Bizim i\u00e7in \u00f6nemli bir \u015feyle u\u011fra\u015f\u0131rken ya da odaklanmam\u0131z gereken herhangi bir \u015fey oldu\u011funda odaklanman\u0131z gerekenler d\u0131\u015f\u0131nda etraf\u0131n\u0131zdaki di\u011fer \u015feyleri g\u00f6z ard\u0131 etti\u011fimizi fark etmi\u015fsinizdir. Daha ba\u015fka bir a\u00e7\u0131klamas\u0131 da \u201cBeyin; baz\u0131 sinyalleri ustal\u0131kla geli\u015ftirir ve di\u011ferlerini filtreler, b\u00f6ylece dikkatimizi da\u011f\u0131tan \u015feyleri g\u00f6rmezden gelebilir ve en \u00f6nemli ayr\u0131nt\u0131lara odaklanabiliriz.\u201d<\/p>\n\n\n\n
Peki, beyin \u00f6nemli olana odaklanmay\u0131 nas\u0131l sa\u011flar?<\/p>\n\n\n\n
Northwestern \u00dcniversitesi, Chicago \u00dcniversitesi ve La Jolla, Kaliforniya’daki Salk Biyolojik Ara\u015ft\u0131rmalar Enstit\u00fcs\u00fc’nde yap\u0131lan son ara\u015ft\u0131rmalar \u201cBirka\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fma yoluyla beyin sap\u0131n\u0131n en alt\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00f6z ard\u0131 edilen bir yap\u0131n\u0131n, beynin duyusal sinyal se\u00e7iminde kritik bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ke\u015ffettik.\u201d diyor. Bu alan, kuneat \u00e7ekirde\u011fi (nucleus cuneatus) veya CN olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bilim adamlar\u0131 uzun s\u00fcre beynin en d\u0131\u015f tabakas\u0131 olan serebral korteksin duyusal sinyalleri se\u00e7ici olarak artt\u0131rma veya filtrelemede rol oynayan ana oyunculardan biri oldu\u011funu varsayd\u0131lar. \u00d6te yandan; CN’nin, v\u00fccuttan kortekse kadar sinyalleri ta\u015f\u0131yan pasif bir aktar\u0131c\u0131 oldu\u011funa inan\u0131yorlard\u0131. Fakat tabii ki sonradan yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar bunu g\u00f6stermedi.<\/p>\n\n\n\n
Maymunlar \u00fczerinde yap\u0131lan ilk ara\u015ft\u0131rmada CN n\u00f6ronlar\u0131n\u0131n girdilerini basit\u00e7e iletmediklerini, onlar\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fcklerini buldular. Asl\u0131nda; CN n\u00f6ronlar\u0131n\u0131n, sinir liflerindeki modellerden \u00e7ok beynin serebral korteks n\u00f6ronlar\u0131ndakilere benzer aktivite kal\u0131plar\u0131 g\u00f6sterdi.<\/p>\n\n\n\n
Fakat, CN ve korteks aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 tek y\u00f6nl\u00fc bir yol de\u011fildi. Yukar\u0131 \u00e7\u0131kan duyu sinirlerine ek olarak, serebral korteksin duyusal ve motor alanlar\u0131ndan kuneat \u00e7ekirde\u011fe inen yollar da vard\u0131r. Bunun \u00fczerine CN’nin bir hayvan\u0131n istemli hareketlerine dayal\u0131 bir t\u00fcr duyusal filtrelemeye katk\u0131da bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine ikinci bir ara\u015ft\u0131rma yap\u0131ld\u0131. CN\u2019deki aktivitenin, hayvanlar\u0131n ne yapt\u0131\u011f\u0131na ve hareketlerin istemli mi yoksa istemsiz mi oldu\u011funa ba\u011fl\u0131 olarak ger\u00e7ekten de\u011fi\u015fti\u011fini ke\u015ffettiler ve bir maymun istemli olarak kolunu hareket ettirdi\u011finde, kol kaslar\u0131ndan gelen bir\u00e7ok sinyalin CN’de artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 buldular.<\/p>\n\n\n\n
Ay\u0131ca bu \u00e7al\u0131\u015fmalar v\u00fccudumuzdan gelen sinyallerin i\u015flenmesinin, sinyaller CN\u2019ye ula\u015ft\u0131\u011f\u0131nda \u00e7oktan ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu. Ancak, \u201cCN’nin \u00f6nemli olan sinyalleri se\u00e7ici olarak geli\u015ftirmesini ve \u00f6nemli olmayanlar\u0131 bast\u0131rmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan beyin h\u00fccreleri ve yollar nelerdir?\u201d sorusu da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir ara\u015ft\u0131rmaya sebep oldu.<\/p>\n\n\n\n
Bu ara\u015ft\u0131rmada da, farelerin sinir sistemi ara\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Bu ara\u015ft\u0131rmalar sonucu da ilk \u00f6nce CN i\u00e7indeki h\u00fccrelerin i\u015flevleri ke\u015ffedildi ve onu \u00e7evreleyen, beyne girerken dokunma sinyallerinin ge\u00e7i\u015fini bask\u0131layabilen veya art\u0131rabilen belirli bir n\u00f6ron grubunu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Daha sonra, di\u011fer y\u00fcksek beyin b\u00f6lgelerinin CN’nin aktivitesini nas\u0131l etkileyebilece\u011fini incelediler. Korteksten CN’ye kadar, kuneat’\u0131n ne kadar bilgi ge\u00e7i\u015fine izin verdi\u011fini y\u00f6neten iki farkl\u0131 yol ke\u015ffedildi. Ba\u015fka bir deyi\u015fle, CN\u2019nin yaln\u0131zca v\u00fccuttan bilgi almakla kalmad\u0131\u011f\u0131, ayn\u0131 zamanda herhangi bir anda bir birey i\u00e7in hangi sinyallerin en alakal\u0131 veya \u00f6nemli oldu\u011funu belirlemeye yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in korteksten rehberlik ald\u0131\u011f\u0131 bulundu.<\/p>\n\n\n\n
Yani kuneat \u00e7ekirde\u011fi, san\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok daha ilgin\u00e7 bir beyin b\u00f6lgesidir. Belirli sinyalleri vurguluyor ve di\u011ferlerini alg\u0131, motor kontrol ve y\u00fcksek bili\u015fsel i\u015flevlerden sorumlu beyin b\u00f6lgelerine iletmeden \u00f6nce de bask\u0131l\u0131yor. Ayr\u0131ca di\u011fer ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re de CN; yaln\u0131zca duyusal i\u015flemenin bilimsel anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmekle kalm\u0131yor, ayn\u0131 zamanda yaralanma veya hastal\u0131\u011f\u0131 olan hastalarda duyuyu geri kazanmaya y\u00f6nelik t\u0131bbi m\u00fcdahalelere zemin haz\u0131rlayabiliyor.<\/p>\n\n\n\n
Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar daha son bulmam\u0131\u015f olsa da i\u015flevini netle\u015ftirmeye yard\u0131mc\u0131 oldu.<\/p>\n\n\n\n
Yazar: Senanur G\u00fclce<\/p>\n\n\n\n
Edit\u00f6rler: \u0130dil Alt\u0131nta\u015f, Hilal T\u00fcrkan<\/p>\n\n\n\n
Modulation of tactile feedback for the execution of dexterous movement:<\/p>\n\n\n\n
https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/34648327\/<\/a><\/p>\n\n\n\n