bir \u00f6nceki yaz\u0131mda <\/a>oldu\u011fu gibi t\u0131bbi a\u00e7\u0131dan yakla\u015fmak istiyorum. Ger\u00e7ekten de bir insan\u0131n i\u00e7inde ba\u015fka bir insan bulunabilir mi? <\/p>\n\n\n\n Bu sorunun cevab\u0131 son y\u0131llarda t\u0131pta pop\u00fcler bir konu olan\nkimerizmde yatmaktad\u0131r. Kimerizm, bir organizman\u0131n farkl\u0131 genotiplere sahip\nh\u00fccrelerden olu\u015fmas\u0131na denir. Kelimenin k\u00f6keni Yunan mitolojisindeki ba\u015f\u0131 aslan,\ng\u00f6vdesi ke\u00e7i ve kuyru\u011fu y\u0131lan olan Kimera adl\u0131 varl\u0131kt\u0131r. Kimerizmin\nmakrokimerizm (tetragametik kimerizm) ve mikrokimerizm olarak iki alt grubu\nvard\u0131r. Makrokimerizm, iki ayr\u0131 yumurtan\u0131n iki sperm taraf\u0131ndan d\u00f6llenmesinin\nard\u0131ndan blastokist veya zigot safhalar\u0131nda ikisinin birle\u015fmesine denir.\nB\u00f6ylelikle h\u00fccrelerin birbirine kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir organizma olu\u015fur. Bir ba\u015fka\ndeyi\u015fle, makrokimerizm, iki benzer olmayan ikizin birle\u015fmesidir. Peki bunun ne\n\u00f6nemi var?<\/p>\n\n\n\n
Kimerizmin \u00f6nemini daha iyi anlatmak i\u00e7in sizlere literat\u00fcre\ngirmi\u015f ilgin\u00e7 bir vakadan bahsetmek istiyorum. \u00c7ocuklar\u0131na bakamad\u0131\u011f\u0131\ngerek\u00e7esiyle devlet yard\u0131m\u0131na ba\u015fvuran bir kad\u0131n ve e\u015fi, verdikleri kan\u0131n\nanalizi sonucu ilgin\u00e7 bir durum ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015flar. Kad\u0131n\u0131n e\u015fi\n\u00e7ocuklar\u0131n babas\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015f ama kendisi iki \u00e7ocu\u011funun da annesi de\u011fil g\u00f6z\u00fckm\u00fc\u015ft\u00fcr.\n\u0130tiraz \u00fczerine testler yenilense de sonu\u00e7 de\u011fi\u015fmemi\u015ftir. \u00dcstelik kad\u0131n \u201c\u00e7ocuk\nka\u00e7\u0131rma\u201d su\u00e7lamalar\u0131 ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu geli\u015fmeler ya\u015fan\u0131rken\n\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00e7ocu\u011funu do\u011furan anneden ve yeni do\u011fan bebe\u011finden kan al\u0131narak DNA\nanalizi yap\u0131lm\u0131\u015f fakat test sonu\u00e7lar\u0131; bebe\u011fin di\u011fer iki \u00e7ocuk ile karde\u015f\noldu\u011funu, baban\u0131n kendi babas\u0131 oldu\u011funu ama annesinin kendisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya\nkoymu\u015ftur. Kad\u0131n ikinci bir su\u00e7lama olarak \u201cyasal olmayan yollarla rahim\nkiralayarak gelir elde etmek\u201d su\u00e7lamas\u0131na maruz kalm\u0131\u015ft\u0131r. Savc\u0131l\u0131k her \u00fc\u00e7\n\u00e7ocu\u011fun da anneden al\u0131narak sosyal hizmet kurumuna yerle\u015ftirilmesini talep\netmi\u015ftir. Tuttuklar\u0131 avukat bu durumu bir genetik uzman\u0131na dan\u0131\u015f\u0131nca, kad\u0131n\u0131n\nyery\u00fcz\u00fcnde bilinen az say\u0131daki kimerik insandan biri olabilece\u011fini \u00f6\u011frenmi\u015f. Bunun\n\u00fczerine avukat sonu\u00e7lara tekrar itiraz etmi\u015f ve kad\u0131n\u0131n incelenebilecek t\u00fcm\ndokular\u0131ndan DNA analizi yap\u0131lm\u0131\u015f. Sonu\u00e7; cilt, sa\u00e7, kan ve yanak i\u00e7i h\u00fccrelerinin\nDNA\u2019s\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n annesi olamayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyordu ama serviksinden al\u0131nan\nh\u00fccrelere g\u00f6re her \u00fc\u00e7 \u00e7ocu\u011fun da annesiydi.