{"id":5519,"date":"2020-04-26T22:23:24","date_gmt":"2020-04-26T19:23:24","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.ulubat.org\/?p=5519"},"modified":"2020-04-30T11:03:25","modified_gmt":"2020-04-30T08:03:25","slug":"covid-19-sinir-sistemimize-zarar-verir-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/genel\/covid-19-sinir-sistemimize-zarar-verir-mi\/","title":{"rendered":"COVID-19 Sinir Sistemimize Zarar Verir mi?"},"content":{"rendered":"\n

COVID-19, ayn\u0131 anda da olabilecek d\u00f6rt potansiyel mekanizma yoluyla sinir sistemini etkileyebilir. <\/p>\n\n\n\n

Birincisi, Herpes Simpleks Ensefaliti’nde oldu\u011fu gibi sinir dokusunun do\u011frudan viral hasar\u0131d\u0131r. Baz\u0131 anlaml\u0131 vaka raporlar\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen, SARS-CoV-2 vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn Santral Sinir Sistemi’ne (SSS) do\u011frudan zarar verdi\u011fine dair kesin bir kan\u0131t yoktur.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u0130kincisi, “Sitokin F\u0131rt\u0131nas\u0131” \u015feklinde a\u015f\u0131r\u0131 bir ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k tepkisidir. Sitokinler Kan-Beyin Bariyeri’ni ge\u00e7ebilir ve bu durum Akut Nekrotizan Ensefalopati ile sonu\u00e7lanabilir. COVID-19 ile e\u015fzamanl\u0131 sadece bir vaka bildirilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, akut bir enfeksiyondan sonra istenmeyen konak imm\u00fcn yan\u0131t\u0131d\u0131r. Bu t\u00fcr dolayl\u0131 SSS hasar\u0131n\u0131n bir \u00f6rne\u011fi, Guillain-Barr\u00e9 Sendromu’dur (GBS). \u015eu ana kadar COVID-19 ile ili\u015fkili sadece bir GBS vakas\u0131 bildirilmi\u015ftir; ancak hastada GBS, klinik semptomlar\u0131n ba\u015flamas\u0131ndan sonra ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 gerekirken 1 hafta \u00f6nce ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f. Yazarlar, bu vakadaki GBS\u2019nun bir tesad\u00fcf olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. Postviral n\u00f6rolojik komplikasyon da hen\u00fcz bildirilmemi\u015f. [1<\/a>]<\/p>\n\n\n\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc, sistemik hastal\u0131\u011f\u0131n etkilerinden kaynaklan\u0131r. N\u00f6rologlar, yo\u011fun bak\u0131m \u00fcnitesindeki a\u011f\u0131r hastalarda Ensefalopati, Kronik Hastal\u0131k Miyopatisi ve N\u00f6ropati gibi n\u00f6rolojik semptomlar geli\u015fmesinin s\u0131k oldu\u011funu belirtiyor. COVID-19 ile ili\u015fkili n\u00f6rolojik komplikasyonlar\u0131n \u00e7o\u011fu bu kategorilere girmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Son zamanlarda; sinir sistemi ve iskelet kas\u0131 da dahil olmak \u00fczere bir\u00e7ok insan organ\u0131nda bulunan ACE2, SARS-CoV-2 i\u00e7in fonksiyonel resept\u00f6r olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r [2<\/a>]. ACE2’nin ekspresyonu ve da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 bize SARS-CoV-2’nin do\u011frudan veya dolayl\u0131 mekanizmalar yoluyla baz\u0131 n\u00f6rolojik semptomlara neden olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr. N\u00f6rolojik hasar, SARS-CoV ve MERS-CoV gibi di\u011fer Koronavir\u00fcs tiplerinin enfeksiyonlar\u0131nda da do\u011frulanm\u0131\u015f ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu hastalar\u0131n Beyin Omurilik S\u0131v\u0131s\u0131’nda ve beyin dokular\u0131nda SARS-CoV n\u00fckleik asidine rastlam\u0131\u015flar [3-4<\/a>].<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Burun bo\u015flu\u011funu ve koku alma sinirini g\u00f6steren ill\u00fcstrasyon
Kaynak: Flickr<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Bununla birlikte, bu ay\u0131n ba\u015flar\u0131nda yay\u0131nlanan birbiriyle ili\u015fkisiz iki \u00e7al\u0131\u015fmada ABD, \u0130svi\u00e7re, \u0130talya, Bel\u00e7ika ve \u0130ngiltere’den ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar solunum yollar\u0131nda ve burun pasajlar\u0131nda ACE2 resept\u00f6r\u00fcn\u00fcn nerede bulunabilece\u011fini ara\u015ft\u0131rd\u0131lar. Her iki ekip, ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak bu resept\u00f6rleri bir\u00e7ok farkl\u0131 h\u00fccre tipinde ke\u015ffetti, ancak en \u00f6nemli bulgu Olfakt\u00f6r n\u00f6ronlarda (koku alma n\u00f6ronlar\u0131) bu resept\u00f6re rastlamamalar\u0131yd\u0131. Analizleri, vir\u00fcs\u00fcn Olfakt\u00f6r n\u00f6ron yerine burundaki di\u011fer h\u00fccrelere bula\u015fabilece\u011fini g\u00f6steriyor. Harvard n\u00f6rologlar\u0131n\u0131n \u00f6nderlik etti\u011fi bir grup, yay\u0131l\u0131m noktas\u0131n\u0131n k\u0131lcal damarlar\u0131 kaplayan ve Kan-Beyin Bariyeri’ni korumaya dahil olan h\u00fccreler olabilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc [5<\/a>]. Cenevre \u00dcniversitesi’nden bir ekip ise vir\u00fcs\u00fcn Olfakt\u00f6r n\u00f6ronlar\u0131 \u00e7evreleyen ve onlar\u0131n hayatta kalmalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olan \u00f6zel ya\u015fam destek h\u00fccrelerini hedefleyebilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc [6<\/a>]. Bu h\u00fccre tiplerinden herhangi biri enfekte olursa, Olfakt\u00f6r n\u00f6ronlar\u0131n koku molek\u00fclleri ile etkile\u015fmesini ge\u00e7ici olarak bozabilir veya engelleyebilir.
<\/p>\n\n\n\n


