{"id":3999,"date":"2019-11-19T10:00:53","date_gmt":"2019-11-19T07:00:53","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.ulubat.org\/?p=3999"},"modified":"2019-11-19T10:59:41","modified_gmt":"2019-11-19T07:59:41","slug":"greys-anatomy-etkisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/genel\/greys-anatomy-etkisi\/","title":{"rendered":"Grey’s Anatomy Etkisi"},"content":{"rendered":"\n
\"\"
\u015eekil.1. H\u00e2l\u00e2 yay\u0131mlanmaya devam eden 2005 ABD yap\u0131m\u0131 medikal dizi “Grey’s Anatomy”nin kapak foto\u011fraf\u0131.
https:\/\/images.app.goo.gl\/RicfSbj9omKqnSKc9<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\u00c7o\u011fumuzun, hayat\u0131m\u0131z\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde House MD, Grey’s Anatomy veya Doktorlar gibi dizilerden etkilenerek t\u0131p fak\u00fcltesini yazd\u0131\u011f\u0131 bir ger\u00e7ek. Kendi a\u00e7\u0131mdan konu\u015fmam gerekirse, ge\u00e7mi\u015fte bu dizilerin bilin\u00e7 alt\u0131mda doktorluk konusunda bir alg\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilirim, \u00e7evremdeki t\u0131p fak\u00fcltesi \u00f6\u011frencilerinden de benzer durumlar\u0131 duydum. Bununla birlikte, t\u0131p fak\u00fcltesine girdikten sonra\/t\u0131p fak\u00fcltesinden mezun olduktan sonra bu dizileri tekrar izledi\u011fimizde asl\u0131nda sahnelerin ne kadar ger\u00e7ekten uzak oldu\u011funu fark ediyoruz.<\/p>\n\n\n\n

Literat\u00fcrde Grey’s Anatomy Etkisi (\u0130ngilizce: Grey’s Anatomy Effect) <\/em>olarak ge\u00e7en terim,<\/em> ger\u00e7ek hayatta uygulanan t\u0131p ile “televizyon t\u0131bb\u0131” aras\u0131ndaki kopuklu\u011fu belirtir. Bu kopuklu\u011fa ismini veren dizi, Grey’s Anatomy, yurt d\u0131\u015f\u0131nda (ve belki de \u00fclkemizde de) en \u00fcnl\u00fc medikal dizilerden bir tanesidir. (\u015eekil.1.)(Bilmeyenler i\u00e7in Grey’s Anatomy’nin T\u00fcrkiye’deki uyarlamas\u0131n\u0131n Doktorlar dizisi oldu\u011funu belirtelim.) <\/em><\/p>\n\n\n\n

Grey’s Anatomy Etkisi<\/em> konusunda pek \u00e7ok ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn sizlerle bu ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131yla birlikte “televizyon t\u0131bb\u0131”n\u0131n zarar ve yararlar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015faca\u011f\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

Medikal dizilerde izleyicinin ger\u00e7ekd\u0131\u015f\u0131 senaryolar g\u00f6rmesi, hem hastan\u0131n hem de hasta yak\u0131nlar\u0131n\u0131n yanl\u0131\u015f beklentilerle hastaneye gelmesine sebep olmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Literat\u00fcr De\u011ferlendirmesi<\/h2>\n\n\n\n
\"\"
\u015eekil.2.House MD dizisinden bir CPR sahnesi

https:\/\/images.app.goo.gl\/N5KiG1BBmA1TkuY2A<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Grey’s Anatomy Etkisi <\/em>\u00fczerine yap\u0131lan \u00e7o\u011fu ara\u015ft\u0131rma, dizilerdeki kardiyopulmoner res\u00fcsitasyon (CPR) oranlar\u0131 konusuna odaklanm\u0131\u015ft\u0131r. 2015 y\u0131l\u0131nda Resuscitation<\/em> isimli dergide yay\u0131mlanan bir makalede Portanova ve ark.<\/em> ger\u00e7ek hayatta ve Grey’s Anatomy ile House dizilerinde olan CPR sonras\u0131 hayatta kalma oran\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. Bu dizilerde 91 b\u00f6l\u00fcm s\u00fcresince, CPR 46 kere hastanede neredeyse hep doktorlar taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir ve hastalar\u0131n %69.6’s\u0131 hemen hayata d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr. Dizilerdeki hastalar\u0131n \u00e7o\u011fu (%71.9’u) hastaneden taburcu olana kadar hayatta kalm\u0131\u015ft\u0131r, sonu\u00e7 olarak genel hayatta kalma oran\u0131 %50’dir. (1) Fakat ger\u00e7ek hayatta, Amerikan Kalp Birli\u011fi’ne g\u00f6re 2016’da, dizideki oran\u0131n yaln\u0131zca yar\u0131s\u0131 kadar yeti\u015fkin hasta (%24.8) hayatta kal\u0131p taburcu olabilmi\u015ftir. (2)<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015eekil.3.Grey’s Anatomy dizisinden bir sahne.