<\/p>\n\n\n\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Asl\u0131nda bu olay \u00e7ok s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan bir durum de\u011fil. Ama burada \u015funa dikkatinizi \u00e7ekmek istiyorum. Bu kad\u0131nda kan ve serviks h\u00fccreleri farkl\u0131 genotipte imi\u015f. Ya peki sa\u011f ve sol overleri farkl\u0131 olsayd\u0131? Yani bir overi kendisinin di\u011feri de do\u011fmam\u0131\u015f ikizinin olsayd\u0131 bu durumda \u00e7ocuklar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131 do\u011fmam\u0131\u015f teyzelerinin \u00e7ocuklar\u0131 olmaz m\u0131yd\u0131? Belki de bir\u00e7o\u011fumuz b\u00f6yleyiz ama fark\u0131nda de\u011filiz. Hatta belki de atalar\u0131m\u0131z bu y\u00fczden teyze anne yar\u0131s\u0131d\u0131r demi\u015f. Bilimin \u015fu g\u00fczelli\u011fine bakar m\u0131s\u0131n\u0131z.<\/p>\n\n\n\n
Gelelim mikrokimerizme. Mikrokimerizm, genetik olarak farkl\u0131\nbir organizmaya ait olan az miktardaki h\u00fccre toplulu\u011funun veya DNA\u2019n\u0131n ba\u015fka\nbir organizmada bulunmas\u0131d\u0131r. Bu durumun en yayg\u0131n sebebi gebelikte anne ile\nfet\u00fcs aras\u0131ndaki h\u00fccre transferi olmakla beraber kemik ili\u011fi transplantasyonu (K\u0130T),\nkan transf\u00fczyonu gibi olaylar da mikrokimerizmin sebepleri aras\u0131ndad\u0131r. Normalde\nbir birey, v\u00fccudundaki farkl\u0131 genotipteki h\u00fccrelere kar\u015f\u0131 imm\u00fcn yan\u0131t\ngeli\u015ftirir. Fakat gebelikte ve K\u0130T \u00f6ncesi imm\u00fcn sistemin bask\u0131lanm\u0131\u015f olmas\u0131ndan\ndolay\u0131 bu h\u00fccreler dokulara yerle\u015febiliyor. Hadi \u015fimdi biraz beyin f\u0131rt\u0131nas\u0131\nyapal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Mesela fetal h\u00fccreler gebelikte gidip tiroide yerle\u015fmi\u015f olsun. Annenin imm\u00fcn sistemi eski haline d\u00f6nd\u00fckten sonra bu fetal h\u00fccrelere imm\u00fcn yan\u0131t geli\u015ftirse ama kronik s\u00fcre\u00e7te bu imm\u00fcn yan\u0131ttan di\u011fer tiroid h\u00fcceleri de etkilense ne olur? Elbette Ha\u015fimato hastal\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar. Bu durumu di\u011fer dokular i\u00e7in de ge\u00e7erli. Peki bu hipotez otoimm\u00fcn hastal\u0131klar\u0131n kad\u0131nlarda daha s\u0131k olmas\u0131n\u0131 ve hatta hamilelik sonras\u0131 s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131yor olmas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamam\u0131za yard\u0131mc\u0131 olabilir mi? Otoimm\u00fcn hastal\u0131klar multifakt\u00f6ryel oldu\u011fu i\u00e7in ileri ara\u015ft\u0131rmalara ihtiya\u00e7 var ama hipotez gayet mant\u0131kl\u0131 duruyor a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Peki bu h\u00fccreler beyne gitse ne olur? Burada k\u00fc\u00e7\u00fck bir\nspoiler vereyim: Son yay\u0131nlar bir\u00e7ok psikiyatrik hastal\u0131\u011f\u0131n asl\u0131nda imm\u00fcnolojik\nk\u00f6kenlerinin de oldu\u011funu ortaya koyuyor. Yani belki de kimerizm baz\u0131\npsikiyatrik hastal\u0131klar\u0131n da sebebi olabilir. Keza \u00fclkemizde yap\u0131lan bir\n\u00e7al\u0131\u015fmada; postpartum depresyonun prevalans\u0131 %17.5 olarak bulunmu\u015ftur. Bu\n\u00e7al\u0131\u015fmada y\u00fcksek parite ile postpartum depresyon aras\u0131nda belirgin bir ili\u015fki\ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Do\u011fum say\u0131s\u0131n\u0131n art\u0131\u015f\u0131 ile bozukluk riskinin artmas\u0131, bebekten\nanneye kimerik h\u00fccre ge\u00e7me riskinin artmas\u0131 ile ili\u015fkili olabilece\u011fi ve yine\nbenzer \u015fekilde kimerik h\u00fccrelere kar\u015f\u0131 geli\u015fen imm\u00fcn yan\u0131t\u0131n, santral sinir\nsisteminde olu\u015fturdu\u011fu etkinin postpartum psikoz geli\u015fimi i\u00e7in tetikleyici\nolabilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Ayr\u0131ca gebelik d\u00f6neminde annenin rubella ve\ninfluenza enfeksiyonu ge\u00e7irmesi ile \u00e7ocukta \u015fizofreni geli\u015fmesi aras\u0131nda ve\nherpes simpleks vir\u00fcs enfeksiyonu ge\u00e7irmesi ile de \u00e7ocukta eri\u015fkin d\u00f6nemde\nortaya \u00e7\u0131kan psikoz aras\u0131nda bir ili\u015fki saptanm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n\n\n\n
