{"id":3907,"date":"2019-10-26T20:30:54","date_gmt":"2019-10-26T17:30:54","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.ulubat.org\/?p=3907"},"modified":"2019-10-26T20:18:03","modified_gmt":"2019-10-26T17:18:03","slug":"aclik-yediklerimizi-nasil-daha-lezzetli-hale-getiriyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/genel\/aclik-yediklerimizi-nasil-daha-lezzetli-hale-getiriyor\/","title":{"rendered":"A\u00e7l\u0131k Yediklerimizi Nas\u0131l Daha Lezzetli Hale Getiriyor?"},"content":{"rendered":"\n

Size de karn\u0131n\u0131z a\u00e7ken yiyeceklerin \u00e7ok daha lezzetli geldi\u011fi oluyor mu? Annenizin yapt\u0131\u011f\u0131, <\/strong>\u00e7ok da ho\u015funuza gitmeyen<\/strong><\/em>, bir yeme\u011fi a\u00e7ken daha lezzetli buluyor musunuz? Peki ya arada kendinize <\/strong>\u201cYa ben \u00e7ok a\u00e7\u0131m ya da bu yemek \u00e7ok lezzetli olmu\u015f!\u201d<\/strong><\/em> diyor musunuz? E\u011fer cevab\u0131n\u0131z \u201cEVET\u201d ise size sevindirici bir haberim var: Ger\u00e7ekten de yedi\u011fimiz yiyecekler karn\u0131m\u0131z a\u00e7ken bize \u00e7ok daha lezzetli geliyor. Japonya Ulusal Fizyolojik Bilimler Enstit\u00fcs\u00fcnde yap\u0131lan yeni bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re a\u00e7ken yedi\u011fimiz yiyecekler bize sadece daha lezzetli gelmekle de kalm\u0131yor ayn\u0131 zamanda e\u011fer yedi\u011fimiz \u015feyin tad\u0131 ac\u0131ysa beynimiz onu daha yenilebilir bir hale de getiriyor. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Beslenme davran\u0131\u015f\u0131nda g\u00f6rev alan merkezi n\u00f6ral devreler bir hayli kar\u0131\u015f\u0131k ve pek \u00e7ok fakt\u00f6r taraf\u0131ndan (organizman\u0131n i\u00e7sel durumu, duygular ve yiyece\u011fin lezzeti gibi) d\u00fczenlenen sistemlerdir.  Bunlar\u0131n aras\u0131nda tat merkezi yiyeceklerin kalitesini belirlemek i\u00e7in i\u015ftah a\u00e7\u0131c\u0131<\/em> veya tiksindirici<\/em> uyaranlar\u0131n alg\u0131lanmas\u0131nda kritik bir \u00f6neme sahiptir. \u00d6rne\u011fin tatl\u0131 ve umami gibi tatlar amino asit ve \u015feker i\u00e7eren kalorice zengin g\u0131dalar\u0131n sembol\u00fcd\u00fcr. Bu y\u00fczden hayvanlar a\u00e7l\u0131klar\u0131n\u0131 giderebilmek i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca bu tarz yiyecekleri t\u00fcketirler. Buna kar\u015f\u0131n ek\u015fi ve ac\u0131 tatlar bozulmu\u015f ya da zehirli g\u0131dalar\u0131n g\u00f6stermesi olabilir. Bu y\u00fczden hayvanlar kendilerini korumak i\u00e7in bu g\u0131dalar\u0131 t\u00fcketmekten ka\u00e7\u0131n\u0131rlar. <\/p>\n\n\n\n

Tat tercihi ve duyarl\u0131l\u0131k, g\u0131da se\u00e7imini belirleyen en \u00f6nemli iki kriterdir. Fakat bu olgular her zaman kesin olmayabilir ve s\u0131kl\u0131kla a\u00e7l\u0131k, tokluk gibi i\u00e7sel durumlara ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterebilir. Yak\u0131n zamanda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarla meyve sineklerinden insanlara kadar \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6steren de\u011fi\u015fik t\u00fcrlerde a\u00e7l\u0131\u011f\u0131n tatl\u0131 tercihini ve\/veya duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ortaya konmu\u015ftu. Fakat bunlarda g\u00f6revli yolaklar\u0131n i\u00e7eri\u011fi ve i\u015fleyi\u015fi bilinmiyordu. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
A\u00e7l\u0131\u011f\u0131n tat merkezleri \u00fczerindeki etkisini g\u00f6steren \u015fema, Ken-ichiro Nakajima<\/strong><\/em>
Kaynak:<\/em><\/strong> https:\/\/scx2.b-cdn.net\/gfx\/news\/2019\/howhungermak.jpg<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n


