Rejeneratif\nt\u0131p, hastal\u0131k veya hasar nedeniyle i\u015flevini yerine getiremeyen doku ve\norganlar\u0131n yenilenmesi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n genel ad\u0131d\u0131r. Daha g\u00fczel ifadeyle\n\u201cYenileyici T\u0131p\u201d da diyebiliriz. <\/p>\n\n\n\n
Bu k\u0131sa tan\u0131m\u0131n ard\u0131ndan sizi tarihte\nyolculu\u011fa \u00e7\u0131karmak istiyorum. 448 y\u0131l \u00f6ncesine Sultan 2. Selim d\u00f6nemine gidece\u011fiz.\nSene 1571. Osmanl\u0131 Devleti \u00e7etin bir m\u00fccadelenin ard\u0131ndan Venediklilerin\nelindeki K\u0131br\u0131s\u2019\u0131 fethetmeyi ba\u015fard\u0131. Venedikliler de daha sonra buna\nmukabelede bulunmak maksad\u0131yla Avrupa\u2019dan da yard\u0131m alarak \u0130nebaht\u0131\nyak\u0131nlar\u0131nda Osmanl\u0131 donanmas\u0131na sald\u0131r\u0131 d\u00fczenledi. Bu sald\u0131r\u0131da Osmanl\u0131\ndonanmas\u0131 tabiri caizse bire kadar k\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Akabinde Venedik sefiri a\u011fz\u0131\nkulaklar\u0131nda bir \u015fekilde hemen sadrazam Sokullu Mehmet Pa\u015fa\u2019n\u0131n huzuruna \u00e7\u0131kt\u0131.\nBir yandan kinayeli bir \u015fekilde pa\u015faya ge\u00e7mi\u015f olsun dileklerini iletiyor, di\u011fer\nyandan da Osmanl\u0131\u2019n\u0131n durumunu yokluyordu. Sokullu\u2019nun her zamanki gibi\nd\u00fc\u015f\u00fcnceli ve vakur bir tavr\u0131 vard\u0131. El\u00e7iyi sakallar\u0131n\u0131 s\u0131vazlar bir vaziyette\ndinledikten sonra ona tarihe ge\u00e7en \u015fu muazzam c\u00fcmleleri sarfetti: \u201c\u2026Biz sizden\nbir krall\u0131k alarak kolunuzu kestik. Siz ise, donanmam\u0131z\u0131 yok etmekle sakal\u0131m\u0131z\u0131\nt\u0131ra\u015f etmi\u015f oldunuz. Kesilmi\u015f kol yerine gelmez. L\u00e2kin t\u0131ra\u015f edilmi\u015f sakal daha\ng\u00fcr \u00e7\u0131kar.\u201d<\/p>\n\n\n\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Do\u011fru s\u00f6ze ne denir! Ger\u00e7ekten de Sokullu muhte\u015fem bir cevap vermi\u015fti. Gelelim bu tarihi k\u0131ssadaki bizi ilgilendiren k\u0131sma. Zaman ilerledi, her ge\u00e7en g\u00fcn t\u0131p ve bilim o kadar geli\u015fti ki Sokullu\u2019nun \u201cKesilmi\u015f kol yerine gelmez\u201d ifadesi ge\u00e7erlili\u011fini kaybetti. Yok yok yanl\u0131\u015f okumad\u0131n\u0131z. Art\u0131k t\u0131bb\u0131n geldi\u011fi \u015fu noktada kesilmi\u015f bir kolun yerine gelebilece\u011finden bahsediliyor. Tabi bu, ger\u00e7ekle\u015fmesi halinde binlerce insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 etkileyecek harika bir geli\u015fme olacakt\u0131r. O y\u00fczden ben de konuya daha fazla dikkat \u00e7ekebilmek amac\u0131yla bir tarihi k\u0131ssaya at\u0131fta bulundum. Maksad\u0131m Sokullu Mehmet Pa\u015fa\u2019ya yan\u0131lm\u0131\u015f demek de\u011fil elbette. \ud83d\ude42 <\/p>\n\n\n\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ger\u00e7ekten de kesilmi\u015f bir kol yerine gelebilir mi? Hepiniz biyoloji derslerinden hat\u0131rl\u0131yorsunuzdur: Kertenkelenin kopan kuyru\u011fu yerine gelebiliyor. O halde bir insan\u0131n kopan uzvu neden yerine gelmesin ki? Tamam