{"id":8510,"date":"2020-11-21T21:13:37","date_gmt":"2020-11-21T18:13:37","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.ulubat.org\/?p=8510"},"modified":"2020-11-21T21:13:39","modified_gmt":"2020-11-21T18:13:39","slug":"plasebo-grubunda-oldugunuzu-bilseniz-bile-plasebo-etkisi-gozlemleyebilir-misiniz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/genel\/plasebo-grubunda-oldugunuzu-bilseniz-bile-plasebo-etkisi-gozlemleyebilir-misiniz\/","title":{"rendered":"Plasebo grubunda oldu\u011funuzu bilseniz bile Plasebo etkisi g\u00f6zlemleyebilir misiniz ?"},"content":{"rendered":"\n
\"\"
Kaynak: flickr<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

\u00c7ok g\u00fcvendi\u011finiz bir dostunuzun ricas\u0131na kulak verdi\u011finizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Herhangi bir sebeple sizden hi\u00e7 bilmedi\u011finiz karanl\u0131k bir yerden ge\u00e7menizi istiyor. Ve \u00f6yle ki, arkada\u015f\u0131n\u0131z\u0131n belirtti\u011fine g\u00f6re bu yolda sizden ba\u015fka canl\u0131 ya da cans\u0131z en ufak \u015fey yok. Yani bu g\u00f6z g\u00f6z\u00fc g\u00f6rmez yerde kar\u015f\u0131n\u0131za \u00e7\u0131k\u0131p sizi korkutabilecek herhangi bir \u015fey olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

\u015eimdi gelin yola \u00e7\u0131kal\u0131m. Korkulacak hi\u00e7 bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131na emin olsan\u0131z bile, bu bilgi orada y\u00fcr\u00fcrken korku duyman\u0131z\u0131 tamamiyle engelleyebilir mi? Yoksa v\u00fccudunuz, kendi kendine ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 bir korku yaratma yetisine mi sahip? <\/p>\n\n\n\n

Peki ya bir de bunun tersini d\u00fc\u015f\u00fcnsek? Yani korku gibi olumsuz bir duygu yerine size pozitif etki sa\u011flama ihtimali olan bir durum da m\u00fcmk\u00fcn olamaz m\u0131? T\u0131pk\u0131, yaz\u0131mda s\u00f6z edece\u011fim baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalardaki plasebo grubu hastalar\u0131n\u0131n plasebo grubunda olduklar\u0131n\u0131 bilmelerine ra\u011fmen iyile\u015fme belirtileri g\u00f6stermeleri gibi. Dilerseniz konuya \u00f6nce k\u0131saca plasebo etkisinin kendisinden bahsederek ba\u015flayal\u0131m. <\/p>\n\n\n\n

Plasebo Etkisi <\/h3>\n\n\n\n

Bildi\u011finiz gibi ara\u015ft\u0131rma metinlerinde bu etkiden \u00e7ok\u00e7a s\u00f6z edilir. Ve pek \u00e7o\u011funda bir plasebo grubuna da yer verilir. Bu durumu bir \u00f6rnekle a\u00e7\u0131klayal\u0131m. Mesela bir anksiyete bozuklu\u011fu hastas\u0131na herhangi bir anksiyolitik ila\u00e7 yerine verilen s\u0131radan bir vitamin kaps\u00fcl\u00fc anksiyetesinde g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir iyile\u015fme sa\u011flayabilir. Bu tip bir iyile\u015fme; psikolojik hastal\u0131klar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra kalp, tansiyon, huzursuz ba\u011f\u0131rsak sendromu (IBS) gibi pek \u00e7ok farkl\u0131 hastal\u0131kta da g\u00f6zlemlenir. <\/p>\n\n\n\n

Plasebo Etkisi Nas\u0131l Ger\u00e7ekle\u015fir ? Etik Problemlerin Kayna\u011f\u0131 Nedir?<\/h4>\n\n\n\n

