{"id":9662,"date":"2021-01-23T16:56:25","date_gmt":"2021-01-23T13:56:25","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.ulubat.org\/?p=9662"},"modified":"2021-01-23T16:56:28","modified_gmt":"2021-01-23T13:56:28","slug":"parmak-uclariyla-goren-adam-esref-armagan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/genel\/parmak-uclariyla-goren-adam-esref-armagan\/","title":{"rendered":"Parmak U\u00e7lar\u0131yla G\u00f6ren Adam: E\u015fref Arma\u011fan"},"content":{"rendered":"\n

“Resim yapmak k\u00f6r bir insan\u0131n mesle\u011fidir. G\u00f6rd\u00fcklerini de\u011fil, hissetti\u011fini, g\u00f6rd\u00fcklerine dair kendisine anlatt\u0131klar\u0131n\u0131 boyar.”<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Pablo Picasso<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Do\u011fu\u015ftan g\u00f6rme engelli olan T\u00fcrk ressam\u0131m\u0131z E\u015fref Arma\u011fan, 1953 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul\u2019da do\u011fdu. \u00c7ocuklu\u011fundan beri resim yapmaya ilgisi vard\u0131; ama resim \u00fczerine hi\u00e7bir e\u011fitim almad\u0131. Ya\u011fl\u0131 boyalar\u0131 parmak u\u00e7lar\u0131yla tuvale uygulay\u0131p kendi sanatsal tekni\u011fini geli\u015ftirdi. Resimlerinde hi\u00e7 g\u00f6rmedi\u011fi renkleri kulland\u0131, resimlerine boyut ve perspektif kazand\u0131rd\u0131, g\u00f6lge ve \u0131\u015f\u0131k verdi. Arma\u011fan, asl\u0131nda etraf\u0131ndaki d\u00fcnyay\u0131 daha iyi anlamak i\u00e7in sanat\u00e7\u0131 olmu\u015ftu. Kendisini \u00f6yle geli\u015ftirdi ki, nesneleri adeta dokunarak g\u00f6r\u00fcyordu. Di\u011fer duyular\u0131n\u0131 tamamlayarak, s\u00fcrekli inceleme ve tart\u0131\u015fma yoluyla \u00fcst d\u00fczeyde bir renk anlay\u0131\u015f\u0131na ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. G\u00f6ren aile bireyleri ve \u00e7evresi taraf\u0131ndan sa\u011flanan do\u011fru tan\u0131mlamalar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda; \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 k\u00f6r do\u011fan insanlar\u0131n daha \u00f6nce d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclenleri anlamas\u0131n\u0131n, tan\u0131mlamas\u0131n\u0131n ve yaratmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu g\u00f6steriyordu.<\/p>\n\n\n\n

\"E\u015fref
E\u015fref Arma\u011fan
Kaynak: <\/strong>http:\/\/www.aa.com.tr<\/a> <\/strong><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Toronto \u00dcniversitesi Psikoloji b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden Dr. John M. Kennedy ve Igor Juricevic, E\u015fref Arma\u011fan\u2019\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 incelemeyi talep ettiler. Arma\u011fan\u2019dan k\u00fcpler \u00e7izmesini istediler. Hem k\u0131saltman\u0131n hem de yak\u0131nsaman\u0131n belirgin oldu\u011fu \u015eekil A\u2019y\u0131 \u00e7izdi.<\/p>\n\n\n\n

\"\u015eekil
\u015eekil A
Kaynak:<\/strong> http:\/\/citeseerx.ist.psu.edu\/viewdoc\/download?doi=10.1.1.594.250&rep=rep1&type=pdf<\/a><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

1 numaral\u0131 \u00e7izim, Necker k\u00fcp\u00fc olarak bilinen bir k\u00fcp\u00fc g\u00f6stermekteydi. Bu \u00e7izim Arma\u011fan\u2019a \u00f6\u011fretildi. Temelden anlay\u0131p anlamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in bir tepe noktas\u0131 tam \u00f6n\u00fcnde olacak \u015fekilde, ba\u015fka bir k\u00fcp \u00e7izmesi istendi. Sonu\u00e7ta 2 numaral\u0131 \u00e7izimi yapt\u0131. Bu \u00e7izim, k\u00fcpleri de\u011fi\u015ftirme yetene\u011finin iyi bir testiydi. Daha sonra \u00f6n y\u00fcz\u00fcn\u00fc ba\u015f y\u00fcksekli\u011finde g\u00f6steren, ancak sola do\u011fru hareket ettirilmi\u015f bir k\u00fcp \u00e7izmesi istendi. 3 numaral\u0131 \u00e7izimi yapt\u0131. Arma\u011fan\u2019\u0131n \u00e7izimleri olduk\u00e7a ba\u015far\u0131l\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Arma\u011fan\u2019\u0131n bi\u00e7im ve bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 konusundaki becerisi, g\u00f6zlemcinin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 belirtmeden bir k\u00f6pek, bir b\u00f6cek ve bir ki\u015fi \u00e7izmesi istenerek test edildi. K\u00f6pe\u011fin ve b\u00f6ce\u011fin d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fleri, \u00f6zellikleri anlat\u0131ld\u0131. John Kennedy\u2019nin ba\u015f\u0131, v\u00fccudu, k\u0131yafeti ve i\u015faret eden kolu tasvir edildi. K\u00f6pe\u011fi \u00f6nden, b\u00f6ce\u011fi yukar\u0131dan ve ki\u015fiyi yandan \u00e7izdi (\u015eekil B).<\/p>\n\n\n\n

