{"id":5365,"date":"2020-04-08T15:54:16","date_gmt":"2020-04-08T12:54:16","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.ulubat.org\/?p=5365"},"modified":"2020-04-08T15:54:18","modified_gmt":"2020-04-08T12:54:18","slug":"kafein-sadece-bir-aliskanlik-mi-yoksa-genlerimizde-mi-var","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/genel\/kafein-sadece-bir-aliskanlik-mi-yoksa-genlerimizde-mi-var\/","title":{"rendered":"Kafein: Sadece bir al\u0131\u015fkanl\u0131k m\u0131 yoksa genlerimizde mi var?"},"content":{"rendered":"\n

‘G\u00fcne ba\u015flama’ ve ‘uyanabilme’ durumlar\u0131 \u00e7o\u011fu insana ortak bir \u015feyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr: kahve. Bir\u00e7ok \u00fclkede ve bir\u00e7ok farkl\u0131 \u015firket taraf\u0131ndan farkl\u0131 t\u00fcrleri hasat edilen ve T\u00fcrkiye’de herkesin y\u0131lda ortalama 1 kg t\u00fcketti\u011fi (1) kahve, hayat\u0131m\u0131zda bize zevk veren ve bazen de ihtiyac\u0131n\u0131 yo\u011fun bir \u015fekilde hissetti\u011fimiz bir i\u00e7ecek. Genellikle kahvenin g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ba\u015flamam\u0131za yard\u0131m etmesi, i\u00e7indeki etken madde kafeinden kaynaklanmaktad\u0131r. Kafein, D\u00fcnya’da en fazla t\u00fcketilen psiko-aktif maddedir (2). Ancak ayn\u0131 kategoride bulundu\u011fu bir\u00e7ok maddeden farkl\u0131 olarak da kullan\u0131m\u0131 neredeyse denetlenmemektedir. Kafein, bir\u00e7ok alanda yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan bir maddedir. Bu duruma \u00f6rnek olarak ba\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 kullan\u0131lan, Aspirin benzeri ila\u00e7lar\u0131n i\u00e7inde bulunmas\u0131, ast\u0131m tedavisinde kullan\u0131lmas\u0131 ve i\u015ftah azalt\u0131c\u0131 maddelerin i\u00e7ine eklenmesi verilebilir (2). Ancak kafeinin etkilerinden g\u00fcnl\u00fck hayatta bizler i\u00e7in belki de en \u00f6nemli olan\u0131, adenozinin getirdi\u011fi uykululuk durumunun \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilmesidirve verimli bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fabilmemiz i\u00e7in \u2018gerekli enerjiyi toplayabilmemizi sa\u011flamas\u0131d\u0131r\u2019. Peki, kafein bunu nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftirmektedir? Bu konuda yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n verdi\u011fi sonu\u00e7lar\u0131 yorumlamak \u00e7ok kar\u0131\u015f\u0131k bir \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r ve yap\u0131lan bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rma da kesin sonu\u00e7 vermemektedir (2, 3, 4). Bunun en b\u00fcy\u00fck nedeni de kafeinin insanlar taraf\u0131ndan genellikle \u00e7ay, kahve, kola gibi i\u00e7ecekler i\u00e7inde t\u00fcketilmesi ve dolay\u0131s\u0131yla etkisinin bu i\u00e7ecekler i\u00e7inde bulunan di\u011fer etken maddeler taraf\u0131ndan da de\u011fi\u015ftirilebilece\u011fidir (2). Ayn\u0131 zamanda kafeinin ki\u015filer \u00fczerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 etkiler, bir\u00e7ok ki\u015fisel parametreye ve bireylerin psikoloji durumlar\u0131na (uyku, anksiyete vb.) da ba\u011fl\u0131d\u0131r (2, 4).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