fark\u0131nday\u0131m, neden-sonu\u00e7 ili\u015fkisi pek kuvvetli olmad\u0131. Biraz daha ikna edici kan\u0131tlar sunmal\u0131y\u0131m. Mesela rejenerasyon yetene\u011fi olan memeliler de var, insan embriyolar\u0131n\u0131n ve karaci\u011ferimizin de rejenerasyon yetene\u011fi var desem? Bu bilgileri \u015f\u00f6yle yorumlaman\u0131z\u0131 istiyorum. Rejenerasyon yetene\u011fi olan o memelileri inceleyip rejenerasyonda rol alan genetik ve epigenetik mekanizmalar\u0131 ke\u015ffederek bunlar\u0131 insanda da deneyebiliriz. Bir farkl\u0131 yorumlama \u015fekli de \u015fu: Karaci\u011ferimiz belli bir oranda rejenere olabiliyorken neden di\u011fer organlar\u0131m\u0131z da rejenere olamas\u0131n ki? Sonu\u00e7ta v\u00fccudumuzdaki t\u00fcm h\u00fccreler tek bir zigotun mitoz b\u00f6l\u00fcnmesiyle olu\u015ftu. Yani hepsinin DNA\u2019s\u0131 ayn\u0131. Sadece birtak\u0131m epigenetik modifikasyonlarla farkl\u0131 h\u00fccrelere farkl\u0131la\u015ft\u0131lar. Bug\u00fcn biliyoruz ki epigenetik, geri d\u00f6nd\u00fcr\u00fclebilir bir s\u00fcre\u00e7tir. Karaci\u011fer rejenerasyonundaki yolaklar\u0131n ke\u015ffi bize di\u011fer organlar\u0131n rejenerasyonlar\u0131nda yol g\u00f6sterici olabilir. <\/p>\n\n\n\n
Benim bu konudaki fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131m Ellen\nHeber-Katz\u2019\u0131n ya\u011ft\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 okuyunca artt\u0131. Kendisi aslen bir imm\u00fcnolog.\n90\u2019l\u0131 y\u0131llarda SLE \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmalar yaparken MRL (Murphy Roths Large) farelerinin kulaklar\u0131nda olu\u015fturdu\u011fu\nyaralar\u0131n skar b\u0131rakmadan iyile\u015fti\u011fini fark etti. Her ne kadar tesad\u00fcfi olsa da\nbu ger\u00e7ekten \u00f6nemli bir ke\u015fifti. Zaten kendisi de imm\u00fcnoloji \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 bir\nkenara b\u0131rak\u0131p rejeneratif t\u0131bba y\u00f6nelmeye karar verdi. <\/p>\n\n\n\n
Bir farenin genetik olarak insana\nbenzerli\u011fi kertenkelelere g\u00f6re \u00e7ok daha fazlad\u0131r. O halde bu farelerdeki rejenerasyonun nas\u0131l\noldu\u011funun anla\u015f\u0131lmas\u0131 bize yeni terap\u00f6tik hedefler sunabilir. Kendisi de bu\nd\u00fc\u015f\u00fcncede olan Heber-Katz, daha sonralar\u0131 MRL farelerinde p21 geninin eksik\noldu\u011funu ke\u015ffetti. (P21 h\u00fccre b\u00f6l\u00fcnmesinde inhibit\u00f6r etkisi olan bir t\u00fcm\u00f6r\ns\u00fcpres\u00f6r gendir). \u0130lgin\u00e7 bir \u015fekilde MRL fareleri p21\u2019den yoksun oldu\u011fu i\u00e7in\nrejenerasyon yetene\u011fine sahipti ve bu eksiklik onlarda malinite riskinde bir\nart\u0131\u015fa sebep olmuyordu. <\/p>\n\n\n\n
