{"id":7529,"date":"2020-09-10T20:00:21","date_gmt":"2020-09-10T17:00:21","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.ulubat.org\/?p=7529"},"modified":"2020-09-10T18:41:13","modified_gmt":"2020-09-10T15:41:13","slug":"boceklerin-sinir-sisteminden-hayvan-davranislarina-semahat-geldiay","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/genel\/boceklerin-sinir-sisteminden-hayvan-davranislarina-semahat-geldiay\/","title":{"rendered":"B\u00d6CEKLER\u0130N S\u0130N\u0130R S\u0130STEM\u0130NDEN HAYVAN DAVRANI\u015eLARINA: \u201cSEMAHAT GELD\u0130AY\u201d"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Semahat Geldiay, 14 Eyl\u00fcl 1923 tarihinde, -Cumhuriyetin\nilan\u0131ndan yakla\u015f\u0131k bir ay kadar \u00f6nce- \u0130zmir\u2019de d\u00fcnyaya geldi. Kurtulu\u015f\nSava\u015f\u0131\u2019n\u0131n hen\u00fcz yeni bitti\u011fi bu kentte ilk \u00e7ocukluk y\u0131llar\u0131n\u0131 ge\u00e7irdi ve\nilkokula ba\u015flad\u0131. 1930 y\u0131l\u0131nda ailesinin \u0130stanbul\u2019a ta\u015f\u0131nmas\u0131 \u00fczerine ilk ve\norta \u00f6\u011frenimini \u0130stanbul\u2019da tamamlad\u0131. <\/p>\n\n\n\n

Lisede\n\u00f6\u011fretmenlerinin de etkisiyle fen derslerini \u00e7ok seven Semahat Geldiay, 1942\ny\u0131l\u0131nda \u0130stanbul \u00dcniversitesi Fen Fak\u00fcltesi Biyoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fcne gitmeyi tercih\netti. O y\u0131llarda \u00fcniversiteye girmek i\u00e7in s\u0131nav gerekli de\u011fildi. Kendisi daha\nsonra \u00fcniversiteye gitti\u011fi zaman\u0131 \u015fu \u015fekilde anlatacakt\u0131: \u201cBiyoloji b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00e7ok\nkalabal\u0131kt\u0131, 120-150 kadar \u00f6\u011frenci bulunuyordu.  Alman bir hocam\u0131z vard\u0131 ve bu kadar kalabal\u0131k\nbir s\u0131n\u0131fla laboratuvar dersini yapmak istemiyordu. O y\u0131l, biraz haks\u0131zl\u0131k\nyap\u0131p s\u0131navlar\u0131n seviyesini y\u00fcksek tuttu. Bir\u00e7ok \u00f6\u011frenci okuldan ayr\u0131lmak\nzorunda kald\u0131. Bizim d\u00f6nemde, benimle birlikte ancak 37 ki\u015fi mezun oldu. Be\u015fi\nerkek gerisi k\u0131z. \u0130steyerek bu b\u00f6l\u00fcmde okudum ve her d\u00f6nemde mutlu oldum.\u201d<\/p>\n\n\n\n

            O d\u00f6nemde Biyoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00fc\u00e7\ndal\u0131n -Botanik, Zooloji ve Jeoloji- derslerini almak zorunluydu. Semahat\nGeldiay, enerjik ve pozitif ki\u015fili\u011fiyle hem insan ili\u015fkilerinde hem de\nderslerinde olduk\u00e7a y\u00fcksek bir ba\u015far\u0131 g\u00f6steriyor, arkada\u015flar\u0131 ona daha \u015fimdiden\ngelece\u011fin profes\u00f6r\u00fc g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131yordu. \u00dcniversitede T\u00fcrk ve Alman pek \u00e7ok\nhocadan ders alan Semahat Geldiay\u2019\u0131n parlak \u00f6\u011frencili\u011fi, sadece arkada\u015flar\u0131n\u0131n\nde\u011fil hocalar\u0131n\u0131n da dikkatini \u00e7ekti. 1946 y\u0131l\u0131nda \u00fc\u00e7 daldan birden girdi\u011fi\ns\u0131navlar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc ba\u015far\u0131yla vererek \u00fcniversiteden mezun oldu. Mezuniyetinden\nsonra akademik ya\u015fam\u0131na \u00fc\u00e7 y\u0131l kadar ara verdi ve \u00f6nce Cibali Ortaokulunda sonra\n\u0130stanbul K\u0131z \u00d6\u011fretmen Okulunda fen \u00f6\u011fretmenli\u011fi yapt\u0131. Daha sonra asistanl\u0131k\ni\u00e7in ba\u015fvurdu\u011fu Ankara \u00dcniversitesi Fen Fak\u00fcltesinden olumlu yan\u0131t ald\u0131 ve\nhayat\u0131nda yeni bir sayfa a\u00e7\u0131ld\u0131. O s\u0131ralar \u00fcniversiteden hocas\u0131 Prof. Dr.