{"id":7159,"date":"2020-08-19T11:17:48","date_gmt":"2020-08-19T08:17:48","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.ulubat.org\/?p=7159"},"modified":"2020-08-19T11:17:50","modified_gmt":"2020-08-19T08:17:50","slug":"karanligin-kimyasal-sinyali-melatonin-ve-epifiz-bezi-uzerine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/genel\/karanligin-kimyasal-sinyali-melatonin-ve-epifiz-bezi-uzerine\/","title":{"rendered":"Karanl\u0131\u011f\u0131n Kimyasal Sinyali: MELATON\u0130N VE EP\u0130F\u0130Z BEZ\u0130 \u00dcZER\u0130NE"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n\n\n\n

Neredeyse en ilkel omurgas\u0131zlarda bile baz\u0131 kal\u0131nt\u0131lar\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lan bu anatomik yap\u0131, canl\u0131l\u0131\u011fa ne gibi bir katk\u0131da bulunuyor ? <\/p>\n\n\n\n

Omurgal\u0131 canl\u0131larda yer alan iki adet g\u00f6z\u00fcn ortas\u0131nda, baz\u0131lar\u0131nda direkt g\u00fcne\u015f ile temas eden 3. bir g\u00f6z olan epifiz bezi, neden insanlarda beynin ortas\u0131nda gizlenmi\u015f halde bulunuyor?<\/p>\n\n\n\n

\u0130lk ke\u015ffedildi\u011fi y\u0131llarda \u00fcnl\u00fc filozof Descartes\u2019\u0131n Kartezyen dualizm teorisini konu alan yaz\u0131lar\u0131nda epifiz bezinin ruh ile beden aras\u0131nda bir nevi kap\u0131 oldu\u011funu iddia etti\u011fini hatta epifiz bezini \u201cRuh Koltu\u011fu\u201d olarak isimlendirdi\u011fini biliyor muydunuz ? <\/p>\n\n\n\n

Hen\u00fcz, bunlarla ilgili teoriler ve hipotezlere cevap niteli\u011finde kesin bir bilgi yok; yine de epifiz bezi hakk\u0131nda bilmeye de\u011fer \u00e7ok \u00f6nemli ger\u00e7ekler oldu\u011fu a\u015fikar. Bug\u00fcn sizlere \u00f6zellikle bunlardan bahsedece\u011fim.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u00dc\u00c7\u00dcNC\u00dc G\u00d6Z\u00dcN RESMED\u0130L\u0130\u015e\u0130<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Epifiz bezi, Latince ad\u0131yla Glandula Pinealis<\/em>, \u00e7am kozas\u0131 \u015feklini and\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu isimle an\u0131lmaktad\u0131r. \u0130nsan beyninin tam ortas\u0131nda bulunan ve i\u00e7i Beyin-Omurilik S\u0131v\u0131s\u0131 (BOS) ile dolu olan 3. Ventrik\u00fcl ile birebir kom\u015fuluk halindedir. Beynin i\u00e7inde y\u00fczd\u00fc\u011f\u00fc bu s\u0131v\u0131 s\u00fcrekli dola\u015f\u0131m halindedir ve pineal bez ile BOS aras\u0131nda bir bariyer bulunmamaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\u0130nsan v\u00fccudunda b\u00f6brekten sonra en \u00e7ok kanlanan 2. organ epifiz bezidir. \u201cPinealosit\u201d denilen kendine \u00f6zg\u00fc h\u00fccreler, astrositler ve mikroglialardan olu\u015fmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

