{"id":13508,"date":"2023-03-15T11:34:35","date_gmt":"2023-03-15T08:34:35","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.ulubat.org\/?p=13508"},"modified":"2023-03-29T12:16:37","modified_gmt":"2023-03-29T09:16:37","slug":"telepati-bilimsel-olarak-mumkun-mudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/genel\/telepati-bilimsel-olarak-mumkun-mudur\/","title":{"rendered":"TELEPAT\u0130 B\u0130L\u0130MSEL OLARAK M\u00dcMK\u00dcN M\u00dcD\u00dcR?"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"has-vivid-green-cyan-color has-text-color\"><strong>TELEPAT\u0130 B\u0130L\u0130MSEL OLARAK M\u00dcMK\u00dcN M\u00dcD\u00dcR?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Telepati, insanl\u0131k tarihinin belki de en ilgi \u00e7ekici konular\u0131ndan biridir. Y\u00fczy\u0131llar boyu insanlar\u0131n d\u00fc\u015flerinden beslenen, kimilerine g\u00f6re hi\u00e7bir zaman m\u00fcmk\u00fcn olmayacak bir hayal kimilerine g\u00f6reyse ula\u015f\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn bir ileti\u015fim bi\u00e7imidir. Her insan\u0131n telepatiye bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, telepati hakk\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fcncesi kendi hayal d\u00fcnyas\u0131 ile s\u0131n\u0131rl\u0131 olmakla birlikte asl\u0131nda telepati t\u00fcm bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerin toplam\u0131 kadar da geni\u015f bir kavramd\u0131r bence. Telepati, insanlar i\u00e7in \u00f6ylesine dikkat \u00e7ekici bir konu olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr ki g\u00fcn\u00fcm\u00fczde hem bilim d\u00fcnyas\u0131nda hem de sinema d\u00fcnyas\u0131nda hala g\u00fcncelli\u011fini korumaktad\u0131r. Peki bilimkurgu filmlerinin temas\u0131n\u0131 s\u00fcsleyen bu e\u015fsiz d\u00fc\u015f\u00fcnce bilimsel olarak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr sizce?<\/p>\n\n\n\n<p>Asl\u0131nda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar telepati \u00e7e\u015fitlerinden biri olarak g\u00f6r\u00fclen beyinden beyne ileti\u015fimin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Beyinden beyne ileti\u015fim, bildi\u011fimiz 5 duyu yola\u011f\u0131n\u0131 kullanmadan bireyler aras\u0131 ileti\u015fimin sa\u011fland\u0131\u011f\u0131 bir yoldur. B\u00f6yle bir ileti\u015fim yola\u011f\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu g\u00f6stermek i\u00e7in bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rma y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Konu hakk\u0131nda pop\u00fcler ara\u015ft\u0131rmalardan biri olan \u201cBrainNet\u201d son zamanlar\u0131n bu alanda belki de en bilinen ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"has-vivid-green-cyan-color has-text-color\"><strong>BrainNet Nedir?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>BrainNet ikiden fazla insan dene\u011fin EEG (elektroensefalografi) ve TMS (Transkranial Manyetik Stim\u00fclasyon) sistemlerini kullanarak beyinden beyne ileti\u015fimlerini sa\u011flamak \u00fczere tasarlanm\u0131\u015f yeni nesil bir aray\u00fczd\u00fcr. EEG kafa derisi \u00fczerinden non-invazif olarak beyin sinyallerini kaydederken TMS de yine non-invazif olarak viz\u00fcel korteksi uyarmaktad\u0131r. 2018\u2019de \u00fc\u00e7er ki\u015fiden olu\u015fan 5 grup \u00fczerinde yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmada her grup kendi i\u00e7inde i\u015f birli\u011fiyle Tetris benzeri bir oyun oynam\u0131\u015f ve BrainNet\u2019i ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde kullanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-container-1 wp-block-group\"><div class=\"wp-block-group__inner-container\">\n<figure class=\"wp-block-image size-medium is-style-default\"><img loading=\"lazy\" width=\"400\" height=\"134\" src=\"https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/image-400x134.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-13509\" srcset=\"https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/image-400x134.png 400w, https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/image-768x257.png 768w, https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/image.png 945w\" sizes=\"(max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/><figcaption>Burada BrainNet sistemi kabaca \u015fematize edilmi\u015ftir. Ekranlar\u0131n sa\u011f ve solunda yuvarlak \u015fekiller LED \u0131\u015f\u0131klar\u0131 simgelemektedir. BCI: Beyin Bilgisayar Aray\u00fcz\u00fc; CBI: Bilgisayar Beyin Aray\u00fcz\u00fc\u2019d\u00fcr. <strong>Kaynak:&nbsp;<\/strong><em>BrainNet: A Multi-Person Brain-to-Brain Interface for Direct Collaboration