\nSelahattin Okay da Ankara\u2019ya gelmi\u015fti. Selahattin Bey \u0130stanbul \u00dcniversitesindeki\n\u00f6\u011frencili\u011fi s\u0131ras\u0131nda fark\u0131nda oldu\u011fu Semahat Geldiay\u2019\u0131 asistan\u0131 olarak yan\u0131na\nald\u0131. B\u00f6ylece Geldiay doktora \u00f6\u011frenimine, 1949 y\u0131l\u0131nda Ankara\u2019da ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Semahat Geldiay doktoras\u0131na ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada Selahattin Bey\u2019in\nkafas\u0131n\u0131 b\u00f6cek hormonlar\u0131 me\u015fgul ediyordu. Tar\u0131m zararl\u0131lar\u0131yla m\u00fccadele, o\nzamanlar tam bir tar\u0131m \u00fclkesi olan T\u00fcrkiye\u2019nin ekonomisi i\u00e7in son derece\n\u00f6nemliydi. Bu ama\u00e7la \u00e7e\u015fitli kimyasal y\u00f6ntemler kullan\u0131l\u0131yor ve \u00e7evreye daha az\nzarar vermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan biyolojik y\u00f6ntemler \u00fczerinde de \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yordu. Bu\nbiyolojik y\u00f6ntemlerden biri de b\u00f6ceklerin yap\u0131 ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek,\nsinir hormonlar\u0131n\u0131 ya\u015famlar\u0131n\u0131n hangi d\u00f6neminde salg\u0131lad\u0131klar\u0131n\u0131 bulmak ve\nd\u0131\u015far\u0131dan m\u00fcdahaleyle ya\u015fam stillerini de\u011fi\u015ftirmekti. Uygun zamanda yap\u0131lacak\nbir ila\u00e7lamayla b\u00f6ceklerin d\u0131\u015far\u0131dan hormon almas\u0131 ve b\u00f6ylece geli\u015fimlerinin\nde\u011fi\u015fmesiyle tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerine zarar vermemeleri isteniyordu. Bunlar hakk\u0131nda merak\u0131 olan Selahattin Bey, bir g\u00fcn yeni asistan\u0131na \u201cGel \u015fu konuyu\nbir \u00f6\u011frenelim.\u201d dedi ve bu basit c\u00fcmle Semahat Geldiay\u2019\u0131n bilim ya\u015fam\u0131nda\nizleyece\u011fi yolu belirledi. Gelecekte ekibiyle yapaca\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar yeni geli\u015fmeye\nba\u015flam\u0131\u015f b\u00f6cek endokrinolojisi alan\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de yap\u0131lan ilk \u00e7al\u0131\u015fmalar\nolacakt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Semahat\nGeldiay; b\u00f6ceklerin beynindeki n\u00f6rosekresyon h\u00fccreleri, yani hormon salg\u0131layan\nsinir h\u00fccreleri, n\u00f6rohormonlar\u0131n depolanma ve salg\u0131lanma b\u00f6lgeleri \u00fczerine\n\u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Ve bu de\u011ferli \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla Ankara \u00dcniversitesi Fen Fak\u00fcltesi Zooloji\nB\u00f6l\u00fcm\u00fcnde doktoras\u0131n\u0131 verdi. Doktora tezi kendi alan\u0131nda \u00fclkemizde yap\u0131lm\u0131\u015f\nolan ilk \u00e7al\u0131\u015fmayd\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131 sonucunda n\u00f6rosekresyon materyalinin depo\nedildi\u011fi yerden sinirsel bir uyart\u0131ya yan\u0131t olarak bo\u015falt\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu\nn\u00f6rohormonlar\u0131n hayvanlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 etkiledi\u011fini deneysel olarak\ng\u00f6zlemleyerek a\u00e7\u0131klad\u0131. B\u00f6ylece b\u00f6cekler \u00fczerinde n\u00f6rohormonlar\u0131n as\u0131l\nkayna\u011f\u0131n\u0131n beyin oldu\u011funu ve bu n\u00f6rohormonlar\u0131n v\u00fccudun ba\u015fka k\u0131s\u0131mlar\u0131na\nta\u015f\u0131narak depoland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 da filme\nkaydederek bu filmleri \u00e7e\u015fitli kongrelerde sundu. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sayesinde bilim\nd\u00fcnyas\u0131nda tan\u0131nmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n