(https:\/\/laiteuxcaffe.tumblr.com\/post\/183081842609<\/a><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Literat\u00fcrde kafeinin etkisi, 3 ad\u0131mda tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r (2), bunlardan ilki, organizman\u0131n farkl\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131ndaki kalsiyum konsantrasyonlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek h\u00fccrelerin sinyalden etkilenme ve uyar\u0131labilme potansiyellerini art\u0131rmas\u0131d\u0131r. 1-2 mikromolarl\u0131k sol\u00fcsyonlar\u0131nda, kafeinin, kalsiyum iyonu seviyeleriyle oynayarak h\u00fccrelerin e\u015fik \u015fiddetini azaltt\u0131\u011f\u0131 ve aktif kas kas\u0131lma s\u00fcresini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlenmi\u015ftir (2, 5, 6). Ancak bu \u015fekilde bir etkinin yarat\u0131labilmesi i\u00e7in kafeinin plazma konsantrasyonun en az 250 mikromolar olmas\u0131 gerekmektedir. Kahve i\u00e7tikten sonra bir insan\u0131n v\u00fccudundaki bu de\u011ferin 100 mikromolardan az oldu\u011fu bilinmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla, kahveden gelen kafeinin hayat\u0131m\u0131zda \u00f6nemli bir yer etmesine yol a\u00e7an etkisi bu de\u011fildir (2). Kafeinin bir di\u011fer etkisi de, Nehlig ve ark.\u2019\u0131n \u00f6zetlemi\u015f oldu\u011fu gibi, fosfodiesterazlar\u0131 engellemesidir. Bu i\u015flevin \u00e7ok \u00f6nem kazand\u0131\u011f\u0131 bir v\u00fccut k\u0131sm\u0131 da merkezi sinir sistemidir. Burada kafeinin siklik n\u00fckleotitlere benzer bir yap\u0131ya sahip oldu\u011fu i\u00e7in enzimlerin inhibit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlenmi\u015ftir. Ancak yine bir \u00f6nceki etki gibi bu sefer de kafeinin etkili olabilmesi i\u00e7in toksik bir d\u00fczeyde bulunmas\u0131 gerekti\u011fi de kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla denebilir ki, g\u00fcnl\u00fck 25 mg\/kg\u2019lik bir kafein t\u00fcketimi, h\u00fccre i\u00e7indeki cAMP konsantrasyonunu art\u0131r\u0131p fosfodiesteraz aktivitesini de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in yeterli de\u011fildir (7). S\u0131rada, bilim insanlar\u0131n\u0131n kafeinin kullan\u0131\u015fl\u0131 etkilerinin alt\u0131nda yatabilecek mekanizma olarak g\u00f6rd\u00fckleri adenozin resept\u00f6rlerini engelleyebilmesi var. Bu hipotezler, asl\u0131nda Sattin ve Rall\u2019\u0131n laboratuvar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na dayan\u0131r. Bunu anlayabilmek i\u00e7in \u00f6ncelikle adenozinin in vivo etkilerini inceleyelim. Genel olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda adenozin ve t\u00fcrevleri, kafeine ters etkiler yaratmaktad\u0131r. Bu etkilere \u00f6rnek olarak, sinir h\u00fccrelerinin elektriksel aktivitelerinin ve n\u00f6rotransmiter salg\u0131lanmas\u0131n\u0131n engellenmesi verilebilir. Adenozinin hareketin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7en etkileri, kafein t\u00fcketimiyle engellenebilir. Bunun \u00f6ncelikli nedeni de daha \u00f6nce belirtildi\u011fi gibi, kafein maddesinin adenozin resept\u00f6rlerine rahat\u00e7a ba\u011flanarak normalde ger\u00e7ekle\u015fecek durumun tam tersini yaratabilmeleridir. Kafeinin bu etkisini kullanan \u00f6nemli bir grup da dayan\u0131kl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 art\u0131rmak isteyen sporculard\u0131r (8). Spor s\u0131ras\u0131nda birikerek yorgunlu\u011fa ve genel olarak performansta d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe neden olan adenozine engel olabilmek i\u00e7in kafein ve t\u00fcrevleri ayn\u0131 \u015fekilde resept\u00f6rlerine ba\u011flanabilirler.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