1958\u2019de inek epifizinden melatoninin izole edilmesiyle fonksiyonlar\u0131 daha da anla\u015f\u0131lan bu bezin, h\u00fccrelerinin \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fkan oldu\u011funu, h\u00fccrenin enerji santrali olan mitokondrilerden \u00e7ok zengin oldu\u011funu g\u00f6rmekteyiz.  Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar sonucu melatoninin en \u00e7ok mitokondrilerde sentezlendi\u011fini; fakat eritrosit gibi mitokondrileri olmayan h\u00fccrelerde sitoplazmada sentezlendi\u011fi anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ekstrapineal h\u00fccrelerden de sentezlenen melatoninin sirkadiyen ritm \u00fczerinde etkin bir fonksiyonu olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr . Epifiz bezinin anatomisini ve histolojisini biraz olsun g\u00f6z\u00fcm\u00fczde canland\u0131rabildiysek biraz da fonksiyonlar\u0131ndan bahsedelim..<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Ana ve en korunmu\u015f i\u015flevi gece melatonin salg\u0131lamak olan 150 mg\u2019l\u0131k bu organ, alt omurgal\u0131larda direkt olarak fotonlar\u0131 alg\u0131lama yetisine sahiptir; ancak insanlarda epifiz bezinde b\u00f6yle \u0131\u015f\u0131\u011fa duyarl\u0131 fotoresept\u00f6rler olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. I\u015f\u0131\u011f\u0131 fark etme ve bunu nor\u00f6-endokrin d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme becerisiyle kimyasal olarak iletmesi retina taraf\u0131ndan \u0131\u015f\u0131k bilgisinin al\u0131nmas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fir. B\u00f6ylece insan sirkadiyen ritmini, d\u00fcnyan\u0131n kendi ekseni etraf\u0131ndaki d\u00f6n\u00fc\u015f s\u00fcresine yani 24 saate senkronize eder. \u00c7evresel foto-periyot ipu\u00e7lar\u0131 ile 24 saatlik sirkadiyen ritim melatoninin kimyasal sinyal molek\u00fcl\u00fc olarak do\u011frudan hipotalamusun suprakiazmatik n\u00fckleusunu hedef almas\u0131yla  senkronize edilir. Melatoninin geri-bildirim bilgisi olmadan Suprakiazmatik N\u00fckleus, do\u011fal foto-periyodik de\u011fi\u015fiklikleri d\u00fczenli bir \u015fekilde yorumlayamaz ve d\u00f6ng\u00fcn\u00fcn 24 saatten uzun oldu\u011fu bir i\u00e7 ritim sergiler. Foto-periyodik bilgiyi uygun \u015fekilde alamayan g\u00f6rme engelli bireylerde yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmada bu bireylerin de sirkadiyen ritimlerini oldu\u011funu ancak bu ritmin 24 saatten uzun oldu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu da melatonin salg\u0131s\u0131n\u0131n g\u00f6z\u00fcn alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131 \u0131\u015f\u0131k girdisiyle ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011fu sav\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmektedir ve k\u00f6r deneklere melatonin uygulanmas\u0131 biyolojik ritimlerini normale yak\u0131n bir \u015fekilde k\u0131smen yeniden d\u00fczenler.  <\/p>\n\n\n\n

\"\"