            Semahat Geldiay\u2019\u0131n Ankara\n\u00dcniversitesinde 1957 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 iki makale b\u00fcy\u00fck ilgi uyand\u0131rd\u0131.\nYabanc\u0131 bilim insanlar\u0131 onun bulgular\u0131na \u00f6nem vererek \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmesini\nistedi. B\u00f6ylece 1957 y\u0131l\u0131nda burs kazanarak doktora sonras\u0131 e\u011fitimi i\u00e7in New\nYork\u2019taki Colombia \u00dcniversitesi Zooloji B\u00f6l\u00fcm\u00fcne gitti. Burada Prof. Hodgson\nile \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na devam etmeyi s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Prof. Hodgson\u2019la tan\u0131\u015fmalar\u0131 ikisi\ni\u00e7in de \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 oldu. \u00c7\u00fcnk\u00fc Semahat Geldiay bu kadar gen\u00e7 bir profes\u00f6rle\nkar\u015f\u0131la\u015fmay\u0131 beklemezken, Prof. Hodgson da T\u00fcrkiye\u2019den gelen bir kad\u0131n\nara\u015ft\u0131rmac\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fmay\u0131 beklemiyordu. Ortak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ise \u00e7ok verimli\noldu. Yaln\u0131zca bir y\u0131l sonra (1958) \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 sunduklar\u0131 \u00fc\u00e7 makale\nyay\u0131nlad\u0131lar. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar ileride pek \u00e7ok at\u0131f alacakt\u0131. \u0130kili, bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131\ns\u0131ras\u0131nda Prof. Hodgson\u2019\u0131n geli\u015ftirdi\u011fi bir y\u00f6ntemi kullan\u0131yordu. Semahat\nGeldiay bir g\u00fcn profes\u00f6re kendi geli\u015ftirdi\u011fi baz\u0131 y\u00f6ntemlerden s\u00f6z etti. Ancak\nProf. Hodgson \u201cBu y\u00f6ntemlerle bir yere varamay\u0131z.\u201d \u015feklinde olduk\u00e7a umut k\u0131r\u0131c\u0131\nbir yan\u0131t verdi. Bu tepki kar\u015f\u0131s\u0131nda hem \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131ran hem de \u00fcz\u00fclen Semahat\nGeldiay yine de \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kendi y\u00f6ntemini kullanarak devam etti. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n\nsonunda y\u00f6ntemleri olumlu sonu\u00e7 verdi, t\u00fcm sonu\u00e7lar do\u011fruydu. Bu kez \u015fa\u015f\u0131rma\ns\u0131ras\u0131 profes\u00f6rdeydi. Bunun \u00fczerine Prof. Hodgson ertesi g\u00fcn Washington\u2019a\ngiderek \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n \n\n \n \ndesteklenmesi i\u00e7in\nona ek bir burs sa\u011flad\u0131. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Semahat Geldiay 1957-1959 y\u0131llar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 deneyler\nsayesinde sinir h\u00fccrelerinden salg\u0131lanan hormonlar\u0131n hayvan davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131\nkontrol etti\u011fini ortaya koydu. \nN\u00f6rosekresyonun sinir sistemi ile ili\u015fkisini ara\u015ft\u0131rarak, n\u00f6rohormon\ndepolayan organlardan, bir elektrik \u015foku ya da hiperaktivite sonucu hormonun\naniden kana verildi\u011fini deneysel olarak g\u00f6sterdi. En \u00f6nemlisi ise bu\nara\u015ft\u0131rmalar\u0131n alan\u0131nda bir ilk olmas\u0131yd\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 bu y\u00f6n\u00fcyle de yank\u0131\nuyand\u0131rd\u0131. Omurgal\u0131 ve omurgas\u0131zlarda