(Adenozin resept\u00f6rlerine kafeinin ba\u011flanabildi\u011fini g\u00f6steren bir resim (A=Adenozin, C=Kafein).\u00a0https:\/\/www.coffeeandhealth.org\/wp-content\/uploads\/2011\/03\/Caffeine-binding-to-the-adenosine-receptor.png<\/a>)\u00a0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Kafein ve biyolojik etkileri \u00fczerine y\u00fcr\u00fct\u00fclen ve y\u00fcr\u00fct\u00fclmekte olan bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rma, s\u00f6ylenebilecek bir\u00e7ok \u015fey olsa da daha fazla detaya girmeden kahvenin g\u00fcnl\u00fck hayattaki yerinden biraz daha bahsetmek istiyorum. Belki de \u00e7o\u011fumuz kafein i\u00e7eren i\u00e7ecekleri uzun s\u00fcre ders \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z zamanlarda bizlere biraz keyif ve enerji vermesi i\u00e7in t\u00fcketiyoruz, belki de art\u0131k bizler i\u00e7in tamamen bir al\u0131\u015fkanl\u0131k haline geldi\u011finden bunlar\u0131 t\u00fcketirken d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyoruz bile. Fakat kafein t\u00fcketimimiz sadece bir al\u0131\u015fkanl\u0131k m\u0131d\u0131r yoksa bunun alt\u0131nda yatan ba\u015fka mekanizmalar da var m\u0131? Baz\u0131 insanlar\u0131n ancak birka\u00e7 tane kahve i\u00e7tikten sonra etkilerini hissetmesi sadece fazla kahve i\u00e7meye al\u0131\u015fmakla m\u0131 yoksa genetik parametrelere de ba\u011fl\u0131 m\u0131d\u0131r? Bu sorular, y\u0131llard\u0131r bir\u00e7ok bilim insan\u0131n\u0131n cevab\u0131n\u0131 arad\u0131\u011f\u0131 ve ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 sorulard\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

\u00d6ncelikle, kafeinin ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yapan bir madde olmak i\u00e7in gereken b\u00fct\u00fcn kriterleri sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek gerekiyor (9). Ayn\u0131 zamanda kafeinin v\u00fccuttaki etkileri, ilk defa kullanan bir insan ve kafein kullanmaya al\u0131\u015fk\u0131n bir insan aras\u0131nda da farkl\u0131l\u0131k g\u00f6stermektedir, dolay\u0131s\u0131yla kafein t\u00fcketiminde de bir tolerans e\u015fi\u011fi bulunmaktad\u0131r (10). Dayan\u0131kl\u0131l\u0131k \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan sporcularda yap\u0131lan \u00e7e\u015fitli ara\u015ft\u0131rmalar, kafeinin etkileri hakk\u0131nda birbirlerinden farkl\u0131 ve bazen de beklenmedik sonu\u00e7lar vermektedir (8). Kafeinin performans\u0131 art\u0131r\u0131c\u0131 etkilerine g\u00f6stermesinde ise metabolizmas\u0131, ne zaman t\u00fcketildi\u011fi, hangi dozda t\u00fcketildi\u011fi, hangi \u015fekilde t\u00fcketildi\u011fi gibi bir\u00e7ok fakt\u00f6r belirleyici olmaktad\u0131r. Kafein t\u00fcketimine ve metabolizmas\u0131na verilen biyolojik tepkilerde \u00f6nemli rol oynayan genler, CYP1A2 ve ADORA2A genleridir (11). <\/p>\n\n\n\n

\u00d6ncelikle CYP1A2\u2019den bahsedelim. Bu protein, v\u00fccudumuzdaki ila\u00e7 metabolizmas\u0131n\u0131n %75\u2019inden sorumlu olan sitokrom P450 enzim ailesinin bir \u00fcyesidir (12). CYP1A2 enzimi, kafein metabolizmas\u0131n\u0131n %90\u2019\u0131ndan daha fazlas\u0131ndan sorumludur (8). Dayan\u0131kl\u0131l\u0131k egzersizlerini d\u00fc\u015f\u00fcnecek olursak, bu sporcular\u0131n daha yava\u015f ilerleyen bir kafein metabolizmas\u0131na sahip olmalar\u0131 ve bu sayede uzun s\u00fcren fiziksel aktiviteleri (maraton, triatlon gibi) boyunca bu etkilerden yararlanarak din\u00e7 kalmalar\u0131 onlar i\u00e7in daha faydal\u0131 olacakt\u0131r. CYP1A2 geni d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, genetik olarak iki tane alel tespit edilmi\u015ftir. Bunlar \u2018h\u0131zl\u0131 sindirici\u2019 A ve \u2018yava\u015f sindirici\u2019 C alelidir. Sadece A\/A genotipini bulunduranlar h\u0131zl\u0131 metabolize edenler olarak de\u011ferlendirilmektedir. Ancak bu s\u0131n\u0131fland\u0131rmaya ra\u011fmen yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar birbirlerine z\u0131t ve bu gen ile kafein metabolizmas\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiye dair kesin bir bilgiye ula\u015fmam\u0131z\u0131 engelleyecek \u015fekilde sonu\u00e7 vermektedir. <\/p>\n\n\n\n

