{"id":3285,"date":"2019-09-15T21:53:11","date_gmt":"2019-09-15T18:53:11","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.ulubat.org\/?p=3285"},"modified":"2019-09-15T21:53:13","modified_gmt":"2019-09-15T18:53:13","slug":"olum-ani-belirlenebilir-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/genel\/olum-ani-belirlenebilir-mi\/","title":{"rendered":"\u00d6l\u00fcm An\u0131 Belirlenebilir mi?"},"content":{"rendered":"\n

\u00d6l\u00fcm\nnedir? En basit tan\u0131m\u0131yla organizmay\u0131 ya\u015fatan biyolojik fonksiyonlar\u0131n\ndurmas\u0131d\u0131r. Canl\u0131 varl\u0131\u011f\u0131n hayati faaliyetlerinin \u201ckesin\u201d olarak sona\nermesidir. Bug\u00fcn\nd\u00fcnyan\u0131n \u00e7o\u011fu \u00fclkesinde dola\u015f\u0131m ve solunum sistemlerinin yapay destek(kalp\nmasaj\u0131 vb) almaks\u0131z\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmamas\u0131 ve santral sinir sistemi fonksiyonlar\u0131n\u0131n\ndurmas\u0131 hukuken \u00f6l\u00fcm olarak kabul edilmektedir. Bu \u00fc\u00e7 ana sistemin\nfonksiyonlar\u0131n\u0131n durmas\u0131na SOMAT\u0130K \u00d6L\u00dcM denir. \u0130nsan v\u00fccudunda bu \u00fc\u00e7 sistemin\nfonksiyonlar\u0131n\u0131n durmas\u0131ndan sonra sistemler aras\u0131 koordinasyon giderek azal\u0131r,\ndaha sonra organlar aras\u0131 ahenk, doku i\u00e7i ve h\u00fccre i\u00e7i fonksiyonlar bozulur ve\nen sonunda h\u00fccre i\u00e7i fonksiyonlar t\u00fcm v\u00fccudun canl\u0131 oldu\u011fu d\u00f6nemdeki i\u015flevleri\ny\u00fcr\u00fctememeye ba\u015flar. Buna H\u00dcCRESEL \u00d6L\u00dcM denir. <\/p>\n\n\n\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00d6l\u00fcm sebebine, cinsiyete, ya\u015f ve di\u011fer fakt\u00f6rlere ba\u011fl\u0131 olmayan ortak de\u011fi\u015fiklikler vard\u0131r. \u00d6l\u00fcm sonras\u0131nda(postmortem) genel olarak herkeste bu de\u011fi\u015fikliklerin g\u00f6r\u00fclmesi beklenir. Bu de\u011fi\u015fiklikler erken ve ge\u00e7 d\u00f6nem de\u011fi\u015fiklikleri olarak incelenebilir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Erken Postmortem De\u011fi\u015fiklikler<\/p>\n\n\n\n

            Beyin\n\u00f6l\u00fcm\u00fc, solunum ve dola\u015f\u0131m sisteminin d\u00fczeltilemeyecek hasarlar almas\u0131na ba\u011fl\u0131\nolarak, yukar\u0131da da bahsetti\u011fim \u201cSomatik \u00d6l\u00fcm\u201d\u00fcn ger\u00e7ekle\u015fmesiyle ilgili\ng\u00f6r\u00fclen de\u011fi\u015fikliklerdir. <\/p>\n\n\n\n

