Duyusal deneyimlerin geli\u015fim ve davran\u0131\u015f \u00fczerine etkileri g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e daha \u00e7ok dikkat \u00e7ekmektedir. Bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar duyusal deneyimlerin beyin plastisitesi yoluyla duygu, davran\u0131\u015f ve \u00f6\u011frenme \u00fczerine etkilerini net bir \u015fekilde ortaya koymaktad\u0131r. Bununla birlikte duyusal deneyimlerin olumlu etkilerinin birey, durum, zaman ve \u00e7evre etkile\u015fimleri ile ili\u015fkili oldu\u011fu bilinmektedir.
<\/p>\n\n\n\n
A.Jean Ayres 1970’lerde duyusal deneyimlerin davran\u0131\u015f \u00fczerine etkilerini ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc Duyu B\u00fct\u00fcnleme Teorisini geli\u015ftirmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n
Duyu\nB\u00fct\u00fcnleme Teorisi, bireylerin neden belirli \u015fekillerde davrand\u0131klar\u0131n\u0131\na\u00e7\u0131klamak, belirli zorluklar\u0131 hafifletmek i\u00e7in m\u00fcdahaleyi planlamak ve\nm\u00fcdahalenin sonucunda davran\u0131\u015flar\u0131n nas\u0131l de\u011fi\u015fece\u011fini tahmin etmek i\u00e7in\nkullan\u0131l\u0131r. Dr. Ayres duyusal entegrasyonu “kullan\u0131m i\u00e7in duyular\u0131n\norganizasyonu” olarak tan\u0131mlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Duyular\u0131m\u0131z\nbize v\u00fccudumuzun fiziki ko\u015fullar\u0131 ve \u00e7evremiz hakk\u0131nda bilgi verir. \u201cE\u011fer bir\ninsan\u0131n \u00fcretken bir \u015fekilde hareket etmesi, \u00f6\u011frenmesi ve davranmas\u0131 gerekiyorsa\nbeyin t\u00fcm duyular\u0131n\u0131 d\u00fczenlemelidir. \u201c
\nAyres, 1972 y\u0131l\u0131nda “duyusal entegrasyon” tan\u0131m\u0131n\u0131, kendi bedeninden\nve \u00e7evreden duyular\u0131 d\u00fczenleyen ve v\u00fccudun \u00e7evrede etkili bir \u015fekilde\nkullan\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan n\u00f6rolojik s\u00fcre\u00e7 olarak yay\u0131nlad\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Duyusal\nentegrasyon do\u011fu\u015ftan gelen bir n\u00f6robiyolojik s\u00fcre\u00e7tir ve \u00e7evreden gelen duyusal\nuyar\u0131m\u0131n beyin taraf\u0131ndan entegrasyonunu ve yorumunu ifade eder. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k,\nduyusal entegrasyonda disfonksiyon, duyusal uyar\u0131n\u0131n beyinde uygun \u015fekilde\nentegre edilmedi\u011fi veya organize edilmedi\u011fi ve geli\u015fim, bilgi i\u015fleme ve\ndavran\u0131\u015fta de\u011fi\u015fen derecelerde sorunlar olu\u015fturabilece\u011fi bir bozukluktur.<\/p>\n\n\n\n
Duyusal\nentegrasyon \u00f6ncelikle \u00fc\u00e7 temel duyuya odaklan\u0131r -dokunsal, vestib\u00fcler ve\nproprioseptif. Bu duyular\u0131n ba\u011flant\u0131lar\u0131 do\u011fumdan \u00f6nce olu\u015fmaya ba\u015flar ve ki\u015fi\nolgunla\u015ft\u0131k\u00e7a geli\u015fmeye devam eder ve \u00e7evresiyle etkile\u015fime girer. \u00dc\u00e7 duyu\nsadece birbiriyle de\u011fil, ayn\u0131 zamanda beyindeki di\u011fer sistemlerle de\nba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. Bu \u00fc\u00e7 duyusal sistem hayatta kalma i\u00e7in kritik \u00f6nem ta\u015f\u0131rlar. Bu\n\u00fc\u00e7 duyu aras\u0131ndaki ili\u015fki karma\u015f\u0131kt\u0131r. Temel olarak, \u00e7evremizdeki farkl\u0131\nuyaranlara deneyimlememize, yorumlamam\u0131za ve yan\u0131t vermemize izin verirler. <\/p>\n\n\n\n