Kafein metabolizmas\u0131nda etkili oldu\u011funu belirtti\u011fim ikinci gen ADORA2A ise A2A adl\u0131 ve yo\u011fun olarak beyinde bulunan adenozin resept\u00f6r\u00fcn\u00fc kodlamaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda bu resept\u00f6r, dopamin ve glutamin n\u00f6rotransmiterlerinin h\u00fccre d\u0131\u015f\u0131na b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 da engellemektedir. Yap\u0131lan bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, bu genin sentezledi\u011fi protein, al\u0131\u015fkanl\u0131k olarak t\u00fcketilen kafein miktar\u0131n\u0131 etkilemektedir. \u00d6rne\u011fin, Cornelis ve ark. taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir ara\u015ft\u0131rma, CYP1A geninin g\u00fcnl\u00fck kafein t\u00fcketiminde etkisi olmazken ADORA2A geninde T\/T genotipine sahip olan ki\u015filerin C aleline sahip olan ki\u015filere g\u00f6re daha az kafein t\u00fcketti\u011fi sonucunu ortaya koymu\u015ftur (13). Benzer ba\u015fka bir ara\u015ft\u0131rma da T\/T genotipli bireylerde kafeinden kaynaklanan anksiyetenin daha \u015fiddetli oldu\u011funu ortaya koymu\u015ftur (14). Bu konuda yap\u0131lan bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rma birbirlerini desteklemekte ve T\/T genotipli insanlar\u0131n biyolojik negatif geri bildirim nedeniyle daha az kafein t\u00fckettiklerini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir (8). <\/p>\n\n\n\n

Peki, genlerin kafein metabolizmas\u0131na etkisinden sonra kafeine ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 nas\u0131l etkiledi\u011fini inceleyelim. Mills ve ark. (2017), bu konuda ilgin\u00e7 bir tespitte bulundu. Y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, bir sa\u011fl\u0131k durumunun genetik altyap\u0131s\u0131n\u0131n bireyler taraf\u0131ndan bilinmesi baz\u0131 durumlarda bu ki\u015filerde, bahsi ge\u00e7en sa\u011fl\u0131k durumunun de\u011fi\u015ftirilemez oldu\u011fu \u015feklinde bir alg\u0131 yarat\u0131yordu (15). Bunun \u00fczerine de bireyler, sa\u011fl\u0131k durumlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirme bi\u00e7imlerini de\u011fi\u015ftiriyorlard\u0131. Bu g\u00f6zlemi asl\u0131nda \u015fu \u015fekilde de ifade edebiliriz: e\u011fer siz genetik olarak bir hastal\u0131\u011fa yatk\u0131n oldu\u011funuzu \u00f6\u011frenirseniz, bu hastal\u0131\u011f\u0131 daha hafif atlatabilmek veya hi\u00e7 ge\u00e7irmemek amac\u0131yla \u00e7aba g\u00f6sterebilirsiniz; bu hastal\u0131k hakk\u0131nda daha fazla bilgi edinmek ve d\u00fc\u015f\u00fcnmek isteyebilirsiniz (Aktan-Collan, aktaran Mills, 2017). Yani bu durumu ge\u00e7irece\u011finizin kesin oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnerek hayat kalitenizi art\u0131rmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fabilirsiniz. Ancak buna ters etkileri ya\u015fayan ki\u015filer de g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u00d6rne\u011fin Lineweaver ve ark. taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir ara\u015ft\u0131rmada; Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in genetik test sonu\u00e7lar\u0131 pozitif olan kat\u0131l\u0131mc\u0131lar, sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n pozitif oldu\u011fu s\u00f6ylenen ve s\u00f6ylenmeyen \u015feklinde iki gruba ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu s\u00fcrecin sonunda yap\u0131lan bir haf\u0131za testinde pozitif oldu\u011funu bilen ki\u015filer di\u011ferlerinden daha k\u00f6t\u00fc sonu\u00e7 alm\u0131\u015f ve ayn\u0131 zamanda kendi haf\u0131za becerilerini de di\u011ferlerinden daha sert bir \u015fekilde kritik etmi\u015flerdir (17). Buna benzer etkiler kemoterapi alan hastalar\u0131n, ila\u00e7lar\u0131n muhtemel yan etkilerini