{"id":3887,"date":"2019-10-24T01:52:40","date_gmt":"2019-10-23T22:52:40","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.ulubat.org\/?p=3887"},"modified":"2019-10-24T08:55:44","modified_gmt":"2019-10-24T05:55:44","slug":"icimizdeki-copcatan-neden-o-insan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/genel\/icimizdeki-copcatan-neden-o-insan\/","title":{"rendered":"\u0130\u00c7\u0130M\u0130ZDEK\u0130 \u00c7\u00d6P\u00c7ATAN (NEDEN O \u0130NSAN ?)"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
https:\/\/previews.123rf.com\/images\/lightwise\/lightwise1111\/lightwise111100144\/11718474-human-surveillance-de-la-sant%C3%A9-du-cerveau-ecg-des-signaux-%C3%A9lectriques-qui-causent-des-saisies-dans-l-.jpg<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

As\u0131rlard\u0131r gizemini koruyan a\u015fk kavram\u0131 her uygarl\u0131k, her d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr taraf\u0131ndan ayr\u0131 ayr\u0131 tan\u0131mlanm\u0131\u015fsada bireyde anlamland\u0131r\u0131lamayan duygu durumlar\u0131na ve homeostatik dengesizli\u011fe yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 a\u015fikard\u0131r. Peki nedir bu kaosun sebebi? Nedir bu spesifik d\u00fcrt\u00fclerimizin kayna\u011f\u0131?Neden herkese a\u015f\u0131k olamay\u0131z?A\u015fk ad\u0131 verilen bu duygu silsilesinin v\u00fccudumuzun kimyas\u0131yla ili\u015fkisi nedir? Helen Fisher’in yapm\u0131\u015f oldu\u011fu a\u015f\u0131k beyin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda bu sorulara cevap arayaca\u011f\u0131z.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Bir biyoloji antropolo\u011fu olan H. Fisher insan evrimi, primatoloji ve cinsel davran\u0131\u015flar \u00fczerine doktoras\u0131n\u0131 tamamlamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan a\u015fk ve beyin ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flad\u0131. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar mutlu ve a\u015f\u0131k insanlar \u00fczerinden sorguland\u0131. \u00d6rneklemdeki bireylere 2 ko\u015fullu bir beyin taramas\u0131 yap\u0131ld\u0131 ve bu ki\u015filere \u00f6nce a\u015f\u0131k oldu\u011fu insanlar\u0131n resmi g\u00f6sterildi daha sonraysa onlar i\u00e7in bir anlam ifade etmeyen n\u00f6tr bir foto\u011fraf g\u00f6sterildi. Sonu\u00e7 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131yd\u0131. PET ve MR cihazlar\u0131ndaki kay\u0131tlara g\u00f6re ilk foto\u011frafa bak\u0131\u015fta tabiri caizse beyinde adeta tsunami dalgalar\u0131 seyredilmi\u015fti. Bir \u00e7ok b\u00f6lgede hareketlenme ve aktifle\u015fme s\u00f6z konusuydu.T\u00fcm bunlardan daha ilgin\u00e7 olan\u0131ysa \u0131\u015f\u0131ma yapan b\u00f6lgelerden biri kokain kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda etkilenen b\u00f6lgeydi. Evet belki de a\u015fk buydu:His ve d\u00fc\u015f\u00fcnceye ait ne varsa u\u00e7larda ya\u015fatan anl\u0131k bir zevkten ve sonras\u0131nda stabille\u015fen bir pik dalgas\u0131ndan ibaret bir duygu sarma\u015f\u0131\u011f\u0131yd\u0131. Ama yine de \u00f6zel ve tan\u0131mlanamazd\u0131. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"\"
http:\/\/www.kivilcimkayabali.com\/romantik-askin-ardindaki-norobilim\/brain_activity_love\/<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Beynimiz a\u015fk fenomenini t\u00fcm h\u00fccrelerine ya\u015fat\u0131yordu ancak neden bir ba\u015fkas\u0131 de\u011fil de onun i\u00e7in ya\u015fat\u0131yordu ? Beynimiz a\u015f\u0131k olaca\u011f\u0131m\u0131z insan\u0131 se\u00e7ebiliyor muydu?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Helen Fisher ve ekibi asl\u0131nda tam da bu nokta \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. \u0130ki bireyin birbirine olan \u00e7ekim g\u00fcc\u00fcn\u00fcn nereden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 saptamak amac\u0131yla insanlarda ne derece dopamin, seratonin, \u00f6strojen ve testeron salg\u0131lad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirleyen testler yap\u0131ld\u0131 ve soru \u00e7izelgeleri haz\u0131rland\u0131 .FMRI ile de bu \u00e7izelgelerin ge\u00e7erlili\u011fi kan\u0131tland\u0131. Bir arkada\u015fl\u0131k sitesi kuruldu. Sorulan sorular ve 34 \u00fclkeden 3.8 milyon insan\u0131n verdi\u011fi cevaplar do\u011frultusunda bireylerin kimlere kar\u015f\u0131 y\u00f6nelimleri oldu\u011funa ve se\u00e7imlerine bak\u0131ld\u0131. Veriler bir araya getirildi\u011finde GENEL OLARAK hormonlara ve n\u00f6rotransmitterlere ba\u011fl\u0131 4 farkl\u0131 tip insan modeli \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Testi yapmak isterseniz bu linke girebilirsiniz:<\/p>\n\n\n\n