hormon sal\u0131n\u0131m\u0131 kontrol\u00fcyle ili\u015fkili\nolarak, \u00e7e\u015fitli periyodikler, temel ders ve dan\u0131\u015fma kitaplar\u0131nda Semahat\nGeldiay\u2019\u0131n bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na pek \u00e7ok at\u0131f yap\u0131ld\u0131. Amerika\u2019da bulundu\u011fu s\u0131rada\nNew York\u2019taki Albert Einstein College of Medicine\u2019a giderek \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131\nanlatt\u0131. Burada \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 takdir edildi ve yan\u0131na iki asistan g\u00f6nderildi.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcnleri hep ara\u015ft\u0131rmak ve \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015fmakla ge\u00e7en Semahat Geldiay, 1958 y\u0131l\u0131nda on be\u015f y\u0131ld\u0131r tan\u0131d\u0131\u011f\u0131 ve sevdi\u011fi Remzi Geldiay ile Amerika\u2019da evlendi. 1960\u2019ta T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6nd\u00fc ve yeniden Ankara \u00dcniversitesi Fen Fak\u00fcltesi Zooloji B\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131. D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcnden yakla\u015f\u0131k bir y\u0131l sonra o zamanlar yeni kurulan Ege \u00dcniversitesi Fen Fak\u00fcltesi Zooloji K\u00fcrs\u00fcs\u00fcne do\u00e7ent olarak atand\u0131. B\u00f6ylece d\u00f6rt ya\u015f\u0131nda ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u0130zmir\u2019e otuz \u00fc\u00e7 y\u0131l sonra geri d\u00f6nm\u00fc\u015f oldu. Fak\u00fcltenin kurulu\u015f y\u0131llar\u0131nda g\u00f6rev alan Semahat Geldiay bir \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisinden \u00e7ok daha fazlas\u0131yd\u0131. Prof. Muhtar Ba\u015fo\u011flu, Prof. Remzi Geldiay ile birlikte bir yandan dersleri payla\u015farak e\u011fitimi s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken bir yandan da temel laboratuvarlar\u0131 kurmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

1960\u2019l\u0131 y\u0131llarda n\u00f6rosekresyonun hangi temel fizyolojik\nolaylar\u0131 kontrol etti\u011fi art\u0131k birer birer ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Semahat\nGeldiay da sinir hormonlar\u0131n\u0131n b\u00f6ceklerin olgunla\u015fmas\u0131 \u00fczerine etkisini\ndeneysel olarak g\u00f6sterdi. Ayr\u0131ca b\u00f6ceklerde diyapoz olarak tan\u0131mlanan ya\u015fam\u0131\nyava\u015flatma durumu \u00fczerine de \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. \u00c7evresel etkenlerden \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n ve s\u00fcresinin\nbeyindeki n\u00f6rosekresyonu do\u011frudan uyard\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve diyapozu etkiledi\u011fini otoradyografi\ndenilen bir y\u00f6ntemle g\u00f6sterdi. Her iki \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 da b\u00fcy\u00fck ilgi toplad\u0131 ve\nsonraki \u00e7al\u0131\u015fmalara \u00f6nc\u00fc oldu. <\/p>\n\n\n\n

1967 y\u0131l\u0131nda Ege \u00dcniversitesi Fen Fak\u00fcltesi Zooloji B\u00f6l\u00fcm\u00fcnde\nprofes\u00f6rl\u00fck unvan\u0131n\u0131 ald\u0131. \u0130lk asistan\u0131 olarak da Sabire Kara\u00e7al\u0131\u2019y\u0131 se\u00e7ti. <\/p>\n\n\n\n