okuduktan sonra bu yan etkileri ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 daha s\u0131k bir \u015fekilde ifade etmelerinde de g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr (18). Bu ara\u015ft\u0131rmalardan konumuzla alakal\u0131 olarak yapabilece\u011fimiz en \u00f6nemli yorum belki de kafeine ihtiya\u00e7 duyulmas\u0131n\u0131n alt\u0131nda yatan genetik mekanizmalar\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n da benzer nedenlerle kar\u0131\u015f\u0131k olmas\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
(Kafeinin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yoksunluk belirtileri: Mide bulant\u0131s\u0131, ba\u015f d\u00f6nmesi, yorgunluk, dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131, olumsuz ruh hali, \u015fiddetli ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131.\u00a0https:\/\/www.verywellmind.com\/what-to-expect-from-caffeine-withdrawal-21844<\/a>)\u00a0<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Mills ve ark. 2017 y\u0131l\u0131nda kafeini; ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yapan bir madde olmas\u0131, yoksunluk belirtilerine yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131n kan\u0131tlanm\u0131\u015f olmas\u0131 ve yeti\u015fkin pop\u00fclasyonunun \u00e7o\u011fu taraf\u0131ndan t\u00fcketiliyor olmas\u0131 sayesinde se\u00e7erek bu belirtilerini ara\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r (15). Bu ara\u015ft\u0131rma sonucunda da daha \u00f6nce belirtti\u011fimiz sonu\u00e7lara benzer bir tablo elde etmi\u015flerdir. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan kafeinsiz kahve verilen fakat kafeinli kahve i\u00e7tiklerini sanan ki\u015filer, asl\u0131nda kafeinsiz kahve t\u00fckettiklerini bilen ki\u015filere k\u0131yasla \u00e7ok daha az yoksunluk belirtileri g\u00f6sterdiklerini s\u00f6ylemi\u015flerdir. Ayn\u0131 zamanda bu belirtileri etkileyen bir alelin farkl\u0131 t\u00fcrlerine sahip olduklar\u0131 s\u00f6ylenen iki grup, beklentilerin tam tersi y\u00f6nde olmas\u0131na ra\u011fmen, yoksunluk belirtileri konusunda neredeyse ayn\u0131 \u00e7e\u015fit cevaplar vermi\u015flerdir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, dolay\u0131s\u0131yla kafeinin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 yoksunluk belirtilerini deneyimleme konusunda kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n genetik alt yap\u0131lar\u0131 hakk\u0131nda bilgi sahibi olmas\u0131n\u0131n bir etkisi olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna varm\u0131\u015flard\u0131r. Ancak bu konuda da kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n bu genetik bilgiden haberdar olma yolunun da etkili oldu\u011fu bilinmektedir. Yani ara\u015ft\u0131rma s\u0131ras\u0131nda genetik bir test, sadece bir telefon konu\u015fmas\u0131nda verilen bilgi vb. \u015fekillerinde aktar\u0131lan bilgilerin ki\u015fi \u00fczerindeki etkileri de de\u011fi\u015fmektedir. Ki\u015finin yap\u0131lan genetik test s\u0131ras\u0131nda orada bulunarak testin ger\u00e7ek\u00e7ili\u011fine inanmas\u0131n\u0131n, hissetti\u011fi yoksunluk belirtilerinin \u015fiddetini de daha fazla etkileyece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