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Sonu\u00e7 olarak her ne kadar kimerizm ile hastal\u0131klar aras\u0131ndaki ili\u015fki hakk\u0131nda literat\u00fcrde yeterli yay\u0131n bulunmasa da mevcut veriler bize b\u00f6yle bir ili\u015fki olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrtmektedir. Bu alanda yap\u0131lacak ileri \u00e7al\u0131\u015fmalar otoimm\u00fcn, psikiyatrik ve ba\u015fka bir\u00e7ok hastal\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemeye ve tedavi etmeye y\u00f6nelik yeni stratejiler geli\u015ftirmemize katk\u0131da bulunabilir. Bu arada Yunus Emre, yukar\u0131daki dizelerinde belki de kimerizmi kast etmedi ama \u00e7ok do\u011fru bir noktaya temas etti\u011fi kesin \ud83d\ude42 Sa\u011fl\u0131cakla ve bilimle kal\u0131n.<\/p>\n\n\n\n
Kaynak\u00e7a:<\/strong><\/p>\n\n\n\n- Aaron N, Zehner O.(2008).\u00a0“Which Half Is Mommy?: Tetragametic Chimerism and Trans-Subjectivity”.\u00a0Women’s Studies Quarterly. Fall\/Winter: 106\u2013127.<\/li>
- Boddy AM, Fortunato A, Sayres WM, Aktipis A. (2015) Fetal microchimerism and maternal health: A review and evolutionary analysis of cooperation and conflict beyond the womb. BioEssays, 1106\u20131118. <\/li>
- Kinder JM, Stelzer IA, Arck PC, Way SS. (2016) Immunological implications of pregnancy-induced microchimerism. Nat Rev Imm. <\/li>
- \u00d6zmen \u015e, Dan\u0131\u015f R, Alt\u0131nta\u015f A, Bayan K, & Y\u0131lmaz \u015e. (2006). T\u0131pta g\u00fcncel bir muamma: mikrokimerizm. Nobel Medicus. 33-36.<\/li>
- Chan, WF, Gurnot C, Montine T J, Sonnen JA, Guthrie KA, & Nelson JL. (2012). Male microchimerism in the human female brain. PLOS ONE<\/li>
- Barbara\u00a0Sperner-Unterweger. (2005) Immunological Aetiology of Major Psychiatric Disorders. Drugs. 1493\u20131520.<\/li>
- Eren T\u0130. (2007) Postpartum depresyon; prevalans\u0131, ve sosyodemografik risk fakt\u00f6rleri (Uzmanl\u0131k Tezi). Haydarpa\u015fa Numune E\u011fitim ve Ara\u015ft\u0131rma Hastanesi, \u0130stanbul.<\/li>
- Demirbek\nB. (2010) Psikotik Bozukluklarda Mikrokimerizm Etyolojik Bir Fakt\u00f6r Olabilir\nmi? Bir Hipotez \u00d6nerisi. Psikiyatride G\u00fcncel Yakla\u015f\u0131mlar. 417-420.<\/li>
- Keskin\n\u0130, M\u00fcdok T. (2015) Bir ben var benden i\u00e7eri; Kimerizm. Ibni Sina Journal of\nMedical Sciences.<\/li><\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
T\u00fcrk Halk Edebiyat\u0131\u2019n\u0131n en \u00f6nemli \u015fairlerinden biri olan Yunus Emre\u2019nin bir \u015fiirinde ilk ba\u015fta klang \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m\u0131 and\u0131ran \u015fu dizeler<\/p>\n","protected":false},"author":61,"featured_media":1484,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"acf":[],"views":1595,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1482"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/61"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1482"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1482\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1488,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1482\/revisions\/1488"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1484"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1482"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1482"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1482"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}