1970\u2019lere gelindi\u011finde, d\u00fcnyada elektronik alan\u0131ndaki\ngeli\u015fmelerle yirmi y\u0131l sonraki ileti\u015fim devriminin temelleri at\u0131l\u0131yordu.\nElektronikle\u015fen g\u00f6zlem ve kay\u0131t ayg\u0131tlar\u0131 sayesinde bilim insanlar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde\nyepyeni ufuklar a\u00e7\u0131ld\u0131. Ayn\u0131 y\u0131llarda t\u00fcm d\u00fcnyada yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmaya\nba\u015flanan elektron mikroskobu sayesinde biyolojide de ciddi bir at\u0131l\u0131m\nger\u00e7ekle\u015fti. Semahat Geldiay bu d\u00f6nemde American Association of University Wowen\n(AAUW) adl\u0131 derne\u011fe ba\u015fvurarak bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 ve ileride neler yapmak\nistedi\u011fini anlatt\u0131. Derne\u011fin ara\u015ft\u0131rma bursunu ve Fullbright Yol Bursunu kazanarak\n1971\u2019de ikinci kez Amerika\u2019ya gitti. Seattle\u2019daki Washington \u00dcniversitesi\nZooloji B\u00f6l\u00fcm\u00fcnde bir y\u0131l konuk profes\u00f6r olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Bu s\u00fcre i\u00e7erisinde\nMontana State, California ve Berkeley \u00dcniversiteleri ile Kanada\u2019da British\nColumbia \u00dcniversitesini ziyaret ederek ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 ile ilgili seminerler ve\nkonferanslar verdi. Endokrin sistemi ile ilgili olarak bu tarz \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\nhen\u00fcz hi\u00e7 g\u00f6r\u00fclmedi\u011fi Amerika\u2019da ayakta alk\u0131\u015fland\u0131. O zamanlar d\u00fczenlenen Bilim\nKad\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve Bilim Kad\u0131nlar\u0131n\u0131n Sorunlar\u0131 konulu konferansa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ld\u0131.\nKonferans, Amerika\u2019da kad\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fcn ikinci planda kald\u0131\u011f\u0131 ve bunun bilim\nd\u00fcnyas\u0131nda da b\u00f6yle oldu\u011fu konular\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ele al\u0131yordu.\nKendisine de T\u00fcrkiye\u2019deki durumun nas\u0131l oldu\u011fu sorulan Semahat Geldiay, Amerika\u2019da\nkad\u0131nlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 problemleri kendisinin ya\u015famad\u0131\u011f\u0131n\u0131, Cumhuriyet\u2019in ilan\nedilmesiyle kad\u0131nlara t\u00fcm haklar\u0131n\u0131n verildi\u011fini ve kendisinin de bunun bir\n\u00f6rne\u011fi oldu\u011funu anlatt\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Washington \u00dcniversitesi Zooloji B\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Dr. J. S. Edwards\nile birlikte, elektron mikroskopuyla beyin n\u00f6rosekresyon h\u00fccrelerinde hormon\nsentezi ile sal\u0131nma mekanizmalar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rd\u0131; baz\u0131 omurgas\u0131z hayvan\ngruplar\u0131yla omurgal\u0131larda bilinen, serebral n\u00f6rohormon olarak adland\u0131r\u0131lan, hem\nb\u00f6cek endokrinolojisi hem de filogeni a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli olan, sinir\nhormonlar\u0131n\u0131n do\u011frudan beyinden sal\u0131nd\u0131\u011f\u0131 yeri g\u00f6sterdi. Bu ara\u015ft\u0131rma 1973\ny\u0131l\u0131nda yay\u0131nland\u0131. Ayn\u0131 y\u0131l elektron mikroskobu kullan\u0131larak yap\u0131lan \u00fc\u00e7\nara\u015ft\u0131rmas\u0131 da \u0130zmir\u2019de yay\u0131nland\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Prof. Dr. Semahat Geldiay, t\u00fcm bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 dolay\u0131s\u0131yla\n1975 y\u0131l\u0131nda T\u00dcB\u0130TAK Bilim \u00d6d\u00fcl\u00fc ile onurland\u0131r\u0131ld\u0131. Bu \u00f6d\u00fcl biyoloji alan\u0131nda\nilk kez verilmi\u015fti.