{"id":5846,"date":"2020-06-04T00:49:45","date_gmt":"2020-06-03T21:49:45","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.ulubat.org\/?p=5846"},"modified":"2020-06-04T19:31:15","modified_gmt":"2020-06-04T16:31:15","slug":"nefes-alamiyorum-irkcilik-uzerine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/genel\/nefes-alamiyorum-irkcilik-uzerine\/","title":{"rendered":"NEFES ALAMIYORUM: Irk\u00e7\u0131l\u0131k \u00fczerine"},"content":{"rendered":"\n<p>25 May\u0131s 2020\u2019de d\u00fcnyan\u0131n b\u00fcy\u00fck bir sorunu olan\n\u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k meselesi tekrar g\u00fcndeme geldi. Irk\u00e7\u0131 tan\u0131m olarak, insan \u0131rklar\u0131n\u0131n\nbirbirlerine \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc temel alan Irk\u00e7\u0131l\u0131k felsefesini benimsemi\u015f ki\u015filere\nverilen add\u0131r. Irk\u00e7\u0131 insanlar\u0131n g\u00f6stermi\u015f oldu\u011fu bu tutuma ise\n&#8220;\u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k&#8221; ad\u0131 verilmektedir. <\/p>\n\n\n\n<p>Irk\u00e7\u0131l\u0131k konusunun temelleri \u00e7ok eskiye dayansa da ilk kolonistler zaman\u0131nda k\u00f6lelik yoktu. Amerika\u2019n\u0131n kurulu\u015f simgelerinden olan Virginia s\u00f6m\u00fcrge kamp\u0131 kuruldu\u011funda, Avrupa\u2019daki bask\u0131c\u0131 rejimin tam tersini savunan, insan haklar\u0131na b\u00fcy\u00fck katk\u0131da bulunan ve ayn\u0131 zamanda Amerikan Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k Bildirgesi\u2019nin as\u0131l yazar\u0131 Thomas Jefferson\u2019\u0131n ve di\u011fer kuruculardan George Washington\u2019\u0131n evindeki k\u00f6le yatakhaneleri dikkat \u00e7eker. Afro-amerikanlara verilen haklar bu d\u00f6nemde gittik\u00e7e d\u00fc\u015fer ve toprak a\u011fal\u0131\u011f\u0131 da bu d\u00f6nemde \u00e7ok yayg\u0131nd\u0131r. K\u00f6lelik, beyaz \u0131rk\u0131 zenginle\u015fmesini sa\u011flayan siyah \u0131rk\u0131n durumunda herhangi bir iyile\u015fme olmamas\u0131yla beraber 1860\u2019ta ilk patlama ya\u015fan\u0131r. Amerika bu patlamayla ikiye b\u00f6l\u00fcn\u00fcr: United States of America ve Confederate States of America. \u0130\u00e7 sava\u015f\u0131 k\u00f6leli\u011fi savunan taraf kazanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak kabul edilen bir\u00e7ok yasa ve d\u00fc\u015f\u00fcnce uygulamada e\u015fitli\u011fi yeterince sa\u011flayamam\u0131\u015ft\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p>Ayn\u0131 zamanda Afro-amerikanlar i\u00e7in dilde ayr\u0131mc\u0131l\u0131k i\u00e7eren de\u011fi\u015fimler olur. \u00d6rne\u011fin <em>negro, nigga, black<\/em> kelimeleri ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n dildeki yans\u0131malar\u0131d\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu kelimeler hakaret say\u0131lmakla birlikte, ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 en aza indirmek i\u00e7in <em>Afro-american<\/em> ve <em>People\/person of color<\/em> kelimelerinin kullan\u0131m\u0131 yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Afro-amerikanlara e\u015fit haklar verilse dahi toplum\ni\u00e7erisinde farkl\u0131 s\u0131n\u0131f muamelesi g\u00f6rmeleri son bulmaz. E\u015fit kredi faiz\noranlar\u0131 ya da beyazlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 mahalleden ev sat\u0131n almalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.\nBu d\u00f6nemde ailesel zenginliklere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Afro-amerikan topluluk ile beyaz\ntopluluk aras\u0131nda ciddi u\u00e7urum vard\u0131r. <em>Explained <\/em>isimli belgesel\nserisinin 1. b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde bu konu ayr\u0131nt\u0131l\u0131 \u015fekilde ele al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar bir\u00e7ok siyahi ve beyaz \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 devam eder. Bir\u00e7ok George Floyd vard\u0131r asl\u0131nda. <em>When They See Us<\/em> dizisinde 1989 <em>Central Park Jogger<\/em> davas\u0131 ve yanl\u0131\u015f su\u00e7lanan be\u015f erkek Afro-amerikan \u015f\u00fcphelinin Central Park&#8217;taki bir kad\u0131n\u0131n tecav\u00fcz ve sald\u0131r\u0131s\u0131na ili\u015fkin su\u00e7lamalarla yarg\u0131lanmas\u0131 i\u015flenir. Ancak yarg\u0131 sistemi onlar\u0131 \u0131rklar\u0131n\u0131n su\u00e7 oran\u0131ndan dolay\u0131 ve o geceki olaylarda d\u0131\u015far\u0131da bulunmalar\u0131ndan dolay\u0131 su\u00e7lu bulunurlar. Y\u0131llar sonra ger\u00e7ekler ortaya \u00e7\u0131ksa da y\u0131llar geri getirilemez ve Amerika\u2019n\u0131n kanayan yaras\u0131 olarak tarihe