COVID-19’un Klinik \u00d6zellikleri<\/strong> <\/h2>\n\n\n\n

Bu y\u0131l\u0131n \u015eubat ay\u0131nda, Guan ve arkada\u015flar\u0131 1099 hastada SARS-CoV-2 enfeksiyonunun klinik \u00f6zelliklerini inceledikleri ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 yay\u0131mlad\u0131lar. COVID-19’lu hastalarda n\u00f6rolojik semptom olarak ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 (% 13.6) ve miyalji (% 14.9) vard\u0131. COVID-19’lu hastalar\u0131n sadece % 5 i yo\u011fun bak\u0131m tedavisine ihtiya\u00e7 duydu. Bu b\u00fcy\u00fck ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonucuna g\u00f6re, SARS-CoV-2’nin SSS veya Periferik Sinir Sistemi’ne (PSS) do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak sald\u0131rabilece\u011finden endi\u015fe etmek i\u00e7in \u00e7ok az neden vard\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bununla birlikte, ba\u011f\u0131ms\u0131z ve neredeyse e\u015f zamanl\u0131 bir retrospektif vaka serisi, Wuhan\/ \u00c7in’de do\u011frulanm\u0131\u015f COVID-19’u olan ve hastaneye yat\u0131r\u0131lan 214 hastada y\u00fcksek oranda n\u00f6rolojik semptom insidans\u0131 bildirmi\u015ftir. 19 \u015eubat 2020 itibariyle bu \u00e7al\u0131\u015fmaya dahil edilen 214 hastan\u0131n 88’i (% 41.1) a\u011f\u0131r<\/strong> ve 126’s\u0131 (% 58.9) a\u011f\u0131r de\u011fildi<\/strong>. Bunlardan 78’inde (% 36.4) SSS, PSS ve iskelet kaslar\u0131n\u0131 i\u00e7eren \u00e7e\u015fitli n\u00f6rolojik belirtiler vard\u0131. Durumu a\u011f\u0131r olmayan hastalarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, a\u011f\u0131r hastalar daha ya\u015fl\u0131yd\u0131 ve daha y\u00fcksek oranda hipertansiyona sahipti ancak ate\u015f ve \u00f6ks\u00fcr\u00fck gibi tipik semptomlar daha azd\u0131<\/strong>. Durumu a\u011f\u0131r olan hastalarda n\u00f6rolojik semptomlar; \u00f6zellikle Akut Serebrovask\u00fcler Hastal\u0131k, bilin\u00e7te de\u011fi\u015fiklik ve kas yaralanmas\u0131 geli\u015fmesi daha olas\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Bu vaka serisinde hastalarda en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen iki SSS semptomu ba\u015f d\u00f6nmesi<\/strong> (% 16.8) ve ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131<\/strong> (% 13.1) idi, ayr\u0131ca Akut Serebrovask\u00fcler Hastal\u0131k, Ataksi, Epilepsi ve bilin\u00e7 bozuklu\u011fu da bildirildi. En s\u0131k g\u00f6r\u00fclen PSS semptomlar\u0131 Hipojezi<\/strong> (% 5.6) (tat almada azalma) ve Hipozmidir<\/strong> (% 5.1) (koku almada azalma).<\/p>\n\n\n\n