Dokunsal\nsistem: dokunsal sistem, cerebral cortekse bilgi g\u00f6nderen sinirleri i\u00e7erir. Bu\nbilgiler hafif dokunma, a\u011fr\u0131, s\u0131cakl\u0131k ve bas\u0131nc\u0131 i\u00e7erir. Bunlar, \u00e7evreyi\nalg\u0131lamak ve hayatta kalmak i\u00e7in koruyucu reaksiyonlarda \u00f6nemli bir rol\noynamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Dokunsal\nsistemde i\u015flev bozuklu\u011fu olan ki\u015filer; dokunuldu\u011funda rahats\u0131zl\u0131k duyabilir,\nbelirli ‘dokulu’ yiyecekleri yemeyi reddedebilir ve\/veya belirli giysileri\ngiymeyi reddedebilir, sa\u00e7\u0131n\u0131 veya y\u00fcz\u00fcn\u00fc y\u0131kamaktan \u015fikayet edebilir, ellerini\nkirletmekten ka\u00e7\u0131nabilir (yani, tutkal, kum, \u00e7amur, parmak boyas\u0131 kullanmay\u0131\nreddedebilir) ve nesneleri manip\u00fcle etmek i\u00e7in b\u00fct\u00fcn eller yerine parmak\nu\u00e7lar\u0131n\u0131 kullanabilir. <\/p>\n\n\n\n
\u0130\u015flevsiz\nbir dokunsal sistem, dokunma ve\/veya a\u011fr\u0131n\u0131n yanl\u0131\u015f alg\u0131lanmas\u0131na\n(hipersensitif veya hiposensitif), genel sinirlili\u011fe, dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131na ve\nhiperaktiviteye neden olabilir.<\/p>\n\n\n\n
Dokunsal\nduyarl\u0131l\u0131k, bir bireyin hafif dokunu\u015fa kar\u015f\u0131 son derece hassas oldu\u011fu bir\ndurumdur. Teorik olarak, dokunsal sistem olgunla\u015fmad\u0131\u011f\u0131nda ve yanl\u0131\u015f\n\u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, anormal sinir sinyalleri beyin korteksine g\u00f6nderilir ve bu da di\u011fer\nbeyin s\u00fcre\u00e7lerine m\u00fcdahale edebilir. Bu da, beynin a\u015f\u0131r\u0131 uyar\u0131lmas\u0131na neden\nolur dolay\u0131s\u0131yla a\u015f\u0131r\u0131 beyin aktivitesine neden olabilir, bu durum engellenemez\nveya organize edilemez. Beyindeki bu t\u00fcr a\u015f\u0131r\u0131 uyar\u0131lma, bir bireyin\ndavran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 organize etmesini ve konsantre olmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131rabilir ve\ntaktil uyaranlara olumsuz bir duygusal yan\u0131t verebilir.<\/p>\n\n\n\n
Vestib\u00fcler Sistem: Vestib\u00fcler sistem, i\u00e7 kulak i\u00e7indeki (semisirk\u00fcler kanallar) hareketi tespit eden ve kafa pozisyonundaki de\u011fi\u015fiklikleri alg\u0131layan yap\u0131lar\u0131 ifade eder. \u00d6rne\u011fin, vestib\u00fcler sistem ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131n ne zaman dik veya e\u011fik oldu\u011funu size bildirir (g\u00f6zleriniz kapal\u0131 bile olsa). Bu sistemdeki i\u015flev bozuklu\u011fu iki farkl\u0131 \u015fekilde kendini g\u00f6sterebilir. Baz\u0131 \u00e7ocuklar vestib\u00fcler stim\u00fclasyona a\u015f\u0131r\u0131 duyarl\u0131 olabilir ve s\u0131radan aktivitelere (\u00f6rne\u011fin, sal\u0131ncaklar, rampalar, e\u011fim) kar\u015f\u0131 korkuyla tepki verebilir. Ayr\u0131ca merdiven \u00e7\u0131kmay\u0131, tepelere t\u0131rmanmay\u0131 veya inmeyi \u00f6\u011frenmede zorluk \u00e7ekebilirler ve d\u00fczensiz veya engebeli y\u00fczeylerde y\u00fcr\u00fcme veya s\u00fcr\u00fcnme konusunda endi\u015feli olabilirler. Sonu\u00e7 olarak, uzayda endi\u015feli davran\u0131\u015flar sergilerler. Bu \u00e7ocuklar, genel olarak sakar g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Di\u011fer u\u00e7ta ise, \u00e7ocuk aktif olarak bedenin a\u015f\u0131r\u0131 d\u00f6nmesi, z\u0131plama gibi \u00e7ok yo\u011fun duyusal deneyimler arayabilir. Bu tip bir \u00e7ocuk hipo-reaktif vestib\u00fcler sistemin belirtilerini g\u00f6sterir; yani s\u00fcrekli olarak vestib\u00fcler sistemleri stim\u00fclasyon aray\u0131\u015f\u0131 i\u00e7indedir.<\/p>\n\n\n\n