  1. Cesedin su kayb\u0131:\nBulunulan ortama, cilt yap\u0131s\u0131na ve \u00e7e\u015fitli fakt\u00f6rlere ba\u011fl\u0131 olarak ceset\ndehidrasyona u\u011frar. Eri\u015fkinlerde v\u00fccudun nemli ve cildin ince olan b\u00f6lgelerinde\nyanl\u0131\u015f yorumlanabilecek bulgulara sebep olur. Normal bir bulgunun travmatik bir\nlezyonla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamas\u0131 gerekir.(Erkeklerde postmortem bir bulgu olarak\nskrotumun par\u015f\u00f6menle\u015fmesi)<\/li>
  2. Kan ve v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131:\nKalp durduktan sonra kan dola\u015f\u0131m sisteminde hareketsiz kalmaktad\u0131r ve kalp\nbo\u015flu\u011funa ve damarlara \u00e7\u00f6kmektedir. <\/li>
  3. Otoliz: \u00d6l\u00fcmden sonra h\u00fccrelerde\nbulunan par\u00e7alay\u0131c\u0131 enzimler sayesinde h\u00fccrenin yap\u0131ta\u015flar\u0131 olan karbonhidrat,\nya\u011f ve protein par\u00e7alanmas\u0131 meydana gelir. Dolay\u0131s\u0131yla dokunun normal yap\u0131s\u0131\nbozulur. Bu i\u015flemin en h\u0131zl\u0131 ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi yer mide duvar\u0131 ve pankreast\u0131r.<\/li><\/ol>\n\n\n\n