.<\/strong>https:\/\/bit.ly\/2GnZnOs.<\/a><\/p>\n\n\n\n

\"\"
http:\/\/www.kivilcimkayabali.com\/romantik-askin-ardindaki-norobilim\/sevgililer_gunu2\/<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

KA\u015e\u0130F(Explorer):Bu ki\u015filik tipine y\u00f6nelimi olanlarda genel olarak dopamin bask\u0131nd\u0131r. Olduk\u00e7a yarat\u0131c\u0131, adrenalin sever ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ruhlu bu insanlar enerjik olmalar\u0131yla daha \u00e7ok dikkat \u00e7ekerler ve s\u00fcrekli bir yenili\u011fin ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn pesindedirler. Bu tip insanlar i\u00e7in s\u0131radan olmak itici bir kavramd\u0131r. Sanatsal zevkleri de olduk\u00e7a y\u00fcksektir.<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

M\u0130MAR(Builder) :Bu ki\u015filik tipine y\u00f6nelimi olanlarda genel olarak seratonin bask\u0131nd\u0131r.Bu ki\u015filik tipindeki insanlar olduk\u00e7a itaatkard\u0131rlar ve d\u00fczene kar\u015f\u0131 koyan yap\u0131lar\u0131 pek yoktur. Grup \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, sosyal projelerde ve insan ili\u015fkilerinde ba\u015far\u0131l\u0131d\u0131rlar. Aile kavram\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir. Tipik \u00f6zelliklerinden bir di\u011feriyse iradeli olmalar\u0131 ve planlama programlama yapmay\u0131 \u00e7ok sevmeleridir<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