Proprioseptif\nSistem: Proprioseptif sistem, ki\u015fiye bir beden pozisyonu bilinci kazand\u0131ran\nkas, eklem ve tendon bile\u015fenlerini ifade eder. Propriosepsiyon etkili bir\n\u015fekilde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, bireyin beden pozisyonu farkl\u0131 durumlarda otomatik olarak\nayarlan\u0131r; \u00f6rne\u011fin, proprioseptif sistem, v\u00fccuda bir sandalyeye do\u011fru\noturmam\u0131z\u0131 ve pistten yava\u015f\u00e7a \u00e7\u0131kmam\u0131z\u0131 sa\u011flayacak gerekli sinyaller\nsa\u011flamaktan sorumludur. Ayr\u0131ca kalemle yaz\u0131 yazmak, \u00e7orba i\u00e7mek i\u00e7in bir ka\u015f\u0131k\nkullanmak ve g\u00f6mle\u011fini iliklemek gibi ince motor hareketleri kullanarak\nnesneleri manip\u00fcle etmemizi sa\u011flar. Baz\u0131 yayg\u0131n proprioseptif disfonksiyon\nbelirtileri, sakarl\u0131k, d\u00fc\u015fme e\u011filimi, uzayda v\u00fccut pozisyonu bilincinin\neksikli\u011fi, garip v\u00fccut duru\u015fu, k\u00fc\u00e7\u00fckken minimal s\u00fcr\u00fcnme, k\u00fc\u00e7\u00fck nesneleri\nmanip\u00fcle etmede zorluk, \u00f6zensiz bir \u015fekilde yemek yemek ve yeni motor hareketlere\ndiren\u00e7 g\u00f6stermektir.
\n
\nPropriosepsiyonun bir di\u011fer boyutu ise praksis yani motor planlamad\u0131r. Praksis\nfarkl\u0131 motor g\u00f6revlerini planlama ve y\u00fcr\u00fctme yetene\u011fidir. Bu sistemin d\u00fczg\u00fcn\n\u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in, duyusal sistemlerden do\u011fru bilgi edinmesi ve daha sonra bu\nbilgiyi verimli ve etkili bir \u015fekilde organize etmesi ve yorumlamas\u0131 gerekir.<\/p>\n\n\n\n
\nGenel olarak, bu \u00fc\u00e7 sistem i\u00e7indeki i\u015flev bozuklu\u011fu kendisini bir\u00e7ok y\u00f6nden\nortaya koyar. Bir \u00e7ocuk duyusal girdilere a\u015f\u0131r\u0131 veya az duyarl\u0131 olabilir,\naktivite seviyesi al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k derecede y\u00fcksek veya al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fck\nolabilir. Bir \u00e7ocuk s\u00fcrekli hareket halinde olabilir veya kolayca yorulabilir.\nAyr\u0131ca, baz\u0131 \u00e7ocuklar bu a\u015f\u0131r\u0131 u\u00e7lar aras\u0131nda olabilir.<\/p>\n\n\n\n
Bu\n\u00fc\u00e7 sistemdeki disfonksiyon kaba ve \/ veya ince motor koordinasyon\nproblemlerine, konu\u015fma \/ dil gecikmelerine neden olabilirken akademik ba\u015far\u0131y\u0131\nda etkileyebilir.<\/p>\n\n\n\n
Davran\u0131\u015fsal\nolarak, \u00e7ocuk genel bir planlama eksikli\u011fi g\u00f6sterebilir. Baz\u0131 \u00e7ocuklar yeni\ndurumlara uyum sa\u011flamakta zorlanabilir ve hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131, sald\u0131rganl\u0131k veya\ngeri \u00e7ekilme ile tepki verebilir.
\n
\n\n\nTemel duyusal b\u00fct\u00fcnle\u015ftirici i\u015flemlerin\nde\u011ferlendirilmesi ve tedavisi, ergoterapistler ve \/ veya fizyoterapistler\ntaraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilir. Terapistin genel amac\u0131: \u00e7ocu\u011fa merkezi sinir\nsistemini d\u00fczenlemede yard\u0131mc\u0131 olacak duyusal bilgi sa\u011flamak, duyusal bilgiyi\ninhibe etme ve \/ veya mod\u00fcle etme konusunda ve i\u015flem yapmada yard\u0131mc\u0131 olmak\ni\u00e7in duyusal uyaranlara daha organize bir cevap geli\u015ftirmek.
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Duyusal deneyimlerin geli\u015fim ve davran\u0131\u015f \u00fczerine etkileri g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e daha \u00e7ok dikkat \u00e7ekmektedir. Bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar duyusal deneyimlerin beyin plastisitesi yoluyla<\/p>\n","protected":false},"author":60,"featured_media":676,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"acf":[],"views":1549,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/673"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/60"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=673"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/673\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":677,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/673\/revisions\/677"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/676"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=673"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=673"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=673"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}