<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Melatonin hormonu sadece  uyku ve uyan\u0131kl\u0131k s\u00fcrelerini ayarlayan, di\u011fer canl\u0131larla dengeleyen bir hormon de\u011fildir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra baz\u0131 erken ergenlik vakalar\u0131nda epifiz bezinde kistler oldu\u011fu tespit edilmi\u015ftir. Gonadotropin(FSH-LH) denilen hormonlar\u0131n sentez ve i\u015flevinde de a\u00e7\u0131k\u00e7a etkili oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Ayr\u0131ca pineal beze sahip foto-periyoda duyarl\u0131 hayvanlar i\u00e7in melatonin sinyali \u00fcreme faaliyetlerini do\u011fru mevsimlerde do\u011fum yapmalar\u0131na rehberlik edecek \u015fekilde d\u00fczenler. Bununla birlikte epifiz bezi salg\u0131lar\u0131n\u0131n manyetik alandan etkilendi\u011fine dair baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar mevcuttur. G\u00f6\u00e7 eden baz\u0131 omurgal\u0131 t\u00fcrlerin de d\u00fcnyan\u0131n manyetik alan\u0131n\u0131 alg\u0131layarak her sene ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri bu ritmik davran\u0131\u015fta etkili oldu\u011funu ve y\u00f6nlerini epifizleri sayesinde bulduklar\u0131na dair ara\u015ft\u0131rmalar vard\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Epifiz bezinin normal fonksiyonun bahsettikten sonra biraz da patolojisi hakk\u0131nda konu\u015fmal\u0131y\u0131z diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bir\u00e7ok geriye d\u00f6n\u00fck \u00e7al\u0131\u015fma \u201cAcaba bu hastal\u0131kla epifiz aras\u0131nda bir ba\u011flant\u0131 var m\u0131?\u201d  sorusuna yan\u0131t aramaya itmi\u015ftir ve g\u00f6r\u00fclen \u015fu ki, obez bireylerde, \u015fizofreni, bipolar bozukluk ve maj\u00f6r depresif bozukluk gibi ruhsal hastal\u0131klara sahip bireylerde epifiz bezinin normal boyutlar\u0131na g\u00f6re daha k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011fu saptanm\u0131\u015ft\u0131r. Uyku ve uyan\u0131kl\u0131k dengesinin bozuklu\u011fu (yani melatonin salg\u0131s\u0131n\u0131n d\u00fczenlili\u011fi ve yeterlili\u011fi) bu hastal\u0131klar\u0131n nedeni midir yoksa sonucu mudur, hen\u00fcz bu konu hakk\u0131nda kesin sonu\u00e7lar mevcut de\u011fil; ancak genel tabloya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda melatoninin olduk\u00e7a \u00f6nemli bir fonksiyonu oldu\u011fu kesindir.  <\/p>\n\n\n\n

\"\"
P\u0130NEAL BEZ T\u00dcM\u00d6R\u00dc

<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

\n\nPineal organ, t\u00fcm doku ve organlar aras\u0131nda en \u00e7ok kire\u00e7lenmeye u\u011frayan organd\u0131r. Epifiz kalsifikasyonu bu bezin melatonin sentetik kapasitesini tehlikeye atar ve \u00e7e\u015fitli n\u00f6ro-dejeneratif hastal\u0131klarla ili\u015fkilidir. Alzheimer ve migren gibi hastal\u0131klarda kalsifikasyonlar\u0131n olduk\u00e7a fazla oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme tekniklerinin y\u0131llar i\u00e7inde geli\u015fmesiyle beraber epifiz bezinde bu kalsifikasyon odaklar\u0131n\u0131n s\u0131k\u00e7a oldu\u011fu fark edilmi\u015ftir. \u00d6zellikle ya\u015fla birlikte artan bu olu\u015fumlar\u0131n, baz\u0131 vakalarda fetal hayatta dahi oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr ve bunun patolojik oldu\u011fu bildirilmi\u015ftir. \u00d6zellikle b\u00f6brekten sonra en \u00e7ok kanlanan 2. organ olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla bilim adamlar\u0131n\u0131n akl\u0131nda acaba bu olu\u015fumlar\u0131n b\u00f6brek ta\u015flar\u0131na benzer olup olmad\u0131\u011f\u0131 merak\u0131 uyanm\u0131\u015ft\u0131r; ancak pineal kalsifikasyonlar\u0131n b\u00f6brek ta\u015f\u0131n\u0131 olu\u015fturan maddelerden  \u00e7ok farkl\u0131 yap\u0131da oldu\u011funu hatta bunlar\u0131n kemi\u011fi olu\u015fturan h\u00fccrelere benzer nitelikte oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Mevcut bilgilere dayanarak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu osteosit ve osteoblast benzeri h\u00fccrelerin melatonin etkisi alt\u0131nda epifiz bezindeki mezenkimal k\u00f6k h\u00fccrelerden farkl\u0131la\u015fan osteosit ve osteoblastlar oldu\u011funu tahmin etmi\u015flerdir. \u0130\u015fte bu noktada epifiz bezine zarar veren birka\u00e7 durumdan bahsetmek istiyorum. Yani ne oluyor da, epifiz bezi kendisini korumak i\u00e7in mezenkimal k\u00f6k h\u00fccrelerine farkl\u0131la\u015fma sinyali veriyor? Bu nedenleri ba\u015fl\u0131klar halinde s\u0131ralayal\u0131m:\n\n<\/p>\n\n\n\n

