Depresyon nedir dendi\u011finde genel olarak \u00e7o\u011fu ki\u015fiden al\u0131nan bir yan\u0131t vard\u0131r: \u2018\u2019Beyindeki ya da v\u00fccudumuzdaki kimyasallar\u0131n dengesizli\u011finden ortaya \u00e7\u0131kan bir ruh hali bozuklu\u011fu.\u2019\u2019 Peki, ger\u00e7ekten b\u00f6ylesine kompleks bir bedene hatta bir beyne sahipken bu tan\u0131mlama ne kadar do\u011fru olabilir?
Depresyonun beyindeki kimyasallardan dolay\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylememiz do\u011fru ya da yanl\u0131\u015f olmaz, zaten beynin karma\u015f\u0131k bir yap\u0131s\u0131 varken b\u00f6yle kesin bir cevapta bulunmak da do\u011fru olmaz. Fakat genellikle depresyonla ili\u015fkilendirilen kimyasal haberci, serotonin, di\u011fer kimyasallar gibi depresyona sebep olan tek \u015fey de\u011fildir.
Depresyon hakk\u0131nda yap\u0131lan say\u0131s\u0131zca \u00e7al\u0131\u015fmaya ra\u011fmen hakk\u0131nda net bir tan\u0131m yap\u0131lamamas\u0131 ve beyinde veya kanda bize belirli bir i\u015faret vermemesi hastal\u0131\u011f\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyan temel \u015feylerden biridir.
Onlarca y\u0131l \u00f6nce olu\u015fturulan yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan depresyon \u00f6l\u00e7\u00fctleri, \u00f6zellikle belirli insan gruplar\u0131 aras\u0131nda baz\u0131 \u00f6nemli semptomlar\u0131 g\u00f6z ard\u0131 eder ve di\u011ferlerini a\u015f\u0131r\u0131 vurgular. Depresyon m\u00fckemmel bir \u015fekilde \u00f6l\u00e7\u00fclebilse bile, bozukluk beyindeki \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck molek\u00fcllerin biyolojik birle\u015fmelerinden d\u00fcnyadaki her \u015feyin etkilerine kadar say\u0131s\u0131z karma\u015f\u0131kl\u0131k d\u00fczeyi aras\u0131nda var olur. Genetik, ki\u015filik, tarih ve ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131z kombinasyonu; herhangi bir ki\u015fide bozuklu\u011fu ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in bir araya gelebilir.
Cleveland’daki Case Western Reserve \u00dcniversitesi’nde psikiyatr olan Awais Aftab, depresyona neden olan \u015feyin n\u00fcansl\u0131 oldu\u011funu dile getiriyor ve bir sloganda veya moda s\u00f6zde kolayca yakalanabilecek bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ifade ediyor.
O zaman depresyon nas\u0131l \u00f6l\u00e7\u00fclebilir?
Kendini depresif hisseden pek \u00e7ok ki\u015fi bir muayenehaneye gider ve bir kontrol listesiyle de\u011ferlendirilir. Uyumakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekmek i\u00e7in “evet”, kilo vermek i\u00e7in “evet” ve depresif bir ruh hali i\u00e7in “evet”, k\u00fcm\u00fclatif bir puan olarak say\u0131lan puanlar\u0131 verir. Yeterince y\u00fcksek bir puanla ise te\u015fhis konulabilir. \u0130\u015flem basit g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Ama de\u011fil. Aftab, “Depresyonun \u00f6l\u00e7\u00fclmesiyle ilgili temel konular bile asl\u0131nda tart\u0131\u015fmaya olduk\u00e7a a\u00e7\u0131kt\u0131r.” diyor.
Bu nedenle, Ruhsal Bozukluklar\u0131n Te\u015fhis ve \u0130statistik El Kitab\u0131 veya DSM-5’in be\u015finci bask\u0131s\u0131 taraf\u0131ndan belirlenen standart a\u00e7\u0131klama da dahil olmak \u00fczere, depresyonu de\u011ferlendirmek i\u00e7in d\u00fczinelerce y\u00f6ntem vard\u0131r. Bu el kitab\u0131, hastal\u0131k kategorilerini standartla\u015ft\u0131rmay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r.
Hollanda’daki Leiden \u00dcniversitesi’nde klinik psikolog olan Eiko Fried, \u00f6l\u00e7\u00fcmdeki \u00e7e\u015fitlili\u011fin alan i\u00e7in ger\u00e7ek bir sorun oldu\u011funu ve hastal\u0131\u011f\u0131n kendisinin anla\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131na i\u015faret etti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Fried, depresyonu \u00f6l\u00e7menin mevcut y\u00f6ntemlerinin “sizi ger\u00e7ekten yetersiz b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131” s\u00f6yl\u00fcyor.
\u00d6l\u00e7ekler, insanlar\u0131 d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakarak \u00f6nemli semptomlar\u0131 g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rabilir.
\u0130talya’daki Pavia \u00dcniversitesi’nden klinik psikolog Ioana Alina Cristea, sorunun bir nedeninin, depresyon deneyiminin do\u011fas\u0131 gere\u011fi son derece ki\u015fisel olmas\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. \u201cBireysel hasta \u015fikayetleri genellikle bozuklu\u011fu te\u015fhis etmek i\u00e7in en iyi ara\u00e7t\u0131r.\u201d diyor. “Bu \u00f6znellik unsurlar\u0131n\u0131n gitmesine asla izin veremeyiz. <\/p>\n\n\n\n
20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131nda depresyon, \u00f6znel konu\u015fma ve psikanaliz yoluyla te\u015fhis edildi ve baz\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan ruhun bir hastal\u0131\u011f\u0131 olarak kabul edildi. 1960 y\u0131l\u0131nda, psikiyatrist Max Hamilton nesnelli\u011fe do\u011fru rotay\u0131 d\u00fczeltmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. \u0130ngiltere’de Leeds \u00dcniversitesi’nde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken bir depresyon \u00f6l\u00e7e\u011fi yay\u0131nlad\u0131. Bug\u00fcn HAM-D veya HRSD k\u0131saltmalar\u0131yla bilinen bu \u00f6l\u00e7ek, depresyonu \u00f6l\u00e7en ve olas\u0131 tedavilerin vaadini de\u011ferlendiren \u00e7al\u0131\u015fmalarda s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131lan en yayg\u0131n kullan\u0131lan depresyon tarama ara\u00e7lar\u0131ndan biridir.<\/p>\n\n\n\n
Yazar: Senanur G\u00fclce<\/p>\n\n\n\n
Edit\u00f6rler: \u0130dil Alt\u0131nta\u015f, Hilal T\u00fcrkan<\/p>\n\n\n\n