B\u00fcy\u00fcrken \u00f6\u011frendi\u011fimiz dilin beynimizde kal\u0131c\u0131 biyolojik bir iz b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyor muydunuz?<\/p>\n\n\n\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, NeuroImage’da Almanca ve Arap\u00e7a ana dili konu\u015fanlar\u0131n beynin dil devresinin belirli b\u00f6l\u00fcmlerinde farkl\u0131 ba\u011flant\u0131 g\u00fc\u00e7lerine sahip oldu\u011funu bildirerek ana dillerimizin bili\u015fsel taleplerinin beyni fiziksel olarak \u015fekillendirdi\u011fini s\u00f6ylediler.<\/p>\n\n\n\n
Almanya, Leipzig’deki Max Planck \u0130nsan Bili\u015fselli\u011fi ve Beyin Bilimleri Enstit\u00fcs\u00fc’nden sinirbilimci Alfred Anwander, “Her dilin belirli zorluklar\u0131 beyinde belirgin izler b\u0131rak\u0131r.” diyor. Bir dili konu\u015fmay\u0131 \u00f6\u011frenirsek ya da yeni bir dil \u00f6\u011frenirsek asl\u0131nda beynimiz yani biz ayn\u0131 olmay\u0131z.<\/p>\n\n\n\n
Her dilin farkl\u0131 \u00f6zellikleri vard\u0131r. Baz\u0131lar\u0131 muazzam, yo\u011fun kelimeler olu\u015fturmak i\u00e7in zengin son ekler ve \u00f6n ekler kullan\u0131r. Baz\u0131lar\u0131 da anlam yaratmak i\u00e7in kelimelerin seslerini veya ifadelerin i\u00e7indeki d\u00fczenlenmeleri de\u011fi\u015ftirir. Beynimiz bu dillere \u00f6zg\u00fc ifadeleri, beyaz maddeyle birbirine ba\u011flanan beyin b\u00f6lgelerinin bir konstelasyonda i\u015fler. Bu doku uzun, kablo benzeri sinir h\u00fccrelerini beynin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden di\u011ferine y\u00f6nlendirir ve aralar\u0131ndaki ileti\u015fimi h\u0131zland\u0131r\u0131r. Beyin b\u00f6lgelerini bu \u015fekilde birbirine ba\u011flamak asl\u0131nda bir dili nas\u0131l \u00f6\u011frendi\u011fimizin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Bir ba\u011flant\u0131y\u0131 ne kadar s\u0131k kullan\u0131rsak o kadar sa\u011flam hale gelir.<\/p>\n\n\n\n
Beynin dil devresinin farkl\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerinin farkl\u0131 g\u00f6revleri vard\u0131r. Anwander, bu devrenin geni\u015f \u00f6l\u00e7ekli yap\u0131s\u0131n\u0131n evrensel olmas\u0131na ra\u011fmen, her dilin farkl\u0131 beyaz madde a\u011flar\u0131yla sonu\u00e7lanabilecek “kendi zorluklar\u0131” oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n
Anwander ve ekibi, yap\u0131sal MRI beyin taramalar\u0131 i\u00e7in birbiriyle ilgisiz iki ana dilden birini (Almanca ya da Arap\u00e7a) konu\u015fan 94 sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u00f6n\u00fcll\u00fcy\u00fc i\u015fe ald\u0131. Taramalar, sol ve sa\u011f yar\u0131m k\u00fcrelerinde daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011flant\u0131lara sahip olma e\u011filimindeyken Almanca konu\u015fanlar\u0131n sol yar\u0131m k\u00fcre i\u00e7inde daha yo\u011fun bir ba\u011flant\u0131 a\u011f\u0131na sahip oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Anwander ise bunu \u015fu \u015fekilde a\u00e7\u0131kl\u0131yor: “Bu, ilgili dillerdeki belirli zorluklara kar\u015f\u0131l\u0131k geliyor.”<\/p>\n\n\n\n
Yine de \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmayan ve Boston’daki Northeastern \u00dcniversitesi’nde bili\u015fsel sinirbilimci olan Zhenghan Qi, sadece bir ayl\u0131k yeni bir dil \u00f6\u011frenmenin, beynin sa\u011f yar\u0131m k\u00fcresinin daha fazla \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na ve iki yar\u0131m k\u00fcre aras\u0131nda daha fazla etkile\u015fime yol a\u00e7abilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Qi; kendi \u00fclkelerinde ya\u015fayan Arap\u00e7a konu\u015fanlar\u0131n MRI taramalar\u0131n\u0131 incelemenin veya insanlar yeni diller \u00f6\u011frenirken beyin de\u011fi\u015fikliklerini izlemenin, dil \u00f6\u011freniminin etkilerini ana dilden ay\u0131rmaya yard\u0131mc\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n
Qi; yeni \u00e7al\u0131\u015fma yaln\u0131zca dil devresine odaklan\u0131rken, bu devrenin baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerinin dilden daha fazlas\u0131n\u0131 ele ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Ve dil \u00f6\u011frenimi “beynin dil d\u0131\u015f\u0131 b\u00f6lgelerini de de\u011fi\u015ftirebilir”, bu nedenle farkl\u0131 dil deneyimlerine sahip insanlar\u0131n dil d\u0131\u015f\u0131 bilgileri de farkl\u0131 \u015fekilde i\u015flemesinin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu iddia ediyor.<\/p>\n\n\n\n
Anwander, dille ili\u015fkili beyaz cevher yeniden kablolaman\u0131n sadece dilden daha fazlas\u0131n\u0131 etkileyip etkilemedi\u011fi hala tart\u0131\u015fmal\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Yazar: Senanur G\u00fclce<\/p>\n\n\n\n
Edit\u00f6rler: \u0130dil Alt\u0131nta\u015f, Hilal T\u00fcrkan<\/p>\n\n\n\n