KRON\u0130K VASK\u00dcLER \u0130NFLAMASYON: \u00a0Epifiz bezinin kan filtrasyon oran\u0131n\u0131n \u00e7ok y\u00fcksek oldu\u011fundan bahsetmi\u015ftik. Bu y\u00fcksek kanlanma, bezi kronik vask\u00fcler iltihaplanmaya kar\u015f\u0131 duyarl\u0131 hale getirir. Vask\u00fcler inflamasyon,\u00a0\u00a0mezenkimal k\u00f6k h\u00fccrelerin glanddaki g\u00f6\u00e7\u00fcn\u00fc ve yap\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 harekete ge\u00e7irir. Ayn\u0131 zamanda pro-inflamtuar sitokinler olan TGF-BETA ve TNF-ALFA \u2018n\u0131n artan seviyelerine ba\u011fl\u0131 olarak ve de \u00f6zellikle IL-22\u2019nin etkisiyle mezenkimal\u00a0\u00a0k\u00f6k h\u00fccrelerinin proliferasyonunu ve osteojenik farkl\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 uyar\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

BEY\u0130N DOKUSU H\u0130POKS\u0130S\u0130:\u00a0\u00a0Fetal hayatta neden bir bebe\u011fin epifiz bezinin kalsifiye olabilece\u011fini anlamam\u0131za yarayan bir etkendir. Hipertansiyon, uyku apnesi, fel\u00e7 hatta solunum bozukluklar\u0131 dahil olmak \u00fczere bir\u00e7ok patolojik durum beyin dokusu hipoksisine neden olabilmektedir ve hipoksik ko\u015fullar alt\u0131nda \u00e7e\u015fitli sinyal yolaklar\u0131 (p38MAPK VE PRKD) mezenkimal k\u00f6k h\u00fccrelerin osteoblast farkl\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131 uyar\u0131r. Bu da kalsifikasyon olu\u015fumunu a\u00e7\u0131klayan di\u011fer bir nedendir.<\/p>\n\n\n\n

KAFA \u0130\u00c7\u0130 BASIN\u00c7: Yukar\u0131da epifiz bezinin BOS ile dolu olan 3. ventrik\u00fcl ile kom\u015fu oldu\u011fundan bahsetmi\u015ftim. Bu nedenle epifiz bezi artan bas\u0131n\u00e7tan son derece y\u00fcksek oranlarda etkilenir. Y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7, epifiz filtrasyon h\u0131z\u0131n\u0131 engelleyebilir, kemi\u011fin yeniden \u015fekillenmesini ve kalsifikasyon olu\u015fmas\u0131n\u0131 tetikler. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Anla\u015f\u0131lan epifiz bezi sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, insan hayat\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere t\u00fcm canl\u0131lar \u00fczerinde optimal fizyolojik durumu korumak i\u00e7in \u00f6nemli oldu\u011funu g\u00f6rm\u00fc\u015f bulunmaktay\u0131z. Ya\u015flanma ve epifiz bezi aras\u0131ndaki bu g\u00fc\u00e7l\u00fc ili\u015fki, bilim adamlar\u0131n\u0131 ektopik epifiz bezi transplantasyonu ile epifiz bezini gen\u00e7le\u015ftirme ihtiyac\u0131na itmi\u015ftir ve epifiz bezi transplantasyonun g\u00f6z\u00fcn \u00f6n kamaras\u0131na yerle\u015ftirilmesi haricinde melatoninin sirkadiyen ritmi saptanmam\u0131\u015f ve melatonin seviyesinin in-situ pineal bez kadar \u00fcretemedi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Tam olarak anatomik yerine yerle\u015ftirilse bile ektopik epifiz bezi naklinin k\u0131smi de olsa re-innervasyonu ve re-vask\u00fclarizasyonu ile canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f olsa da melatonin salg\u0131s\u0131n\u0131n asla normal bir bireydeki gibi olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr( Seviyesi d\u00fc\u015f\u00fck ve geceleri melatonin piki olmamaktad\u0131r.)<\/p>\n\n\n\n