\n\nElektron mikroskobunun, ara\u015ft\u0131rmalar s\u0131ras\u0131nda \u00e7ok\ngerekli bir ara\u00e7 olmas\u0131 nedeniyle Semahat Geldiay, Prof. Dr. Sabire Kara\u00e7al\u0131\nile birlikte Devlet Planlama Te\u015fkilat\u0131na Ege \u00dcniversitesi Fen Fak\u00fcltesine bir\nelektron mikroskobu al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in ba\u015fvurdu. Fakat ba\u015fvuru kabul edilmedi. O\nd\u00f6nemde Ege \u00dcniversitesinde bir elektron mikroskobu vard\u0131 ancak T\u0131p\nFak\u00fcltesindeydi ve daha \u00e7ok oradaki ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan kullan\u0131l\u0131yordu.\nDevletten destek alamamalar\u0131n\u0131n \u00fczerine Semahat Geldiay, Sabire Kara\u00e7al\u0131 ile\nbirlikte serebral n\u00f6rohemal b\u00f6lgeyi ba\u015fka b\u00f6ceklerde de ara\u015ft\u0131rmaya\nba\u015flad\u0131.  Laboratuvar\u0131 iyile\u015ftirmek i\u00e7in\nb\u00f6l\u00fcm\u00fcne bir mikroskop almay\u0131 kafas\u0131na koymu\u015ftu. Bu sebeple yeni projeleriyle\nNATO\u2019ya bir elektron mikroskobu almak i\u00e7in ba\u015fvurdu. . \u0130stedi\u011fi mikroskop\nkendilerine yetecek kadar olan basit bir mikroskoptu ancak NATO komisyonu\nSemahat Geldiay ve ekibinin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak daha \u00fcst d\u00fczey bir\nmikroskop \u00f6nerdi. B\u00f6ylece projeye sa\u011flanan destekle Ege \u00dcniversitesi Fen\nFak\u00fcltesi Biyoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fcne bir transmisyon elektron mikroskobu al\u0131nd\u0131. O\nzamana kadar akademisyenlere yaln\u0131zca yol deste\u011fi sa\u011flayan NATO, ilk kez bir\naletin al\u0131m \u00fccretini kar\u015f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131. Bu mikroskop daha sonra \u00fcniversite i\u00e7indeki\nfak\u00fclteler, \u0130zmir\u2019deki di\u011fer \u00fcniversiteler, hatta T\u0131p Fak\u00fcltesi taraf\u0131ndan da\npek \u00e7ok de\u011ferli ara\u015ft\u0131rma i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131.\n\n\n\n<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Prof. Dr. Semahat Geldiay, b\u00f6cek hormonlar\u0131n\u0131n b\u00f6cek\nkontrol\u00fcnde kullan\u0131lmas\u0131 konusunda T\u00fcrkiye\u2019de yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalara \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti.\nB\u00f6cek kontrol\u00fcn\u00fcn yaln\u0131zca kimyasal maddelerle de\u011fil, biyolojik olarak da\nyap\u0131labilece\u011fini g\u00f6sterdi. Bu biyolojik kontrol, b\u00f6ceklerin hormonal\ndengelerini bozarak \u00fcremelerini kontrol alt\u0131na almaya dayan\u0131yordu. B\u00f6ylece\nb\u00f6cek kontrol\u00fcnde kullan\u0131lan kimyasal maddelerin \u00e7evreye ve insana verdi\u011fi\nzarar da ortadan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f oluyordu. Semahat Geldiay\u2019\u0131n bu konudaki\n\u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 1976-1978 ve 1983-1985 y\u0131llar\u0131nda olmak \u00fczere iki farkl\u0131 T\u00dcB\u0130TAK\nProjesi ile desteklendi. 1987-1990 y\u0131llar\u0131nda Dr. S. N. Vischer ile yapt\u0131\u011f\u0131\nara\u015ft\u0131rma Alliance of International Doctors (AID) taraf\u0131ndan desteklendi.\nMontana \u00dcniversitesi\u2019nde yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rma; daha dikkatleri yeni yeni \u00fczerine\n\u00e7ekmeye ba\u015flayan bir alanda, b\u00f6ceklerin yedi\u011fi bitkiler i\u00e7inde bulunan ve\nb\u00fcy\u00fcmeyi d\u00fczenleyici maddelerin b\u00f6cek kontrol\u00fcnde kullan\u0131labilece\u011fi konusundaki\n\u00e7al\u0131\u015fmalara \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Semahat Geldiay, bilim d\u00fcnyas\u0131ndaki \u00f6nc\u00fc rol\u00fc ve bilim\nd\u00fcnyas\u0131na katk\u0131lar\u0131 nedeniyle 1996 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye Bilimler Akademisi (T\u00dcBA)\n\u015feref \u00fcyeli\u011fi ile onurland\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n