    Ge\u00e7 Postmortem De\u011fi\u015fiklikler<\/p>\n\n\n\n

    1. Algor Mortis<\/em>(v\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc): Homeostasisini enerji kullanamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in sa\u011flamayan ceset \u00e7evre \u0131s\u0131s\u0131na e\u015fit bir \u0131s\u0131ya gelinceye kadar so\u011fumaktad\u0131r. Bu durum radyasyon, konveksiyon, so\u011fuk zeminde duran cesetlerde kond\u00fcksiyon yoluyla olmaktad\u0131r. \u0130nsan v\u00fccudundaki dokular\u0131n her biri farkl\u0131 \u00f6zelliklere sahip oldu\u011funda hepsinin \u00f6z \u0131s\u0131s\u0131 ayn\u0131 de\u011fildir. Dolay\u0131s\u0131yla birim zamanda kaybetti\u011fi \u0131s\u0131 her birine g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterecektir. Deri daha \u00e7abuk so\u011furken, i\u00e7 organlar\u0131n so\u011fumas\u0131 daha yava\u015f olacakt\u0131r. \u015ei\u015fman ve iri v\u00fccutlu ki\u015filerin cesetleri zay\u0131f ve ince yap\u0131l\u0131 ki\u015filere oranla daha yava\u015f \u0131s\u0131 kaybetmektedir. Cesedin bulundu\u011fu ortama(s\u0131cakl\u0131k, nem..), ki\u015finin v\u00fccut yap\u0131s\u0131, beslenme durumu, \u00f6l\u00fcm nedeni ki\u015finin normalini ve s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n azalmas\u0131n\u0131 etkileyen fakt\u00f6rlerdendir.<\/li>
    2. Rigor Mortis<\/em>(\u00f6l\u00fcm kat\u0131l\u0131\u011f\u0131): \u00d6l\u00fcmden hemen sonra ger\u00e7ekle\u015fen primer kas gev\u015femesini takiben \u00e7izgili ve d\u00fcz kaslar kas\u0131l\u0131r. Bu da homeostasinin bozulmas\u0131na, kas\u0131n kas\u0131lmas\u0131n\u0131n enerji gerektirmezken, gev\u015femesinin ATP kullan\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 olmas\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. K\u00fc\u00e7\u00fck kas gruplar\u0131 daha erken etkilenirken bu durum gittik\u00e7e t\u00fcm v\u00fccutta g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flan\u0131r. Kalp kas\u0131nda da g\u00f6r\u00fclen kas\u0131lma otopside kalbin sistolde ya da diastolde durdu\u011funu saptamay\u0131 imkans\u0131z k\u0131lar. T\u00fcylerin diken diken g\u00f6r\u00fclmesinin sebebi de her bir k\u0131l\u0131 tutan Musculus\u00a0arrector pili kas\u0131n\u0131n da kas\u0131l\u0131 kalmas\u0131d\u0131r. <\/em><\/li>
    3. Livor Mortis(Kan\u0131n v\u00fccudun alt b\u00f6l\u00fcmlerinde toplanmas\u0131): Dola\u015f\u0131m kalbin art\u0131k pompalama yapmamas\u0131ndan dolay\u0131 durduktan sonra, yer\u00e7ekimi etkisiyle kan cesedin yere yak\u0131n k\u0131s\u0131mlar\u0131nda toplanmaya ba\u015flar. S\u0131rt \u00fcst\u00fc yatan bir cesette vicudun arka b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeki kapiller ve ven\u00fcllerde toplanmaya ba\u015flar. Deride \u00f6nce k\u00fc\u00e7\u00fck noktac\u0131klar \u015feklinde ba\u015flar ve giderek t\u00fcm cildi kaplayan bir renk de\u011fi\u015fimine sebep olur. Lekeler genellikle mor renkliyken rengin koyulu\u011fu cesetteki red\u00fckte(oksijene ba\u011flanmam\u0131\u015f) hemoglobin oran\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r. Lekelerin meydana gelme zaman\u0131n\u0131 ve v\u00fccutta yay\u0131lmas\u0131n\u0131 kontrol eden pek \u00e7ok fakt\u00f6r vard\u0131r. Optimal ko\u015fullarda \u00f6l\u00fcmden 3-6 saat sonra g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flanmas\u0131 beklenmektedir. <\/em><\/li>
    4. P\u00fctrefaksiyon(Koku\u015fma, Ayr\u0131\u015fma): Cesetlerin genellikle saprofit bakteriler taraf\u0131ndan salg\u0131lanan enzimler taraf\u0131ndan par\u00e7alanmas\u0131 sonucu dokular\u0131n \u00e7e\u015fitli gaz, s\u0131v\u0131 ve tuzlara d\u00f6n\u00fc\u015fmesidir. P\u00fctrefikasyon, cesedin bulundu\u011fu ortamdan(nem, s\u0131cakl\u0131k) etkilenebilece\u011fi gibi ki\u015finin ya\u015f\u0131, beslenme durumundan, \u00f6l\u00fcm sebebinden de etkilenebilir. Bakteriler nemli ortamlar\u0131 sevdiklerinden dolay\u0131 \u00f6demli dokularda ayr\u0131\u015fma daha erken ba\u015flar. Akut enfeksiyon hastal\u0131klar\u0131 ya da sepsis gibi nedenlerden \u00f6lenlerde daha \u00e7abuk ba\u015flar ve daha h\u0131zl\u0131 seyreder. P\u00fctrefikasyonun da evreleri vard\u0131r. Renk de\u011fi\u015fimine(ye\u015fil-mavi \u00e0 ye\u015fil-siyah), solunum ve sindirim sistemine ba\u011fl\u0131 organlardaki H+ konsantrasyonuna ve \u00e7e\u015fitli gazlar\u0131n olu\u015fmas\u0131na(karbondioksit, amonyak..), organlar\u0131n tan\u0131nabilirlik seviyelerine ba\u011fl\u0131 olarak bu derecelendirmeler yap\u0131l\u0131r. <\/em><\/li><\/ol>\n\n\n\n
      \"\"<\/figure>\n\n\n\n