(https:\/\/www.stocksy.com\/2224300\/group-of-people-drinking-coffee-at-the-cafe<\/a>)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Strain ve ark., 1994\u2019te ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri ara\u015ft\u0131rmada, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na dahil olmay\u0131 se\u00e7en yeti\u015fkin insanlardan %16,2\u2019sinin ya psikolojik ya da fiziksel olarak kafein ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131 olduklar\u0131n\u0131 dile getirdi\u011fini g\u00f6zlemlemi\u015ftir (19). Bernstein ve ark. ise 2001\u2019deki ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda; kafeine tolerans g\u00f6sterme, kafein t\u00fcketimini azaltma veya hi\u00e7 kafein t\u00fcketmeme \u00fczerine yoksunluk belirtileri g\u00f6sterme, kafein t\u00fcketimini kontrol alt\u0131na alma \u00e7abalar\u0131n\u0131n devaml\u0131 veya ba\u015far\u0131s\u0131z olmas\u0131 ve kafeinin psikolojik\/fizyolojik olarak k\u00f6t\u00fc etkilerinin fark\u0131nda olunmas\u0131na ra\u011fmen maddeyi t\u00fcketime devam etme \u015feklinde 4 kriter belirlemi\u015flerdir (20). Bu kriterlerden en az \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fc kar\u015f\u0131layan gen\u00e7ler, t\u00fcm grubun %22,2\u2019sini olu\u015fturmu\u015f ve kafein ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131 olarak say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Kendler ve ark., 2007 y\u0131l\u0131nda yayg\u0131n olan bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n genetik alt yap\u0131yla ili\u015fkisini incelemek i\u00e7in ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r (21) ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131, ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k yap\u0131c\u0131 bir\u00e7ok madde hakk\u0131ndaki ara\u015ft\u0131rmalara benzer olarak ikizlerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yla yapm\u0131\u015flard\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmada, kafein ve nikotin gibi yasal olan maddelerin yan\u0131nda yasa d\u0131\u015f\u0131 uyu\u015fturucu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131na dair veriler de incelenmi\u015ftir. Genel olarak nikotin ve kafein ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 etkileyen geneti\u011fin o maddelere \u00f6zg\u00fc oldu\u011fu sonucuna var\u0131lm\u0131\u015f ve ikizlerin payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ev ortam\u0131n\u0131n veya ayr\u0131 ya\u015famalar\u0131n\u0131n bu maddelere ba\u011f\u0131ml\u0131 olma durumlar\u0131n\u0131 etkiledi\u011fine dair bir sonu\u00e7 elde edememi\u015flerdir. <\/p>\n\n\n\n

Ba\u015fka bir ara\u015ft\u0131rmada da gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131ndan yeti\u015fkinli\u011fe giderken bu tip maddelerin kullan\u0131m\u0131n\u0131n nelerden etkilendi\u011fi \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r (22). Erken ya\u015flarda evde ailenin di\u011fer bireyleri taraf\u0131ndan t\u00fcketilen alkol veya nikotin miktar\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir fark yarat\u0131rken bu etki birey b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e \u00f6nemini yitirmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer yandan, genetik fakt\u00f6rler etkilerini gen\u00e7lik d\u00f6neminde g\u00f6stermeye ba\u015flam\u0131\u015f ve ilerleyen ya\u015fla da giderek artm\u0131\u015ft\u0131r. Yukar\u0131da bahsetti\u011fim kafein metabolizmas\u0131 geneti\u011fine ek olarak ba\u015fka genlerle de ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen kafein ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 hala ara\u015ft\u0131r\u0131lan bir konudur. Daha fazla veriye ihtiya\u00e7 duyulsa da 2016 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan bir ara\u015ft\u0131rma, PDSS2 geni ile al\u0131\u015fkanl\u0131k olarak kahve t\u00fcketimi aras\u0131nda ciddi bir ili\u015fki bulundu\u011funu dile getirmi\u015ftir (23). Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, inceledikleri dokularda, PDSS2 geninin ifadesi ile kahve t\u00fcketimi aras\u0131nda bir ters orant\u0131 oldu\u011funu g\u00f6zlemlemi\u015flerdir. Bu durumun karaci\u011fer i\u00e7in de do\u011fru oldu\u011funu varsayarak PDSS2 geninin \u00fcr\u00fcnlerinin, kafein metabolizmas\u0131nda ihtiya\u00e7 duyulan proteinlerin \u00fcretimini azaltarak kafeinin par\u00e7alanmas\u0131n\u0131 engelledi\u011fi sonucuna ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u015fekilde de kafeinin etkisini daha uzun s\u00fcre g\u00f6sterebildi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. <\/p>\n\n\n\n

