <\/p>\n\n\n\n

C. Yeti\u015fkin Beyni<\/h2>\n\n\n\n

Yakla\u015f\u0131k 25 ya\u015f\u0131m\u0131za geldi\u011fimizde \u00e7ocukluk ve ergenlik beyinsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerini nihayet tamamlam\u0131\u015f\u0131zd\u0131r. Bu durum art\u0131k ki\u015fili\u011fimizin oturdu\u011fu yan\u0131lt\u0131s\u0131na neden olabilir ama \u00f6yle de\u011fildir. Beyin plastisiteye (bi\u00e7im verildikten sonra bu bi\u00e7imi koruyabilen \u015feyler i\u00e7in kullan\u0131lan bir s\u0131fatt\u0131r) sahiptir. Bu durumu kan\u0131tlayan bir ara\u015ft\u0131rma yap\u0131l\u0131yor: Londra\u2019daki taksi \u015fof\u00f6rleri \u201cLondra Bilgisi\u201d ad\u0131 verilen zorlu bir s\u0131nav\u0131 vermek zorundad\u0131r. Bu s\u0131nav\u0131 verip taksi \u015fof\u00f6r\u00fc olabilen taksiciler aras\u0131nda y\u0131llard\u0131r bu i\u015fi yapan ve yeni taksi \u015fof\u00f6r\u00fc olan iki ki\u015finin hipokamp\u00fcs b\u00f6lgeleri aras\u0131nda alelade bir fark oldu\u011fu g\u00f6zleniyor. Y\u0131llard\u0131r bu i\u015fi yapan ki\u015finin bu b\u00f6lgesindeki de\u011fi\u015fimin daha b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu saptan\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n

C1.Yeti\u015fkinlerdeki Belirli B\u00f6lgedeki Geli\u015fim Durumu<\/h3>\n\n\n
\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Beyindeki girus ve sulkuslar b\u00fct\u00fcn insanlarda hemen hemen ayn\u0131d\u0131r ancak baz\u0131 ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda. XX. Y\u00fczy\u0131l\u0131n en tan\u0131nm\u0131\u015f beyinlerinden biri olan Albert Einstein\u2019\u0131n beyninde sol elin parmaklar\u0131nda hassas bir hareket becerisi kazand\u0131ran alan geni\u015flemi\u015fti. Omega i\u015fareti ad\u0131n\u0131 alan dev bir k\u0131vr\u0131m olu\u015fmu\u015ftu. Einstein bu durumu az bilinen tutkusu olan keman \u00e7almaya bor\u00e7luydu. Bu durum yeti\u015fkinlerde bu geli\u015fimin nas\u0131l devam edebilece\u011fine dair bir \u00f6rnektir. Bu genelde ayn\u0131 olsa da ayr\u0131nt\u0131larla farkl\u0131 olan girus ve sulkuslar ge\u00e7mi\u015fimize ve ki\u015fili\u011fimize dair ay\u0131rt edilmesi \u00e7ok zor yans\u0131malar sunar. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7evre, konu\u015ftu\u011fumuz dil, k\u00fclt\u00fcr ve bunun gibi daha bir s\u00fcr\u00fc \u015fey beynimizde yerini al\u0131r, nas\u0131l birine d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011fimize dair s\u0131n\u0131rlamalar getirir.<\/p>\n\n\n\n

Kaynak\u00e7a<\/h2>\n\n\n\n

EAGLEMAN, David. (2016). Beyin: Senin Hikayen. \u0130stanbul: Domingo, Bkz Yay\u0131nc\u0131l\u0131k<\/p>\n\n\n\n

http:\/\/ijeces.hku.edu.tr\/tr\/download\/article-file\/366945<\/a><\/p>\n\n\n\n

https:\/\/sevgilibebek.com\/bebek-beyninin-dogumdan-onceki-ve-sonraki-gelisimi-ilk-3-yilin-onemi\/<\/a><\/p>\n\n\n\n

https:\/\/aslanyelesi.com\/hipokampus-nedir\/<\/a> <\/p>\n\n\n\n

https:\/\/www.matematiksel.org\/ergenlik-doneminde-ergen-beyni\/<\/a> <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Beyin yakla\u015f\u0131k 1,5 kilogram a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda ve bu az\u0131msanamayacak a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131yla fiziksel varl\u0131\u011f\u0131n kendisidir. \u0130nsanlarla yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcnl\u00fck konu\u015fmalarda b\u00fct\u00fcn mikroskobik detaylar\u0131 bi\u00e7imlendirir.<\/p>\n","protected":false},"author":1166,"featured_media":12347,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[234,70,73,238,1205,220,265,66],"acf":[],"views":1997,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12345"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1166"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12345"}],"version-history":[{"count":20,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12345\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12371,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12345\/revisions\/12371"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12347"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12345"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12345"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12345"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}