https:\/\/images.app.goo.gl\/Cvnh8qJmAC6RipdR7 <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

CPR sonras\u0131 hayatta kalma oran\u0131n\u0131n haricinde travma hakk\u0131nda da ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Serrone ve ark.<\/em> Grey’s Anatomy dizisinin 269 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc izleyip Ulusal Travma Veri Bankas\u0131’yla (NTDB) kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131nda dramatik farklar bulmu\u015flard\u0131r. Televizyon dizilerindeki mortalite oran\u0131 (%22) ger\u00e7ek hayattaki orandan (%7) farkl\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Dizide a\u011f\u0131r yaralanma sonucu hayatta kalan hastalar\u0131n %50’sinin hastanede kalma s\u00fcresi 1 haftadan \u00e7ok daha k\u0131sa iken NTDB’ye g\u00f6re bu oran ger\u00e7ek oranda %20’dir.<\/p>\n\n\n\n

Zaman \u0130\u00e7inde Televizyon Doktorlar\u0131n\u0131n De\u011fi\u015fimi<\/h2>\n\n\n\n
\"\"
\u015eekil.4.Scrubs dizisinin tan\u0131t\u0131m foto\u011fraf\u0131.


https:\/\/images.app.goo.gl\/xCiVnq5VJUWVmjuz6 <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Y\u0131llar boyunca televizyon dizilerinde doktorlar\u0131n imaj\u0131 olduk\u00e7a de\u011fi\u015fmi\u015ftir. Televizyon doktorlar\u0131n\u0131n ilk jenerasyonu tipik olarak beyaz, erkek, kibar ve paternalistik yakla\u015f\u0131ml\u0131 idi. Yeni medikal dizilerde ise bunun z\u0131dd\u0131 olarak farkl\u0131 etnik k\u00f6kenden hem erkek hem kad\u0131n doktorlar\u0131 g\u00f6rmekteyiz. <\/p>\n\n\n\n

Art\u0131k televizyon doktorlar\u0131n\u0131n “tanr\u0131sal yarat\u0131klar” konumundan kendine g\u00fcvensizlikleri ve zay\u0131f noktalar\u0131 olan “normal insanlar” konumuna evrildi\u011fini s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin, \u00e7ok bilinen bir televizyon dizisi (House MD) doktoru olan Gregory House, tan\u0131 koymada usta bir doktordur fakat a\u011fr\u0131 kesici ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131d\u0131r ve sosyal ili\u015fkilerde zorluklar \u00e7ekmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Pozitif Etkiler<\/h2>\n\n\n\n

Yaz\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda da bahsetti\u011fim gibi medikal diziler yaln\u0131zca hastalar\u0131 de\u011fil, ayn\u0131 zamanda doktor olmak isteyen \u00f6\u011frencileri ve \u015fu anda \u00e7al\u0131\u015fan doktorlar\u0131 da etkilemektedir. <\/p>\n\n\n\n

Bu tarz dizilerin t\u0131bbi etik de\u011ferlendirmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan sa\u011fl\u0131k alan\u0131nda \u00f6\u011frenim g\u00f6ren \u00f6\u011frenciler ve sa\u011fl\u0131k alan\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 taraf\u0131ndan izlenebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmekteyim.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015eekil.5.Grey’s Anatomy dizisinden Christina Yang (solda) ve Meredith Grey (sa\u011fda).


https:\/\/images.app.goo.gl\/v7maDnk6Fi25SNmHA <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Avusturalya’da 2011 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada, t\u0131p \u00f6\u011frencilerinin \u00e7o\u011funun House, Scrubs ve Grey’s Anatomy dizilerini izlemi\u015f oldu\u011fu bulunmu\u015ftur. \u00d6\u011frencilere ileride profesyonel hayatlar\u0131nda Grey’s Anatomy ve House dizilerinden en \u00e7ok hangi karakterler gibi olmak isteyip hangileri gibi olmak istemedikleri sorulmu\u015ftur. Grey’s Anatomy dizisinden Derek Shepherd<\/em> ve Miranda Bailey <\/em>pozitif rol modelleri olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcrken ayn\u0131 diziden Christina Yang <\/em>ve Meredith Grey<\/em>‘in yan\u0131 s\u0131ra House MD dizisinin ba\u015frol\u00fc olan Gregory House<\/em> ise negatif rol modeller olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. (4)<\/p>\n\n\n\n