Kahve ne kadar uzun zaman \u00f6nce insanlar\u0131n hayat\u0131nda bir yer etmi\u015f olsa da bu al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n temelleri ve biyolojik mekanizmalar\u0131 hala \u00f6nemli bir ara\u015ft\u0131rma konusudur. \u015eu an i\u00e7in bu al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yaratan genetik elemanlar\u0131n neler oldu\u011fu kesin olarak bilinmemektedir ve daha fazla veriye ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Hayat\u0131m\u0131z\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran ve belki t\u00fcketti\u011fimizde kendimizi daha rahat hissetmemizi sa\u011flayan bir\u00e7ok etkisi bulunsa da esas\u0131nda ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k olu\u015fturan, di\u011fer her \u015feyde oldu\u011fu gibi t\u00fcketirken dikkat etmemiz gereken bir madde olan kafeinin ku\u015fkusuz daha da fazla etkisi, beklenmedik biyolojik yolaklar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmaya da devam edecektir. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
(https:\/\/www.tibaagan.com\/history-of-coffee\/<\/a>)\u00a0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Kaynak\u00e7a:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

  1. https:\/\/b2press.com\/en-US\/newsroom\/329\/coffee-consumption-in-turkey-reached-approximately-100-thousand-tons<\/a><\/li>
  2. Nehlig, A., Daval, J.-L., & Debry, G. (1992). Caffeine and the central nervous system: mechanisms of action, biochemical, metabolic and psychostimulant effects.\u00a0Brain Research Reviews<\/em>, 17(2), 139\u2013170. doi:10.1016\/0165-0173(92)90012-b<\/li>
  3. Dews, P.B.\u00a0Caffeine.\u00a0Annu. Rec. Nutr<\/em>., 2 (1982) 323-341.\u00a0<\/li>
  4. Dews, P.B.\u00a0Behavioral effects of caffeine. In P.B. Dews (Ed.), Caffeine.\u00a0Perspectives from Recent Research, Springer<\/em>, Heidelberg, 1984, pp. 86-103.<\/li>
  5. Bianchi. C.P.\u00a0(1961) The efffect of caffeine on radiocalcium movement in frog sartorius,\u00a0J. Gen. Physiol.,<\/em>\u00a044:\u00a0845-858.<\/li>
  6. Bianchi. C.P. (1968) Pharmacological action on excitation-contraction coupling in muscle. Introduction: statement of the problem,\u00a0Fed. Proc..<\/em>\u00a028,1624- 1627.\u00a0<\/li>
  7. Burg, A.W. and Warner, E.\u00a0(1975).\u00a0Effect of orally administered caf- feine and theophylline on tissue concentrations of 3\u2019,5\u2019-cyclic AMP and phosphodiesterase (Abstract), Fed. Proc<\/em>., 34:\u00a0332.<\/li>
  8. Southward ve ark. (2018). The role of genetics in moderating the inter-individual differences in the ergogenicity of caffeine.\u00a0Nutrients<\/em>. 10:1352.\u00a0<\/li>
  9. Pohler, H. (2010). Caffeine intoxication and addiction.\u00a0The Journal for Nurse Practitioners.<\/em>\u00a0Volume 6, Issue 1 (49-52).<\/li>
  10. Ammon HP. (1991). Biochemical mechanism of caffeine tolerance.\u00a0Arch Pharm (Weinheim)<\/em>. 324(5):261\u2013267. doi:10.1002\/ardp.19913240502<\/li>
  11. Yang ve ark. (2010). Genetics of caffeine consumption and responses to caffeine.\u00a0Psychopharmacology<\/em>, 211:245\u2013257.<\/li>
  12. Guengerich, F.P. (2018). Cytochrome P450 and chemical toxicology.\u00a0Chem. Res. Toxicol<\/em>. 21, 70\u201383.<\/li>