Plasebo ile iyile\u015fmeyi sa\u011flayan fakt\u00f6r; hastaya verdi\u011finiz ilac\u0131n i\u015flevselli\u011finden \u00f6te, hastan\u0131n iyile\u015fece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmesi ve v\u00fccudun bu d\u00fc\u015f\u00fcnce do\u011frultusunda otomatik bir reaksiyon vermesidir. Yani temel prensiplerden biri odur ki; hasta, kendisine verilen ilac\u0131n asl\u0131nda tedavi edici nitelikte olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmez. Ve en ba\u015f\u0131ndan ilac\u0131n ona iyi gelece\u011fine inan\u0131r. Fakat tam da bu noktada baz\u0131 etik problemlerin oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Zira bu y\u00f6ntem baz\u0131 doktorlar taraf\u0131ndan kliniklerde uygulan\u0131p bu sayede hastalarda belirgin iyile\u015fme g\u00f6zlemlense de hasta, \u00f6z\u00fcnde tedavi ile ilgili yeterli ve do\u011fru bir bilgilendirme almad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in tart\u0131\u015fmalar s\u00fcrmektedir.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kaynak: flickr
<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Hatta \u00f6yle ki verilen plasebo ilac\u0131n\u0131n uygulama y\u00f6ntemi, b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc veya rengi bile hastalarda farkl\u0131 etkiler yaratabilir. \u00d6rne\u011fin invaziv yolla verilen ila\u00e7 a\u011f\u0131zdan verilene g\u00f6re daha etkiliyken, b\u00fcy\u00fck boy kaps\u00fcl k\u00fc\u00e7\u00fck boy kaps\u00fcle g\u00f6re daha olumlu sonu\u00e7 verebilir. Ya da k\u0131rm\u0131z\u0131, sar\u0131, turuncu renkte ila\u00e7lar daha \u00e7ok uyar\u0131c\u0131 etki g\u00f6sterirken; mavi, ye\u015fil renkte olanlar\u0131n sakinle\u015ftirici olarak daha iyi sonu\u00e7lar do\u011furdu\u011fu g\u00f6zlemlenmi\u015ftir. Piyasadaki baz\u0131 ila\u00e7lar\u0131n \u00fcretiminde de bu tip farkl\u0131l\u0131klardan yararlan\u0131lmaktad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

Peki Plasebo Grubuna Etkisiz Bir \u0130la\u00e7 Alacaklar\u0131 A\u00e7\u0131klan\u0131rsa Neler G\u00f6zlenir?<\/h3>\n\n\n\n

\u0130lk duyuldu\u011funda, etkisiz oldu\u011funu bildi\u011finiz bir ilac\u0131n hastalara herhangi bir katk\u0131s\u0131n\u0131n olmayaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Fakat ara\u015ft\u0131rmalar g\u00f6steriyor ki, hastalar kendilerine verilen haplar\u0131n tedavi edici \u00f6zellikte olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmelerine ra\u011fmen, terap\u00f6tik fayda g\u00f6rebiliyorlar.<\/p>\n\n\n\n

Harvard \u00dcniversitesi A\u00e7\u0131k Etiketli Plasebo ( Open Label Placebo ) Ara\u015ft\u0131rmas\u0131<\/h4>\n\n\n\n

A\u00e7\u0131k etiketli ara\u015ft\u0131rmadan kas\u0131t; hastalar\u0131n, kullanacaklar\u0131 ila\u00e7lar\u0131n etkilerini (etkisizli\u011fini) t\u00fcm \u015feffafl\u0131\u011f\u0131yla bilmesidir. Baz\u0131 kaynaklarda ‘aldat\u0131c\u0131 olmayan’ (Non-Deceptive Placebo) olarak da ge\u00e7mektedir.<\/p>\n\n\n\n

Harvard \u00dcniversitesi Profes\u00f6r\u00fc T. Jack Kaptchuk konuyla ilgili;<\/p>\n\n\n\n