Between Brains(Linxing Jiang et al)<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n<p>Grup i\u00e7inde sadece beyinden beyne aray\u00fcz\u00fcn\u00fc kullanarak ileti\u015fim kurulabilmesi ad\u0131na gruptaki \u00fc\u00e7 birey de ayn\u0131 binan\u0131n farkl\u0131 odalar\u0131na konumland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu 3 bireyin ikisi g\u00f6nderici biri de al\u0131c\u0131 olarak g\u00f6revlendirilerek deney ortam\u0131 haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re al\u0131c\u0131 ki\u015fi, Tetris oyununda oldu\u011fu gibi bloklar ekran\u0131n en alt\u0131ndaki s\u0131ray\u0131 doldurmak i\u00e7in d\u00fc\u015fmeden \u00f6nce onlar\u0131 180 derece d\u00f6nd\u00fcr\u00fcp d\u00f6nd\u00fcrmeyece\u011finin karar\u0131n\u0131 vermekle sorumlu tutulmu\u015ftur. Ancak burada kritik olan al\u0131c\u0131n\u0131n en alt s\u0131ray\u0131 g\u00f6rmemesi ve bu karar\u0131 verebilmek ad\u0131na t\u00fcm ekran\u0131 g\u00f6ren g\u00f6ndericilerin y\u00f6nlendirmesine ihtiya\u00e7 duymas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"has-vivid-green-cyan-color has-text-color\"><strong>BrainNet Nas\u0131l Ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir?<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>G\u00f6ndericilerin ekranlar\u0131n\u0131n sol taraf\u0131na \u201cD\u00f6nd\u00fcr\u201d komutunu iletebilmek ad\u0131na 17Hz\u2019de yan\u0131p s\u00f6nen LED \u0131\u015f\u0131k; ekranlar\u0131n\u0131n sa\u011f taraf\u0131na da \u2018D\u00f6nd\u00fcrme\u2019 karar\u0131n\u0131 iletebilmek ad\u0131na 15Hz\u2019de yan\u0131p s\u00f6nen LED \u0131\u015f\u0131k yerle\u015ftirilir. Buna g\u00f6re g\u00f6ndericinin al\u0131c\u0131ya iletmek istedi\u011fi komuta g\u00f6re ekran\u0131n o taraf\u0131ndaki LED \u0131\u015f\u0131\u011fa odaklanmas\u0131 istenir. Bu viz\u00fcel stimulus sayesinde g\u00f6ndericilerin beyinlerinde olu\u015fan Dura\u011fan Hal G\u00f6rsel Uyar\u0131lm\u0131\u015f Potansiyellerle (SSVePs) ekrandaki horizontal hareketli imlecin istenilen y\u00f6ne hareketi sa\u011flan\u0131r. B\u00f6ylece \u00f6rne\u011fin g\u00f6nderici \u201cD\u00f6nd\u00fcr\u201d komutunu vermek i\u00e7in soldaki LED \u0131\u015f\u0131\u011fa odaklan\u0131nca ekrandaki imle\u00e7 de ekran\u0131n sol taraf\u0131na hareket ederek aray\u00fcz\u00fcn bu karar\u0131 \u201cD\u00f6nd\u00fcr\u201d olarak alg\u0131lamas\u0131n\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-medium\"><img loading=\"lazy\" width=\"400\" height=\"225\" src=\"https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/image-1-400x225.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-13511\" srcset=\"https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/image-1-400x225.png 400w, https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/image-1-768x432.png 768w, https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/image-1.png 945w\" sizes=\"(max-width: 400px) 100vw, 400px\" \/><figcaption>Ortadaki beyaz halka horizontal hareketli imleci g\u00f6sterirken g\u00f6rselin kenar\u0131ndaki ye\u015fil s\u00fctunlar da kararlar\u0131 simgelemektedir. Buna g\u00f6re imle\u00e7 hangi s\u00fctuna daha yak\u0131n ise aray\u00fcz o y\u00f6ndeki karar\u0131 alg\u0131lamaktad\u0131r. <strong>Kaynak:&nbsp;<\/strong><em>BrainNet: A Multi-Person Brain-to-Brain Interface for Direct Collaboration Between Brains(Linxing Jiang et al)<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Verilen g\u00f6revin mevcut durumunu al\u0131c\u0131ya iletme konusunda e\u015fit role sahip olan her iki g\u00f6nderici sayesinde, al\u0131c\u0131 kendisine iletilen ba\u011f\u0131ms\u0131z bilgileri entegre ederek karara ba\u011flar. Her g\u00f6ndericiden iletilen bilgiler internet \u00fczerinden TMS tabanl\u0131 bir Bilgisayar Beyin Aray\u00fcz\u00fc arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla al\u0131c\u0131n\u0131n oksipital korteksine iki ayr\u0131 uyar\u0131 olarak iletilir. Bu uyar\u0131 \u201cD\u00f6nd\u00fcr\u201d y\u00f6n\u00fcndeyse bir \u0131\u015f\u0131k \u00e7akmas\u0131 (fosfen) olarak alg\u0131lan\u0131rken \u201cD\u00f6nd\u00fcrme\u201d \u015feklindeyse hi\u00e7bir \u015fey alg\u0131lanmamas\u0131 sa\u011flan\u0131r. Bu bilgileri i\u015fleyen al\u0131c\u0131, eylemi ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in EEG tabanl\u0131 Beyin Bilgisayar Aray\u00fcz\u00fc\u2019 n\u00fc kullan\u0131r. T\u00fcm i\u015flemler bununla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Tetris benzeri oyundaki bloklar hen\u00fcz yere ula\u015fmadan d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yar\u0131 mesafesindeyken al\u0131c\u0131n\u0131n tercihi, g\u00f6ndericilerin ekranlar\u0131nda g\u00f6sterilerek g\u00f6ndericilerin al\u0131c\u0131ya bir feedback vermesine olanak sa\u011flanmaktad\u0131r. Sonu\u00e7 olarak, yukar\u0131daki i\u015flemlerin bir tur daha tekrarlanmas\u0131yla deney son bulmaktad\u0131r. B\u00f6ylece ileti\u015fim, daha \u00f6nceki beyinden beyne ileti\u015fim deneylerinden farkl\u0131 olarak bu deneyle tek tarafl\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ileti\u015fimin sim\u00fclasyonu sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-medium\"><img loading=\"lazy\" width=\"398\" height=\"400\" src=\"https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/image-2-398x400.