      \u00d6l\u00fcm\nan\u0131n\u0131 ki\u015finin verdi\u011fi son nefesin kar\u015f\u0131l\u0131k geldi\u011fi zaman dilimi olarak d\u00fc\u015f\u00fcnsek\nde maalesef bu kadar net ve spesifik de\u011fildir. \u00d6l\u00fcm\u00fc tan\u0131mlarken bunu hem\nmedikal hem de sosyal anlamda d\u00fc\u015f\u00fcnmemiz gerekir ve dolay\u0131s\u0131yla ortaya genel\nolarak 3 farkl\u0131 \u00f6l\u00fcm an\u0131 \u00e7\u0131kar. Birincisi, ki\u015finin hayati fonksiyonlar\u0131n\u0131\nyerine getirememeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131, fizyolojik \u00f6l\u00fcm an\u0131<\/strong>. \u0130kincisi, eldeki\nverilerle \u00f6ng\u00f6r\u00fclen, tahmini \u00f6l\u00fcm an\u0131<\/strong>. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fcyse, bedenin bulundu\u011fu ya\nda ba\u015fka bir birey taraf\u0131ndan \u00f6l\u00fc olarak nitelendirildi\u011fi zaman, yasal \u00f6l\u00fcm\nan\u0131<\/strong>. \u00d6l\u00fcm kay\u0131tlar\u0131 da bu zamana g\u00f6re yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

                  \u00d6l\u00fcm an\u0131 belirlenirken, \u00e7ok eski\nd\u00f6nemlerden beri cesetlerde g\u00f6r\u00fclen de\u011fi\u015fikliklerden yararlan\u0131l\u0131r. Bunun i\u00e7in\nkullan\u0131labilecek tek bir y\u00f6ntem yoktur, \u00e7e\u015fitli parametreler de\u011ferlendirilerek\n\u00f6l\u00fcm zaman\u0131na dair bir aral\u0131k verilir. Bu parametreler \u00f6l\u00fcmden sonra meydana\ngelen ortak de\u011fi\u015fiklikler \u00fczerinden \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. En \u00e7ok kullan\u0131lan metotlardan biri\nv\u00fccut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131na bakmakt\u0131r. Normal bir insan\u0131n v\u00fccut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 37,5\u02daC\u2019tur. \u00d6l\u00fcmden\nsonra her saatte ortalama 1,5\u02daC azald\u0131\u011f\u0131 kabul edilir. Ki\u015finin kan\ndola\u015f\u0131m\u0131ndaki \u00f6geler(alkol vs.) bunu etkileyebilir. G\u00f6\u011f\u00fcs bo\u015flu\u011funa\nyerle\u015ftirilen \u00f6zel bir termometreyle bu \u00f6l\u00e7\u00fcmler yap\u0131l\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

                  Rigor Mortis<\/em> seviyesinin\nbelirlenmesi de bir di\u011fer metottur. Enerji kaslar\u0131n gev\u015femesi i\u00e7in kullan\u0131lamay\u0131nca\nyakla\u015f\u0131k 15 dakikadan itibaren v\u00fccut kas\u0131lmaya ba\u015flar. V\u00fccudun tamamen\nkas\u0131lmas\u0131 ise ortalama 15 saati bulabilir. Yak\u0131n zamanda olmayan \u00f6l\u00fcmler i\u00e7in kemik,\nderi ve organlar\u0131n ayr\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n incelenmesi de \u00f6l\u00fcm zaman\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rmek i\u00e7in\nkullan\u0131lan y\u00f6ntemler aras\u0131ndad\u0131r. Sindirim sisteminin incelenmesi ise ki\u015finin\nen son ne yedi\u011fi, bunun ba\u011f\u0131rsakta\/midede ne kadar ilerledi\u011fi ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara\nfikir verebilir. \u00d6l\u00fcm an\u0131ndan hemen sonra g\u00f6z bebekleri geni\u015fler ve \u0131\u015f\u0131\u011fa\nduyarl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 yitirirler. Ancak zamanla daral\u0131rlar ve g\u00f6z\u00fc canl\u0131yken koruyan\ns\u0131v\u0131lar sentezlenmemeye, olan s\u0131v\u0131lar da kurumaya ba\u015flar. G\u00f6zlerin incelenmesi\nde bu a\u00e7\u0131dan \u00f6nemlidir. <\/p>\n\n\n\n