Vaka \u00d6rnekleri<\/h3>\n\n\n\n

Japonya’da merkezde ya\u015fayan ve seyahat \u00f6yk\u00fcs\u00fc olmayan 24 ya\u015f\u0131ndaki erkek hasta ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, ate\u015f ve halsizlik ile doktora gidiyor. Grip i\u00e7in yap\u0131lan testler negatif \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve hasta evine g\u00f6nderilmi\u015f. \u00dc\u00e7 g\u00fcn sonra bo\u011faz a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131n ve ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131n k\u00f6t\u00fcle\u015fmesi \u00fczerine ba\u015fka bir klini\u011fi ziyaret etmi\u015f. G\u00f6\u011f\u00fcs r\u00f6ntgenleri ve kan testleri negatif \u00e7\u0131km\u0131\u015f. Hasta, d\u00f6rt g\u00fcn sonra yerde bilin\u00e7siz olarak kendi kusmu\u011funda yatarken bulunmu\u015f. Hastaneye giderken ambulansta n\u00f6bet ge\u00e7irmi\u015f. BT sonucunda beyninde \u00f6dem g\u00f6zlenmi\u015f. Sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 SARS-CoV-2 i\u00e7in hastan\u0131n burnundan ve bo\u011faz\u0131ndan \u00f6rnekler alm\u0131\u015f ancak test sonucu negatif \u00e7\u0131km\u0131\u015f. Testi omurilik s\u0131v\u0131s\u0131 ile tekrarlad\u0131klar\u0131nda ise vir\u00fcse rastlam\u0131\u015flar. [7<\/a>] <\/p>\n\n\n\n

COVID-19 enfeksiyonunun nadir olan bir komplikasyonu ise;<\/p>\n\n\n\n

Ellili ya\u015flar\u0131n\u0131n sonlar\u0131nda olan kad\u0131n hastada \u00fc\u00e7 g\u00fcn i\u00e7erisinde \u00f6ks\u00fcr\u00fck, ate\u015f ve bilin\u00e7 durum de\u011fi\u015fikli\u011fi geli\u015fmi\u015f. Yap\u0131lan testler sonucunda, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde grip veya di\u011fer viral enfeksiyonlardan olu\u015ftu\u011fu bilinen ve nadir bir SSS komplikasyonu olan Akut Nekrotizan Hemorajik Ensefalopati geli\u015fti\u011fi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f. <\/p>\n\n\n\n

Hastan\u0131n ger\u00e7ekten COVID-19 oldu\u011funu ve n\u00f6rolojik durumun ikincil bir viral enfeksiyondan kaynaklanamayaca\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulayan testlerden sonra, Detroit’teki Henry Ford Sa\u011fl\u0131k Sistemi’nden doktorlar bunun Akut Nekrotizan Hemorajik Ensefalopati ile ili\u015fkili ilk bildirilen Covid-19 vakas\u0131 oldu\u011funu belirtti [8<\/a>]. <\/p>\n\n\n\n

Bu vakan\u0131n 8 dakikal\u0131k YouTube videosunu \u015furadan izleyebilirsiniz;<\/p>\n\n\n\n

\n