\"\u015eekil
\u015eekil B<\/strong>
Kaynak:<\/strong> http:\/\/citeseerx.ist.psu.edu\/viewdoc\/download?doi=10.1.1.594.250&rep=rep1&type=pdf<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lardan John Kennedy’yi \u00e7izdi\u011fini ve T\u00fcrk\u00e7e olarak “Con” ad\u0131n\u0131 ekledi\u011fini s\u00f6yledi. John\u2019u sanki bir k\u00fcp\u00fcn \u00fczerinde oturuyormu\u015f gibi \u00e7izdi. Bu \u00e7izim iki noktal\u0131 perspektif \u00f6zelliklerine sahipti. \u015eekil B’de, formlar\u0131 tan\u0131nabilir k\u0131lmak i\u00e7in m\u00fckemmel oranda yeterli \u00f6zellik mevcuttu. G\u00f6zlemcinin g\u00f6r\u00fc\u015f noktas\u0131ndan par\u00e7alar\u0131n y\u00f6nlerini tan\u0131mlamak i\u00e7in yeterli bilgi sa\u011fland\u0131. \u00d6zelliklerin se\u00e7imi, bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131yla tutarl\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu incelemelerin sonucuna g\u00f6re; hem dokunma hem de g\u00f6rme, g\u00f6zlemciden gelen nesnelerin y\u00f6nleriyle ilgiliydi. Bu nedenle, perspektif resimler g\u00f6rsel oldu\u011fu kadar dokunsal da olabilirdi. K\u00f6r ve g\u00f6ren ki\u015filer dokunsal resimler yaparken perspektif projeksiyon kullan\u0131rd\u0131 ve k\u00f6rler taraf\u0131ndan yap\u0131lan resimler serbest el paralel, tek noktal\u0131 ve iki noktal\u0131 perspektif kullan\u0131m\u0131n\u0131 i\u00e7erirdi. Bu iddiaya g\u00f6re k\u00f6rlerde ve g\u00f6renlerde \u00e7izimin geli\u015fiminde ortak \u00f6zellikler vard\u0131. E\u015fref Arma\u011fan, olduk\u00e7a geli\u015fmi\u015f bir \u015fekilde \u00e7iziyordu. Par\u00e7alar\u0131n oranlar\u0131n\u0131 do\u011fru kullan\u0131yordu. Arma\u011fan, \u00e7izim g\u00f6revlerinin \u00fcstesinden gelme ve nesneleri yeni bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131ndan ele alma becerisiyle gurur duyuyordu. Perspektif \u00e7izimdeki \u00e7arp\u0131c\u0131 ba\u015far\u0131lar\u0131, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kendi \u0131srar\u0131, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve motivasyonunun sonucuydu. O, k\u00f6rlerin hedefleyebilece\u011fi canl\u0131 bir ba\u015far\u0131 \u00f6rne\u011fiydi. Nelerin m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fini g\u00f6sterdi. \u00c7izimleri, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck m\u00fczelerinde olmay\u0131 hak ediyordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar, alg\u0131lama ve tasvir konusunda bilimsel bir devrimin anahtar\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Kaynak:<\/strong> http:\/\/www.aa.com.tr<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Hayat\u0131 Discovery Channel\u2019de \u201cReal Super Humans (Ger\u00e7ek S\u00fcper \u0130nsanlar)\u2019\u2019 belgeseline, ayn\u0131 zamanda \u201cThe Colors Of Darkness (Karanl\u0131\u011f\u0131n Renkleri)\u2019\u2019 isimli \u00f6d\u00fcll\u00fc belgesele konu oldu. E\u015fref Arma\u011fan, \u00fc\u00e7 ka\u00e7\u0131\u015fl\u0131 perspektifi 600 sene sonra d\u00fcnyada g\u00f6rmez olarak \u00e7izen ilk ki\u015fiydi.<\/p>\n\n\n\n

\n