      \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Kan ak\u0131\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131nda cilt solukla\u015f\u0131r ve daha az elastik hale gelir. Dudaklar da kuruyabilir. Bo\u011fulma vakalar\u0131nda cilt, normal durumuna g\u00f6re belirgin bir \u015fekilde daha da\u011f\u0131n\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kan v\u00fccutta art\u0131k dola\u015fmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in v\u00fccudun belirli alanlar\u0131nda toplanabilir ve buradaki renk de\u011fi\u015fimleri ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 y\u00f6nlendirir(Livor Mortis). Di\u011ferlerine g\u00f6re nispeten daha yeni bir adli ara\u015ft\u0131rma alan\u0131 da a\u011f\u0131zdaki mikroorganizmalar\u0131n konumuna, t\u00fcrlerine ve miktar\u0131na bakar. Bir insan art\u0131k g\u00fcnl\u00fck aktivitelerini yerine getiremeyince ve v\u00fccudu ayr\u0131\u015fmaya ba\u015flay\u0131nca farkl\u0131 organizmalar daha aktif hale gelebilir. Bu y\u00fczden oral incelemeler de \u00f6nem kazanmaktad\u0131r. Geli\u015fmekte olan bir ba\u015fka ara\u015ft\u0131rma alan\u0131 ise bir bedenin etraf\u0131nda veya i\u00e7indeki farkl\u0131 t\u00fcrdeki b\u00f6ceklerin tipleri, miktarlar\u0131, ya\u015flar\u0131, belirli bir yerde ne kadar bulundu\u011fuyla ilgilenen adli entomolojidir. \u00a0Baz\u0131 b\u00f6ceklerin varl\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n ki\u015finin nerede \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ya da nereye ta\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etmelerine yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n\n\n\n

      \"\"<\/figure>\n\n\n\n

      Altm\u0131\u015f y\u0131l\nkadar \u00f6nce, Camps, baz\u0131 insanlar\u0131n kafas\u0131nda, \u00f6l\u00fcm zaman\u0131n\u0131n belirlenmesindeki\nbeklentinin bir yalan makinesinin her yalan\u0131 ay\u0131rt edebilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki\nbeklentiye benzedi\u011fini s\u00f6ylemi\u015fti. \u00d6l\u00fcm zaman\u0131 \u00e7o\u011fu zaman kesin olarak\nbilinemez. Elde edebilece\u011fimiz en iyi \u015fey, bilinen t\u00fcm fakt\u00f6rleri dikkate\nalarak ula\u015f\u0131lan mant\u0131kl\u0131 bir tahmindir. Amac\u0131m\u0131z, bu fakt\u00f6rlerin etkilerini\nde\u011ferlendirmede do\u011fabilecek hata pay\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131rmak olmal\u0131d\u0131r. \u00d6l\u00fcm zaman\u0131\ntahmini alan\u0131ndaki ilerleme genellikle uzun vadeli ara\u015ft\u0131rma ve s\u0131k\u0131 bir\n\u00e7al\u0131\u015fma tasar\u0131m\u0131n\u0131 gerektirir. Ara\u015ft\u0131rma, y\u00f6ntemin do\u011frulu\u011funu ve\ng\u00fcvenilirli\u011fini kan\u0131tlamak i\u00e7in temel fikirden kaynaklanan \u00f6zel bir soruna\ny\u0131llarca odaklanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

       <\/pre>\n\n\n\n
       <\/pre>\n\n\n\n
      Yararlan\u0131lan\nKaynaklar<\/p>\n\n\n\n
      \nhttps:\/\/www.ttb.org.tr\/eweb\/adli\/3.html\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n
      \nhttp:\/\/www.exploreforensics.co.uk\/estimating-the-time-of-death.html\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n
      \nhttps:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Death\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n
      \nhttps:\/\/www.forensicscolleges.com\/blog\/resources\/how-to-determine-time-of-death\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n
      \n
      Determining Time of Death<\/a><\/blockquote>