\u00d6\u011frencilerin \u00e7o\u011fu dizilerdeki etik problemleri h\u00e2l\u00e2 hat\u0131rlad\u0131klar\u0131n\u0131 belirtmi\u015flerdir. En \u00e7ok hat\u0131rlanan durumlar t\u0131bbi hatalar (%96.6), \u00f6l\u00fcm (%94.6), profesyonel k\u00f6t\u00fc tav\u0131r (sa\u011fl\u0131k alan\u0131ndaki di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fanlara kar\u015f\u0131) (%92), hayat\u0131n de\u011feridir (%91.1). \u00d6\u011frencilerin \u00e7o\u011fu bu sorunlar\u0131, dizileri izledikten sonra arkada\u015flar\u0131 ve aileleriyle tart\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 belirtmi\u015flerdir. (4)<\/p>\n\n\n\n

Ba\u015ftaki sorumuza d\u00f6nersek…<\/h2>\n\n\n\n

Sonu\u00e7 olarak t\u0131bbi diziler zararl\u0131 m\u0131d\u0131r? Bunun cevab\u0131 hem evet hem hay\u0131r.<\/strong> Evet zararl\u0131lar, <\/em>\u00e7\u00fcnk\u00fc hastalar ve hasta yak\u0131nlar\u0131n\u0131n beklentilerini ve g\u00f6r\u00fc\u015flerini ger\u00e7ek\u00e7i olmayan bir y\u00f6nde de\u011fi\u015ftiriyorlar. Bunun yan\u0131 s\u0131ra sa\u011fl\u0131k alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 hedefleyen \u00f6\u011frencilere de hastane ortam\u0131n\u0131 ger\u00e7ek\u00e7i olmayan bir \u015fekilde yans\u0131tabiliyorlar. Hay\u0131r zararl\u0131 de\u011filler,<\/em> \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6zellikle doktor olmak isteyen \u00f6\u011frencilere ilham veriyorlar ve de etik problemlerin sa\u011fl\u0131k alan\u0131ndaki \u00f6\u011frenciler ve \u00e7al\u0131\u015fanlar taraf\u0131ndan tekrar de\u011ferlendirilmesini sa\u011fl\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n

Peki siz t\u0131bbi dizileri takip ediyor musunuz? Takip ediyorsan\u0131z hangi dizileri \u00f6nerirsiniz ve neden? Yorumlar b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde di\u011fer okurlar\u0131m\u0131zla fikirlerinizi payla\u015fabilirsiniz.<\/p>\n\n\n\n

Bir sonraki yaz\u0131da g\u00f6r\u00fc\u015fmek \u00fczere!<\/p>\n\n\n\n

KAYNAK\u00c7A:<\/p>\n\n\n\n

  1. https:\/\/www.resuscitationjournal.com\/article\/S0300-9572(15)00373-1\/fulltext<\/a> <\/li>
  2. https:\/\/cpr.heart.org\/AHAECC\/CPRAndECC\/ResuscitationScience\/UCM_477263_AHA-Cardiac-Arrest-Statistics.jsp<\/a> <\/li>
  3. https:\/\/tsaco.bmj.com\/content\/3\/1\/e000137#ref-1<\/a> <\/li>
  4. https:\/\/bmcmededuc.biomedcentral.com\/articles\/10.1186\/1472-6920-11-50<\/a> <\/li>
  5. https:\/\/www.businessinsider.com\/greys-anatomy-can-have-a-positive-impact-on-doctors-2018-2<\/a> <\/li><\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    \u00c7o\u011fumuzun, hayat\u0131m\u0131z\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde House MD, Grey’s Anatomy veya Doktorlar gibi dizilerden etkilenerek t\u0131p fak\u00fcltesini yazd\u0131\u011f\u0131 bir ger\u00e7ek. Kendi a\u00e7\u0131mdan<\/p>\n","protected":false},"author":188,"featured_media":4002,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[535,541,542,540],"acf":[],"views":1951,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3999"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/188"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3999"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3999\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4249,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3999\/revisions\/4249"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4002"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3999"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3999"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3999"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}