ARABULUCU(Negotiator) :Bu ki\u015filik tipine y\u00f6nelimi olanlarda genel olarak \u00f6strojen bask\u0131nd\u0131r. Hayal g\u00fc\u00e7leriyle ve sezgisel davran\u0131\u015flar\u0131yla daha \u00e7ok \u00f6n planda olan bu bireylerde empati yapma ve kar\u015f\u0131s\u0131ndakini dinleme yetene\u011fi olduk\u00e7a fazlad\u0131r. Daha naif ve yap\u0131c\u0131 karakterdedirler ancak bu ARABULUCU karaktere sahip bireyler daha \u00e7ok kendilerine z\u0131t olan bireylere y\u00f6nelim g\u00f6sterirler.<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Y\u00d6NET\u0130C\u0130 (Director) :Bu ki\u015filik tipine y\u00f6nelimi olanlarda genel olarak testosteron bask\u0131nd\u0131r. Ya\u015fam felsefelerini “hakimiyet” olgusuna g\u00f6re \u015fekillendiren bu bireyler i\u00e7in rakip kavram\u0131 da o denli \u00f6nemlidir. \u00c7ok h\u0131rsl\u0131d\u0131rlar ve m\u00fckemmelliyet\u00e7idirler. Duygular\u0131n\u0131 \u00e7o\u011funlukla kendi i\u00e7lerinde ya\u015farlar. Y\u00d6NET\u0130C\u0130 ve L\u0130DER tipli insanlarda kendilerine z\u0131t \u00f6zelliklere sahip insanlara y\u00f6nelme e\u011filimindedirler.<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Danimarkal\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Helen Fisher’in yapm\u0131\u015f oldu\u011fu bu \u00e7al\u0131\u015fmalarda beyin taramalar\u0131ndan ve sosyal deneylerinden \u00e7\u0131kan sonu\u00e7lar\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00c7\u0131kan sonu\u00e7lar kesin bir \u00e7izgilerle birbirinden ayr\u0131lmamakla birlikte bize daha \u00e7ok genelleme yaparak bilgi sahibi olma f\u0131rsat\u0131n\u0131 sunuyor. Biliyoruz ki beyin evrenin hala tam olarak ayd\u0131nlat\u0131lamam\u0131\u015f bir kara kutusu. Dolay\u0131s\u0131yla ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 da basite ve \u00f6ze indirgeyerek beynimizin a\u015fk kimyas\u0131yla ilgili fikir sahibi olmak durumunda kal\u0131yoruz. Bir \u00e7ok n\u00f6rotransmitter ve hormonun rol ald\u0131\u011f\u0131 bu d\u00f6ng\u00fc de Fisher bize daha \u00e7ok ba\u015froller hakk\u0131nda bilgi veriyor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak a\u015fk kavram\u0131 bir dizi biyokimyasal, hormonal i\u015flemlerin bir \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr.Fakat basite indirgenemeyecek kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc hisler uyand\u0131ran, a\u015fk denilen bu boyut yaratt\u0131\u011f\u0131 sa\u011flam duygu durumuna kar\u015f\u0131n bitmeye mahkum olan, sonsuz olamayan, beyinde zaman zaman dalgalanan feromonlar\u0131m\u0131z\u0131n da rol ald\u0131\u011f\u0131 biyolojik bir s\u00fcre\u00e7tir. Bu s\u00fcre\u00e7 kendi i\u00e7inde bir \u00e7ok n\u00f6robiyolojik unsur bar\u0131nd\u0131r\u0131r. (oksitosin, vazopressin, dopamin, seratonin, endorfin, endojen opiat, nitrik oksit vb.) A\u015fk kavram\u0131 psikolojimizin ya da bilin\u00e7 alt\u0131m\u0131z\u0131n d\u0131\u015fa vurdu\u011fu rastgele bir eylem olmamakla birlikte ayn\u0131 zamanda n\u00f6rolojik bir durumdur. Pek de mucizele\u015ftirmemek gerekir. A\u015fk hayat\u0131m\u0131z\u0131, ne istedi\u011fimizi, sosyoekonomik k\u00fclt\u00fcr\u00fcn, ya\u015fan\u0131lan \u00e7evrenin yan\u0131 s\u0131ra hormonlar\u0131m\u0131z ve kimyam\u0131z da belirler. Biyolojimiz bizi o insana g\u00f6t\u00fcrebilir . V\u00fccut kimyam\u0131z\u0131n pusulas\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen bu eylem g\u00fcven ve inanc\u0131n yan\u0131 s\u0131ra beyindeki \u00f6d\u00fcllendirme sisteminin (limbik sistem) aktivasyonuna dayanan karma\u015f\u0131k, n\u00f6robiyolojik fenomenlerdir.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Kaynak\u00e7a<\/p>\n\n\n\n

Bu yaz\u0131 Helen Fisher’in ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 ve sonu\u00e7lar\u0131 \u00fczerinde yorumlanarak ve derlenerek yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

https:\/\/dergipark.org.tr\/pgy\/issue\/11160\/133424<\/a><\/p>\n\n\n\n

https:\/\/www.google.com\/books?hl=tr&lr=&id=sWFYCgAAQBAJ&oi=fnd&pg=PP6&dq=Anatomy+of+love+Helen+fisher&ots=rHxcP5IjNk&sig=hYacYltpoYBaM20MDIUCJIqvGgs<\/a><\/p>\n\n\n\n

\n