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-13512\" srcset=\"https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/image-2-398x400.png 398w, https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/image-2-150x150.png 150w, https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/image-2-768x771.png 768w, https:\/\/blog.ulubat.org\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/image-2.png 945w\" sizes=\"(max-width: 398px) 100vw, 398px\" \/><figcaption>Soldaki s\u00fctun al\u0131c\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7, yar\u0131 mesafe ve sonu\u00e7 a\u015famalar\u0131nda g\u00f6zlenen ekran\u0131n\u0131 g\u00f6sterirken sa\u011fdaki s\u00fctun g\u00f6ndericilerin ekranlar\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. <strong>Kaynak:&nbsp;<\/strong><em>BrainNet: A Multi-Person Brain-to-Brain Interface for Direct Collaboration Between Brains(Linxing Jiang et al)<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Bu deneyin bir di\u011fer \u00f6nemli noktas\u0131 ise g\u00f6ndericilerden birinin rastgele olarak se\u00e7ilerek al\u0131c\u0131ya yanl\u0131\u015f y\u00f6nlendirmede bulunmas\u0131d\u0131r. Se\u00e7ilen g\u00f6ndericinin \u00e7o\u011funlukla kas\u0131tl\u0131 olarak yanl\u0131\u015f cevap vermesi sa\u011flanarak al\u0131c\u0131n\u0131n hangi g\u00f6ndericinin daha g\u00fcvenilir oldu\u011funu \u00f6\u011frenme ve bu konuda karar verme yetene\u011fi ara\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6zetleyecek olursak yap\u0131lan son ara\u015ft\u0131rmalar telepati a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir ilerleme kaydederek beyinden beyne ileti\u015fimin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Bir\u00e7o\u011fumuzun telepatiden beklentisi cihazlar vas\u0131tas\u0131yla ileti\u015fim kurmak olmamakla birlikte bug\u00fcne kadar yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar farkl\u0131 yerlerdeki ki\u015filerin sosyal bir a\u011f \u00fczerinden beyinlerinin birbirlerine ba\u011flanarak kooperatif problem \u00e7\u00f6zme becerisinin geli\u015ftirilmesi konusunda umut vadetmektedir. Kim bilir bu geli\u015fmeler ileride \u00e7ok daha basit bir telepati y\u00f6ntemini de m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lacakt\u0131r. Bunu anlaman\u0131n tek yolu ya\u015fay\u0131p g\u00f6rmek ve belki de hayal etmektir\u2026<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"has-vivid-green-cyan-color has-text-color\"><strong>KAYNAK\u00c7A:<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p>Jiang, L., Stocco, A., Losey, D.M.&nbsp;<em>et al.<\/em>&nbsp;BrainNet: A Multi-Person Brain-to-Brain Interface for Direct Collaboration Between Brains.&nbsp;<em>Sci Rep<\/em>&nbsp;<strong>9<\/strong>, 6115 (2019).<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1038\/s41598-019-41895-7\">https:\/\/doi.org\/10.1038\/s41598-019-41895-7<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>TELEPAT\u0130 B\u0130L\u0130MSEL OLARAK M\u00dcMK\u00dcN M\u00dcD\u00dcR? Telepati, insanl\u0131k tarihinin belki de en ilgi \u00e7ekici konular\u0131ndan biridir. Y\u00fczy\u0131llar boyu insanlar\u0131n d\u00fc\u015flerinden beslenen,<\/p>\n","protected":false},"author":532,"featured_media":13510,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1,5,25,2177,19,2178,20,165],"tags":[2408,70,1448,73,2409,2412,1154,1682,2416,1464,2418,2411,2414,2415,204,2410,2419,2420,224,873,2407,1081,2413],"acf":[],"views":6510,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13508"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/532"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13508"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13508\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13544,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13508\/revisions\/13544"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13510"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}