{"id":12409,"date":"2022-08-14T12:05:17","date_gmt":"2022-08-14T09:05:17","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.ulubat.org\/?p=12409"},"modified":"2022-08-14T12:05:20","modified_gmt":"2022-08-14T09:05:20","slug":"heghbat-mi-yoksa-brak-lul-sansi-mi-ya-da-olum-mu-yasam-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/genel\/heghbat-mi-yoksa-brak-lul-sansi-mi-ya-da-olum-mu-yasam-mi\/","title":{"rendered":"HEGH\u2019BAT MI YOKSA BRAK-LUL \u015eANSI MI YA DA \u00d6L\u00dcM M\u00dc YA\u015eAM MI?"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-container-1 is-vertical wp-block-group\">\n<p class=\"has-text-align-center has-medium-font-size\">Star Trek: Next Generations\u2019\u0131n Ethics adl\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc bug\u00fcn gelin beraber inceleyelim.<br>Bu b\u00f6l\u00fcmde ya\u015fam\u0131n sonuna ili\u015fkin etik sorunlarla birlikte ara\u015ft\u0131rma eti\u011fi hakk\u0131nda ikilemler<br>kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><br>Worf ge\u00e7irdi\u011fi bir kaza sonucu belden a\u015fa\u011f\u0131s\u0131 fel\u00e7 kalm\u0131\u015f, hayat\u0131na engelli bir birey<br>olarak devam edecektir. Ancak Klingon geleneklerine g\u00f6re arkada\u015flar\u0131na ve ailesine y\u00fck<br>olaca\u011f\u0131 i\u00e7in Hegh\u2019bat seremonisini yapmas\u0131 i\u00e7in arkada\u015f\u0131 Riker\u2019den yard\u0131m etmesini rica<br>ediyor. Riker burada arkada\u015f\u0131n\u0131n k\u00fclt\u00fcr\u00fcne sayg\u0131 duyup yard\u0131m m\u0131 etmeli yoksa kendi<br>de\u011ferleri kapsam\u0131nda bunu red mi etmeli? Bu konuyu Kaptan\u2019la payla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda her ne kadar<br>onun k\u00fclt\u00fcr\u00fcne sayg\u0131 g\u00f6stermesinin do\u011fru olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylese de Riker arkada\u015f\u0131n\u0131n bu \u015fekilde<br>\u00f6lmesine g\u00f6nl\u00fc raz\u0131 de\u011fildir. Klingon k\u00fcl\u00fcr\u00fcne g\u00f6re Hegh\u2019bat\u2019\u0131 ailenin en b\u00fcy\u00fck o\u011flu<br>yapmal\u0131d\u0131r. Ancak Worf\u2019un o\u011flu hem k\u00fc\u00e7\u00fckt\u00fcr hem de yar\u0131 Klingon\u2019dur. Ayn\u0131 zamanda<br>Klingon geleneklerinin sa\u00e7ma oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><br>Dr. Crusher bu felcin kal\u0131c\u0131 oldu\u011funu Worf\u2019a s\u00f6yledikten sonra ona geleneksel<br>y\u00f6ntemlerle %60 oran\u0131nda hareket kabiliyetini kazanabilece\u011fini s\u00f6yler. Ancak bu Worf i\u00e7in<br>yeterli de\u011fildir. Tam o s\u0131rada Dr. Russel \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, insan \u00fczerinde denenmemi\u015f ancak<br>sanal sim\u00fclasyonlar\u0131nda ba\u015far\u0131 oran\u0131n\u0131n %37 oldu\u011funu \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc yeni projesi \u201cGentronik\u201d i<br>se\u00e7enek olarak Worf\u2019a sunar. Burada Worf\u2019un \u00e7aresizli\u011fi ve savunmas\u0131z grup olmas\u0131 sorunun<br>sadece bir k\u0131sm\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc Russel daha \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131 iki proje ba\u015fvurusu da reddedilmi\u015ftir.<br>\u0130nsans\u0131lar \u00fczerinde deneye dahi izin verilmemi\u015f olan bir projeyi tam ba\u015far\u0131 oran\u0131yla \u00e7aresiz<br>bir hastaya sunman\u0131n bir doktor i\u00e7in ahlakl\u0131 bir davran\u0131\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. En<br>az\u0131ndan ya\u015fama hakk\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurursak. Ancak hastan\u0131n ya\u015fama hakk\u0131ndan<br>vazge\u00e7ti\u011fini de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek burada etik a\u00e7\u0131dan karar vermekte zorlan\u0131yoruz. Ayn\u0131 zamanda<br>Dr. Crusher\u2019\u0131n \u201cWorf, engelli ya\u015fam\u0131n de\u011ferine y\u00fcrekten inanm\u0131\u015f bir Klingon de\u011fil, sadece<br>yaralanm\u0131\u015f bir ekip \u00fcyesidir.\u201d s\u00f6zleri iyile\u015fmezse Worf\u2019un intihar edece\u011fi ger\u00e7e\u011fiyle ve onun<br>bu se\u00e7imine sayg\u0131 duymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><br>Dr. Russel\u2019\u0131n bu b\u00f6l\u00fcmde sadece Gentronik hakk\u0131nda etik ihlaller yapt\u0131\u011f\u0131na \u015fahit<br>olmuyoruz. Ayn\u0131 zamanda kendi geli\u015ftirdi\u011fi, klinik onay\u0131 olmayan bir ilac\u0131 geleneksel<br>tedaviyle tedavi edilebilme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan yaral\u0131n\u0131n onam\u0131 ve yak\u0131nlar\u0131n\u0131n bilgisi d\u0131\u015f\u0131nda<br>kullanmas\u0131, bunun sonucunda hastan\u0131n \u00f6lmesi ve bu verilerini ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda kullanacak<br>olmas\u0131, insan\u0131 ama\u00e7 olarak de\u011fil ara\u00e7 olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn kan\u0131t\u0131d\u0131r. Bir doktorun bu \u015fekilde<br>davranmas\u0131 ahlak d\u0131\u015f\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ikinci ilac\u0131 kullansa belki hasta ya\u015fayacakt\u0131r. \u0130kinci ilac\u0131n<br>klinik olarak yararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilinmesi ve doktorun hastay\u0131 tedaviden yoksun b\u0131rak\u0131p klinik<br>yararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 kesin olmayan bir ila\u00e7 kullanmas\u0131 do\u011fru de\u011fildir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><br>\u00d6zerklik ilkesi gere\u011fi, Worf\u2019un Hegh\u2019bat karar\u0131na sayg\u0131 g\u00f6sterilmeli. Gerek Riker<br>gerek Dr. Crusher taraf\u0131ndan. Ayn\u0131 zamanda Worf\u2019un Dr. Russel\u2019\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na kat\u0131lma iste\u011fi<br>de anlay\u0131\u015fla kar\u015f\u0131lanmal\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><br>Yararl\u0131l\u0131k ilkesi gere\u011fi Dr. Crusher\u2019\u0131n t\u00fcm geleneksel tedavi y\u00f6ntemlerinin hepsini<br>hastas\u0131na sunmas\u0131 do\u011frudur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\">Zarar vermeme ilkesine en \u00e7ok hi\u00e7e sayan ki\u015fi Dr. Russel\u2019d\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in insan<br>hayat\u0131n\u0131 hi\u00e7e saymas\u0131 ve bunlar\u0131 yaparken hi\u00e7bir etik kayg\u0131s\u0131n\u0131n olmamas\u0131, do\u011fru ya da yanl\u0131\u015f<br>bariyerlerinin olmamas\u0131 bir doktorun sahip olmas\u0131n\u0131 istemedi\u011fimiz \u00f6zelliklerdir.<br>T\u00fcm bu ilkeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda Worf\u2019un \u00f6zerkli\u011fine sayg\u0131 duymal\u0131y\u0131z. Sonu\u00e7ta kendisi i\u00e7in<br>karar alabilecek d\u00fczeydedir. K\u00fclt\u00fcr\u00fc ve ya\u015fam de\u011ferlerini anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131, tedaviye<br>zorlamamal\u0131y\u0131z. Ancak t\u00fcm tedavi se\u00e7eneklerini de sunmal\u0131y\u0131z. Gentronik tedavisi hayat\u0131n\u0131<br>kurtard\u0131, evet ama bu Klingon anatomisinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 Brak-lul\u2019dan kaynaklan\u0131yor olabilir. Dr.<br>Crusher\u2019\u0131n Dr. Russel\u2019a dedi\u011fi gibi \u201cSen kumar oynad\u0131n, Worf kazand\u0131.\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center\"><br>Ben olsam ne yapard\u0131m sorusuna gelecek olursak, hastan\u0131n psikiyatri kons\u00fcltasyonu<br>a\u00e7\u0131s\u0131ndan yas d\u00f6neminde olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131m ve bu s\u00fcre\u00e7 boyunca hastan\u0131n<br>t\u00fcm tedavi se\u00e7eneklerini deneyip denemedi\u011finden emin olurdum. Dr. Russel yerinde olsam<br>tedavi fikrini hastaya s\u00f6ylese de t\u00fcm izinler al\u0131nmadan ve \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n etik a\u00e7\u0131dan uygunlu\u011fu<br>de\u011ferlendirilmeden uygulanmas\u0131na izin vermezdim. Ameliyat an\u0131nda dahi y\u00f6ntemin<br>stabilizasyonu tam sa\u011flanamam\u0131\u015ft\u0131. Dr. Russel yerinde olsam tedavi y\u00f6ntemim deney i\u00e7in<br>onay almadan hi\u00e7bir hastaya bunu dile getirmezdim. Hi\u00e7bir hastay\u0131 da klinik olarak yararl\u0131l\u0131\u011f\u0131<br>olan ila\u00e7tan yoksun b\u0131rakmazd\u0131m. Riker asl\u0131nda en sonunda sayg\u0131 duyuyor ve e\u011fer bunu<br>ger\u00e7ekten istiyorsa Klingon geleneklerince en do\u011fru \u015fekilde yapmas\u0131n\u0131n daha do\u011fru oldu\u011funu<br>s\u00f6yl\u00fcyor. Riker\u2019in yerinde olsam Riker gibi davran\u0131rd\u0131m.<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Star Trek: Next Generations\u2019\u0131n Ethics adl\u0131 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc bug\u00fcn gelin beraber inceleyelim.Bu b\u00f6l\u00fcmde ya\u015fam\u0131n sonuna ili\u015fkin etik sorunlarla birlikte ara\u015ft\u0131rma eti\u011fi<\/p>\n","protected":false},"author":148,"featured_media":12418,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1,2171],"tags":[255,2312],"acf":[],"views":249,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12409"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/148"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12409"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12409\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12417,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12409\/revisions\/12417"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12418"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12409"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12409"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12409"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}