Rejenerasyon i\u00e7in \u00f6nce inflamasyon\nolmal\u0131 ard\u0131ndan da antiinflamatuar yan\u0131t. \u00c7o\u011fu memelide antiinflamatuar yan\u0131t\nfibrozis ile sonu\u00e7lan\u0131rken MRL fareleri sahip oldu\u011fu genetik farkl\u0131l\u0131klar ile\nantiinflamatuar yan\u0131t\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde rejenerasyonda kullanabiliyor.\nHeber-Katz FCER1G <\/em>gibi bu s\u00fcre\u00e7te rol\nalan \u00e7ok say\u0131da gen tan\u0131mlad\u0131. Ayr\u0131ca HIF-1 alfan\u0131n da \u00f6nemli bir rol\u00fc oldu\u011funu\nke\u015ffetti. Hatta HIF-1 alfa ind\u00fcksiyonunu hedefledi\u011fi bir \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda farelerde\ndiyabetik yaralar\u0131n iyile\u015fti\u011fini g\u00f6zlemledi. \u00d6te yandan kalp ve tendon\nrejenerasyonu gibi doku rejenerasyonlar\u0131yla ilgili \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalara da imza\natt\u0131. <\/p>\n\n\n\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Heber-Katz, memelilerde rejenerasyon yetene\u011finin oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor ama bunu bir sakl\u0131 hazineye benzetiyor. Bu sakl\u0131 hazine ke\u015ffedilmeyi bekliyor. Umar\u0131m bu yaz\u0131y\u0131 okuyanlar aras\u0131ndan da yeni hazine avc\u0131lar\u0131 \u00e7\u0131kar. \ud83d\ude42 Tabi bunun i\u00e7in \u00f6nce \u201c\u0130stisnalar kaideyi bozmaz\u201d laf\u0131n\u0131 l\u00fcgat\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131karmal\u0131y\u0131z. \u0130stisnalar kaidelere nal toplamamal\u0131. \u201c\u0130stisnalar kaideler hakk\u0131nda fikir verir\u201d demeliyiz ki do\u011fadaki istisnalardan yola \u00e7\u0131karak kaideler hakk\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131mlarda bulunabilelim.\u00a0\u00a0 <\/p>\n\n\n\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Sonu\u00e7 olarak bir memelide de doku\/organ rejenerasyonu olabilir. Ama el, kol gibi kompozit dokular\u0131n rejenerasyonu i\u00e7in daha \u00e7ok katetmemiz gereken mesafe var. Bu listeye parma\u011f\u0131 almad\u0131m \u00e7\u00fcnk\u00fc o konuda epey mesafe katedildi. Telif sorunundan dolay\u0131 g\u00f6rselini payla\u015fam\u0131yorum ama merak edenler buraya t\u0131klayarak<\/a> Lee Spiecak\u2019\u0131n hikayesini okuyabilir. Ayr\u0131ca buraya t\u0131klayarak<\/a> da kompozit doku rejenerasyonu ile ilgili \u00e7ok g\u00fczel bir TEDX konu\u015fmas\u0131n\u0131 dinleyebilirsiniz. Sa\u011fl\u0131cakla ve bilimle kal\u0131n.<\/p>\n\n\n\n Kaynak\u00e7a:<\/p>\n\n\n\n Rejeneratif t\u0131p, hastal\u0131k veya hasar nedeniyle i\u015flevini yerine getiremeyen doku ve organlar\u0131n yenilenmesi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n genel ad\u0131d\u0131r. Daha g\u00fczel ifadeyle \u201cYenileyici<\/p>\n","protected":false},"author":61,"featured_media":1266,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"acf":[],"views":765,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1265"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/61"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1265"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1265\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1267,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1265\/revisions\/1267"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1266"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1265"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1265"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1265"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}