kaz\u0131n\u0131r. <\/p>\n\n\n\n<p>2015\u2019teki Freddie Gray olay\u0131 da George Floyd\u2019la benzerdir. Dava bir\u00e7ok kez \u00fczeri kapat\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131n olaya bakan ve g\u00f6revine daha yeni atanm\u0131\u015f Afro-amerikan savc\u0131n\u0131n \u00e7abalar\u0131yla Baltimore eyaletinde b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fimlerin ve reformlar\u0131n \u00f6nc\u00fcs\u00fc olmu\u015ftur. <\/p>\n\n\n\n<p>Peki son zamanlarda ya\u015fanan pandemi d\u00f6neminde bu konunun durumuna bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Covid-19 pandemi s\u00fcrecinde yoksulluk, \u00e7evresel hastal\u0131klar, egzersiz i\u00e7in ye\u015fil alan eksikli\u011fi ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131dalar sunan iyi marketler bak\u0131m\u0131ndan e\u015fit \u015fartlarda bulunmayan Afro-amerikan kesim hakk\u0131nda <em>The New York Times<\/em>\u2019ta yay\u0131nlanan bir yaz\u0131ya g\u00f6re: <em>\u201cTemel d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretli i\u015f\u00e7iler olarak, genellikle az koruma ile salg\u0131n yoluyla \u00e7al\u0131\u015fmak zorunda kald\u0131lar. Fakat hastaland\u0131klar\u0131nda tedavi \u00e7ok da gerekli de\u011fildi. Bir ara\u015ft\u0131rma, COVID-19 i\u00e7in test veya tedavi arayan siyah insanlar\u0131n beyazlardan daha fazla geri \u00e7evrilme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n oldu\u011funu buldu<\/em>.\u201d Burada ve yap\u0131lan ba\u015fka bir ara\u015ft\u0131rmada g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere pandemi d\u00f6neminde dahi g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr \u015fekilde demografik ve istatiksel olarak Covid-19, sa\u011fl\u0131k sistemine ula\u015famayan Afro-amerikan kesimin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 mahallelerde yayg\u0131nd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Ancak t\u00fcm bunlardan sonra bir\u00e7ok insan ve \u00fclke yapt\u0131klar\u0131 protestolarla bir umut \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 yakm\u0131\u015ft\u0131r. Floyd&#8217;un \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra din, dil, \u00fclke farketmeksizin t\u00fcm insanlar taraf\u0131ndan g\u00f6sterilen tepki ve \u00f6fke, bize de\u011fi\u015fimin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu g\u00f6steriyor. <\/p>\n\n\n\n<p>I\u015f\u0131klar i\u00e7inde uyu, uyuyun\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Kaynak\u00e7a ve ileri okuma i\u00e7in:<\/p>\n\n\n\n<ul><li> <a href=\"https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Racism\">https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Racism<\/a> <\/li><li> <a href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/aponline\/2020\/05\/30\/us\/ap-us-minneapolis-police-death-by-racism.html\">https:\/\/www.nytimes.com\/aponline\/2020\/05\/30\/us\/ap-us-minneapolis-police-death-by-racism.html<\/a> <\/li><li>kapak foto\u011fraf\u0131 i\u00e7in:  <br><a href=\"http:\/\/psacunion.ca\/march-21-psac-stands-against-racism\">http:\/\/psacunion.ca\/march-21-psac-stands-against-racism<\/a> <\/li><li>Amerikan tarihi i\u00e7in kitap \u00f6nerisi: The Color of Law, Richard Rothstein\/ Black Feminist Thought, Patricia Hill Collins<\/li><li>Irk\u00e7\u0131l\u0131k konusunu ele alan filmler\/belgeseller: I am not your negro\/When They See Us\/Little Fires Everywhere\/American Son<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>25 May\u0131s 2020\u2019de d\u00fcnyan\u0131n b\u00fcy\u00fck bir sorunu olan \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k meselesi tekrar g\u00fcndeme geldi. Irk\u00e7\u0131 tan\u0131m olarak, insan \u0131rklar\u0131n\u0131n birbirlerine \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc<\/p>\n","protected":false},"author":148,"featured_media":5848,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[760,763,651,762,764,759,758,761,765],"acf":[],"views":799,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5846"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/148"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5846"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5846\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5855,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5846\/revisions\/5855"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5848"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5846"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5846"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5846"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}