Bu sonu\u00e7lara dayanarak sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve i\u015flevsel bir epifiz bezini koruman\u0131n, kire\u00e7lenmesinin geciktirmenin  veya kire\u00e7lenmi\u015f epifiz bezini canland\u0131rman\u0131n daha uygun bir yol oldu\u011funu g\u00f6rm\u00fc\u015f bulunmaktay\u0131z.  <\/p>\n\n\n\n

Bu\u00a0konuda \u00a0neler\u00a0yap\u0131labilece\u011fini\u00a0ba\u015fka bir ara\u015ft\u0131rmamda sizlerle payla\u015fmak i\u00e7in sab\u0131rs\u0131zlan\u0131yorum.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Bir sonraki yaz\u0131da g\u00f6r\u00fc\u015fmek \u00fczere..<\/p>\n\n\n\n

Kaynak\u00e7a:<\/p>\n\n\n\n

  1. Berhouma M., Beyond the pineal glandassumption: A neuroanatomical appraisal of dualism in Descartes\u2019 philosophy, Clinical neurology and neurosurgery, 115(9), 1661-1670,2003.<\/li>
  2. Lopez-Bunoz F., Boya J., The role of the pinealgland in cartesian psychophysiological doctrine, ActaPhysiol Pharmacol Ther Latinoam, (42)4, 205-16, 1992<\/li>
  3. Lopez-munoz F., Marin F., Alamo C., Thehistorical background of the pineal gland: II. From theseat of the soul to a neuroendocrine organ, Rev Neurol., 50(2), 117-25, 2010<\/li>
  4. Halgamuge M., Critical time delay of the pinealmelatonin rhythm in humans due to weakelectromagnetic exposure, Indian J Biochem Biophys, 50(4), 259-65, 2013<\/li>
  5. Lopez-munoz F., Rubio G., Alamo C., Sadness as a passion of the soul: a psychopathologicalconsideration of the Cartesian concept of melancholy,Brain Research Bulletin<\/a>,85(1-2), 42-53, 2011<\/li>
  6. Lopez-Munoz F., Molina G.D., Rubio G., Alamo C., An historical view of the pineal gland and mental disorders, journal of clinical neuroscience,18(8), 1028-1037, 2011<\/li>
  7. F\u0131nd\u0131kl\u0131 E., \u0130nci M. F., G\u00f6k\u00e7e M., F\u0131nd\u0131kl\u0131 H. A., Altun H., Karaarslan M. F., \u015fizofrenide ve duygudurumbozukluklar\u0131nda epifiz bezi hacmi, Physciatr Danub., 27(2), 153-8, 2015<\/li>
  8. Zhao W., Zhu D., Zhang Y., Zhang C., Wang Y., Yang Y., Bai Y., Zhu J., Yu Y., Pineal gland abnormality in majordepressive disorder, Psychiatry Res. Neuroimaging, 1016(10), 13-17,2019<\/li>
  9. Sapade D., Cau E., The pineal gland from development tofunction, Current Topics in Developmental Biology, 106(5), 171-215, 2013<\/li>
  10. Feuer G., Biochemistry of the pineal gland as an endocrineorgan, Drug Metabol. Drug Interact., 8(3-4), 203-46, 1990<\/li><\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Neredeyse en ilkel omurgas\u0131zlarda bile baz\u0131 kal\u0131nt\u0131lar\u0131 oldu\u011fu anla\u015f\u0131lan bu anatomik yap\u0131, canl\u0131l\u0131\u011fa ne gibi bir katk\u0131da bulunuyor ?  Omurgal\u0131 canl\u0131larda yer<\/p>\n","protected":false},"author":196,"featured_media":7170,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"acf":[],"views":1977,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7159"}],"collection":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/196"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7159"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7159\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10750,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7159\/revisions\/10750"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7170"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7159"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7159"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7159"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}