1967\u2019den sonra Ege \u00dcniversitesinde de\u011fi\u015fik zamanlarda Genel\nZooloji K\u00fcrs\u00fc Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, Zooloji B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, dekan yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131, senato\n\u00fcyeli\u011fi ve \u00e7ok say\u0131da komisyonun \u00fcyeli\u011fini yapt\u0131. Bu g\u00f6revleri s\u0131ras\u0131nda Geldiay,\ny\u00f6netmeliklere uyulmas\u0131na \u00f6zen g\u00f6sterdi; sab\u0131rla dinleyen, sorunlara ho\u015fg\u00f6r\u00fcyle\nyakla\u015farak \u00e7\u00f6z\u00fcm getiren bir y\u00f6netici oldu. Yurt i\u00e7inde ve yurt d\u0131\u015f\u0131nda bulunan\nyedi akademik derne\u011fe \u00fcyeydi. Bir\u00e7ok derginin de yay\u0131n kurulundayd\u0131. Akademik\nya\u015fam\u0131 boyunca bilim d\u00fcnyas\u0131nda yank\u0131 uyand\u0131ran \u00e7al\u0131\u015fmalar yapt\u0131, be\u015f tanesi\nSCI\u2019de (Science Citation\nIndex) taranan\ndergilerde olmak \u00fczere makaleler, temel ba\u015fvuru ve ders kitaplar\u0131 \u015feklinde\neserler verdi. Pek \u00e7ok ulusal ve uluslararas\u0131 kongre ve sempozyumda \u00f6zg\u00fcn bildiriler\nsundu. 1990 y\u0131l\u0131nda Ege \u00dcniversitesi Fen Fak\u00fcltesi Biyoloji B\u00f6l\u00fcm\u00fcnden ya\u015f\nhaddinden dolay\u0131 emekli oldu. K\u0131rk \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k akademik ya\u015fam\u0131nda y\u00fczlerce\n\u00f6\u011frenci yeti\u015ftirdi. \u00d6\u011frencileri onu hep i\u00e7ten ve g\u00fcler y\u00fczl\u00fc konu\u015fmas\u0131, g\u00fczel\nesprileri ve sabr\u0131yla an\u0131yorlard\u0131. Biri k\u0131z biri erkek iki de \u00e7ocuk annesi olan\nSemahat Geldiay\u2019\u0131n \u00f6\u011frencilerinden biri de kendi k\u0131z\u0131 oldu. Bu dolu dolu ya\u015fam\u0131n\nsonunda 27 \u015eubat 2002 tarihinde hayata g\u00f6zlerini yumdu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Semahat Geldiay; ne\u015feli ki\u015fili\u011fi, \u00f6\u011frenme iste\u011fi ve ara\u015ft\u0131rma\narzusundan do\u011fan co\u015fkusu, her zaman daha ileriye gidebilmesini sa\u011flayan derin\nmerak\u0131yla pek \u00e7ok insana ilham kayna\u011f\u0131 olmu\u015ftur. Hayat\u0131n\u0131, kendisini en iyi \u015fekilde\nger\u00e7ekle\u015ftirebilece\u011fi ve ona mutluluk veren se\u00e7imler yapmaya adam\u0131\u015f; b\u00f6ylece\ny\u00f6neldi\u011fi bilim dal\u0131nda, bir insan\u0131n i\u015finden keyif ald\u0131\u011f\u0131 zaman nas\u0131l b\u00fcy\u00fck bir\nistekle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 hepimize g\u00f6stermi\u015ftir. Enerji ve merak\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma azmiyle\nbirle\u015fimi sonucu, ke\u015ffedilmemi\u015f d\u00fcnyalar\u0131n kap\u0131lar\u0131n\u0131 aralam\u0131\u015f, kendisi bu kap\u0131lardan\nemin ad\u0131mlarla ge\u00e7erken kendinden sonra gelenlere de \u00f6nderlik etmi\u015ftir.\nB\u00f6ceklerin sinir sistemine ufak bir bak\u0131\u015fla ba\u015flayan yolculu\u011fu \u201cAma neden?\u201d\nsorusunu sordu\u011fumuz s\u00fcrece nas\u0131l dur durak bilmeden ilerlenebilece\u011finin en\ng\u00fczel \u00f6rneklerinden biri olmu\u015ftur.<\/p>\n\n\n\n

E\u011fer siz de bu g\u00fczel belgeseli izlemek isterseniz a\u015fa\u011f\u0131daki ba\u011flant\u0131dan ula\u015fabilirsiniz. <\/p>\n\n\n\n

\n