  13. Cornelis, M.C., El-Sohemy, A., Campos, H. (2007). Genetic polymorphism of the adenosine A2A receptor is associated with habitual caffeine consumption.\u00a0Am. J. Clin. Nutr<\/em>, 86, 240\u2013244.<\/li>
  14. Rogers, P.J.; Hohoff, C.; Heatherley, S.V.; Mullings, E.L.; Maxfield, P.J.; Evershed, R.P.; Deckert, J.; Nutt, D.J. (2010). Association of the anxiogenic and alerting effects of caffeine with ADORA2A and ADORA1 polymorphisms and habitual level of caffeine consumption.\u00a0Neuropsychopharmacology<\/em>, 35, 1973\u20131983.\u00a0<\/li>
  15. Mills ve ark. (2017). Effect of genetic information and information about caffeine content on caffeine withdrawal symptoms.\u00a0Nature Scientific Reports<\/em>, 7:8407 (1-9).<\/li>
  16. Aktan-Collan, K., Haukkala, A., Mecklin, J.-P., Uutela, A. & K\u00e4\u00e4ri\u00e4inen, H. Comprehension of cancer risk one and 12 months after predictive genetic testing for hereditary non-polyposis colorectal cancer.\u00a0Journal of Medical Genetics<\/em>\u00a038, 787\u2013792 (2001).<\/li>
  17. Lineweaver, T. T., Bondi, M. W., Galasko, D. & Salmon, D. P. (2014). Effect of knowledge of APOE genotype on subjective and objective memory performance in healthy older adults.\u00a0American Journal of Psychiatry<\/em>.<\/li>
  18. Schagen, S. B., Das, E. & van Dam, F. S. (2009).\u00a0<\/em>The influence of priming and pre\u2010existing knowledge of chemotherapy\u2010associated cognitive complaints on the reporting of such complaints in breast cancer patients. Psycho\u2010Oncology\u00a0<\/em>18, 674\u2013678.<\/li>
  19. Strain, E.C., Mumford, G.K., Silverman, K., Griffiths, R.R. (1994). Caffeine dependence syndrome: evidence from case histories and experimental evaluations.\u00a0J. Am. Med. Assoc<\/em>. 272, 1043\u20131048.<\/li>
  20. Bernstein ve ark. (2001). Caffeine dependence in teenagers.\u00a0Drug and Alcohol Dependence, Elsevier.\u00a0<\/em>66 (1-6).<\/li>
  21. Kendler ve ark. (2007). Specificity of genetic and environmental risk factors for symptoms of cannabis, cocaine, alcohol, caffeine, and nicotine dependence.\u00a0Arch. Gen. Psychiatry.\u00a0<\/em>64(11):1313-1320.<\/li>
  22. Kendler ve ark. (2008). Genetic and environmental influences on alcohol, caffeine, cannabis, and nicotine use from early adolescence to middle adulthood.\u00a0Arch. Gen. Psychiatry.\u00a0<\/em>65(6):674-682.<\/li>
  23. Pirastu ve ark. (2016). Non-additive genome-wide association scan reveals a new gene associated with habitual coffee consumption.\u00a0Nature Scientific Reports.\u00a0<\/em>6:31590.\u00a0<\/li><\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    ‘G\u00fcne ba\u015flama’ ve ‘uyanabilme’ durumlar\u0131 \u00e7o\u011fu insana ortak bir \u015feyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr: kahve. Bir\u00e7ok \u00fclkede ve bir\u00e7ok farkl\u0131 \u015firket taraf\u0131ndan farkl\u0131<\/p>\n","protected":false},"author":273,"featured_media":5372,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[676,115,675,674,120],"acf":[],"views":2363,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5365"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/273"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5365"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5365\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5379,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5365\/revisions\/5379"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5372"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5365"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5365"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5365"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}