Japonya Ulusal Fizyolojik Bilimler Enstit\u00fcs\u00fcnde fareler \u00fczerinde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n amac\u0131 temel olarak i\u015ftah reg\u00fclasyonunda hayati \u00f6nemi olan hipotalamustaki AgRP (Agouti \u0130li\u015fkili Peptit)<\/em> \u00fcreten n\u00f6ronlar\u0131n se\u00e7ilip kemogenetik ve optogenetik y\u00f6ntemlerle aktifle\u015ftirilerek a\u00e7l\u0131k ko\u015fullar\u0131nda farelerin tat alg\u0131lar\u0131 \u00fczerindeki etkileri g\u00f6zlemlemekti.  AgRP n\u00f6ronlar\u0131 aktifle\u015ftirerek yapay bir fizyolojik a\u00e7l\u0131k olu\u015fturmay\u0131 ba\u015faran ekip bir sonraki ad\u0131mda GABAerjik olmayan glutamaterjik n\u00f6ronlar\u0131n (Vglut2LHA<\/sup> n\u00f6ron), <\/em>aktifle\u015fen AgRP n\u00f6ronlarla korale hareket etti\u011fini tespit etti.  Bu n\u00f6ronlar\u0131n i\u015ftah a\u00e7\u0131c\u0131 ve tiksindirici tatlar\u0131n tercihlerinin d\u00fczenlenmesinde anahtar rol oynamas\u0131 sebebiyle a\u00e7l\u0131kla ili\u015fkili iki yeni tat d\u00fczenleme mekanizmas\u0131 bulunmu\u015f oldu (AgRP<\/em>ARC<\/em><\/sup>\u2192Vglut2<\/em>LHA<\/em><\/sup>\u2192LS ve AgRP<\/em>ARC<\/em><\/sup>\u2192Vglut2<\/em>LHA<\/em><\/sup>\u2192LHb).<\/em> B\u00f6ylelikle lateral septuma (LS)<\/em> giden glutamat n\u00f6ronlar\u0131n\u0131n tatl\u0131 tercihini art\u0131r\u0131p lateral habenulaya (LH)<\/em> giden glutamat n\u00f6ronlar\u0131n\u0131n ac\u0131 tatlara duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 azaltt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. <\/p>\n\n\n\n

AgRP n\u00f6ronlar,<\/strong> hipotalamusun arkuat n\u00fckleusunda yerle\u015fen ve normalde beslenme davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 tetiklemek i\u00e7in fizyolojik a\u00e7l\u0131kla aktifle\u015fen n\u00f6ronlard\u0131r. Bu n\u00f6ronlar\u0131n sentezledikleri AgRP, n\u00f6ropeptit Y (NPY) ile birlikte i\u015ftah a\u00e7\u0131c\u0131 uyar\u0131lar\u0131n olu\u015fmas\u0131nda g\u00f6revlidir. Ayr\u0131ca transjenik farelerde yap\u0131lan deneylerde AgRP\u2019nin a\u015f\u0131r\u0131 ekspresyonunun hiperfaji ve obezite gibi rahats\u0131zl\u0131klara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Ekip, her ne kadar iki yeni n\u00f6rolojik yolak bulman\u0131n hakl\u0131 gururunu ya\u015fasa da bunun daha ba\u015flang\u0131\u00e7 oldu\u011funun fark\u0131nda. Bu konuda ara\u015ft\u0131rman\u0131n e\u015f yazar\u0131 Yasuhiko Minokoshi: \u201cBir sonraki ad\u0131m bu hipotalamik n\u00f6ronal yolaklar\u0131n diyabet ve obezite gibi patofizyolojik yollarla de\u011fi\u015fiminin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131. \u00d6rne\u011fin halihaz\u0131rda obezite hastas\u0131 insanlar\u0131n tatl\u0131ya kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir se\u00e7icilikleri oldu\u011funu biliyoruz; bu belki de lateral septuma giden glutamat n\u00f6ronlar\u0131n\u0131n aktivitelerindeki de\u011fi\u015fiklikle ili\u015fkili olabilir.\u201d<\/em> diyor.<\/p>\n\n\n\n

*Bu\nyaz\u0131 17 Ekim 2019 tarihli “How hunger makes food\ntastier”(neurosciencenews) adl\u0131 \nyaz\u0131 ve ili\u015fkili makaleden derlenmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

Kaynak\u00e7a:<\/h2>\n\n\n\n