{"id":9707,"date":"2021-02-19T19:19:00","date_gmt":"2021-02-19T16:19:00","guid":{"rendered":"http:\/\/blog.ulubat.org\/?p=9707"},"modified":"2022-05-24T10:11:09","modified_gmt":"2022-05-24T07:11:09","slug":"jokerin-hastaligi-psodobulbar-etki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/blog.ulubat.org\/index.php\/genel\/jokerin-hastaligi-psodobulbar-etki\/","title":{"rendered":"Joker’in Hastal\u0131\u011f\u0131: Ps\u00f6dobulbar Etki"},"content":{"rendered":"\n

Joker’in karakteristik g\u00fcl\u00fcmsemesi hepimizin akl\u0131nda yer etmi\u015ftir. Peki neden k\u0131zg\u0131n ya da \u00fczg\u00fcn oldu\u011funda g\u00fcl\u00fcyor, kahkaha at\u0131yordu? Joker’in bu durumuna ”Ps\u00f6dobulbar Etki”<\/em><\/strong>; di\u011fer adlar\u0131yla emosyonel inkontinans, patolojik g\u00fclme ve a\u011flama, emosyonalizm <\/em>de denilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

Latince ps\u00f6do- <\/strong><\/em>“yalanc\u0131” anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131makta, -bulbar<\/em><\/strong> <\/em> ise “bulbus” yani medulla oblongata denilen omurilik so\u011fan\u0131ndan gelmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00f6z konusu lezyonun; solunum, kalp h\u0131z\u0131 gibi istemsiz fonksiyonlar\u0131 kontrol eden omurilik so\u011fan\u0131ndan ge\u00e7ti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Joker’in g\u00fcl\u00fcmsemesine ithafen imdb<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Ps\u00f6dobulbar Etki(PBA) Nedir?<\/h2>\n\n\n\n

Ps\u00f6dobulbar etki (PBA), beyin hasar\u0131 veya altta yatan n\u00f6rolojik fonksiyon kayb\u0131 nedeniyle geli\u015fen bir bozukluktur. Duygusal ifade bozuklu\u011fuyla karakterizedir. PBA, bireyin i\u00e7 duygusal durumuna uygun olmayan, s\u0131k s\u0131k kontrol edilemeyen g\u00fclme veya a\u011flama patlamalar\u0131 olarak kendini g\u00f6sterir.  PBA’y\u0131 duygudurum bozukluklar\u0131ndan ay\u0131rmak zor olabilir ve bu da y\u00fcksek oranda yanl\u0131\u015f tan\u0131 konmas\u0131na katk\u0131da bulunur. Bu tan\u0131ma eksikli\u011fi, etkisiz ve yetersiz tedaviye yol a\u00e7arak hastalar\u0131n ya\u015fam kalitesini etkileyebilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

PBA’n\u0131n nedenleri karma\u015f\u0131kt\u0131r ancak \u00f6ncelikle beynin frontal lobunda duygular\u0131 kontrol eden n\u00f6ronal yollar\u0131n de\u011fi\u015fmesinden kaynakland\u0131\u011f\u0131na inan\u0131lmaktad\u0131r. PBA’y\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren semptomlar genellikle Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131 (PD), multipl skleroz (MS), amiyotrofik lateral skleroz (ALS), Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131 (AD), travmatik beyin hasar\u0131 (TBI) ve fel\u00e7 te\u015fhisi konan ki\u015filerin etraf\u0131nda merkezlendi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n

PBA’n\u0131n Tarihi<\/h3>\n\n\n\n

Ps\u00f6dobulbar etki (PBA) ilk olarak 19. y\u00fczy\u0131lda tan\u0131nd\u0131 ; ancak, 1940’tan \u00f6nce kapsaml\u0131 bir \u015fekilde tan\u0131mlanmas\u0131na ra\u011fmen, PBA bug\u00fcnlerde nispeten “yeni” bir hastal\u0131k olarak alg\u0131lanmaktad\u0131r. 1886’da Oppenheim ve Siemerling, beyin sap\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 inen yollar\u0131nda \u015fi\u015fkin duygusal davran\u0131\u015fla lezyonlar\u0131 olan bireyleri tart\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Davran\u0131\u015f, “Kahkaha veya A\u011flaman\u0131n Patolojik Patlamalar\u0131” <\/strong>olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015f ve “Ps\u00f6dobulbar Etki”<\/strong> olarak adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Patolojik g\u00fclme ve a\u011flaman\u0131n en eski tan\u0131mlar\u0131ndan biri 16. y\u00fczy\u0131lda Frans\u0131z cerrah Ambroise Par\u00e9 <\/em><\/strong>taraf\u0131ndan anlat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.  <\/p>\n\n\n\n

PBA’n\u0131n Patofizyolojisi<\/h3>\n\n\n\n

PBA ile ilgili yollar \u00e7ok y\u00f6nl\u00fcd\u00fcr ve duygular\u0131n motor \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131n\u0131n olu\u015fumunu ve d\u00fczenlenmesini kontrol eden sinir a\u011flar\u0131n\u0131n kesintilerinden kaynakland\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. PBA, beyin hasar\u0131 veya normal n\u00f6ronal kontrol\u00fc de\u011fi\u015ftiren ve muhtemelen frontal lob i\u015flevi ve beyin sap\u0131 ve beyincik gibi beynin di\u011fer alanlar\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 olan n\u00f6rolojik bir hastal\u0131k veya bozuklukla ili\u015fkilidir. Duygusal ifadenin motor kontrol\u00fcnde rol oynad\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen sistemleri kapsayan, \u00e7o\u011funlukla frontal loblarda ve beyin sap\u0131na inen yollarda bulunan beyin lezyonlar\u0131, temel pontis ve beyincik, PBA ile ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. PBA’n\u0131n patofizyolojisine ili\u015fkin hipotezlerden biri, bir \u00fcst beyin sap\u0131 merkezinde kortikal inhibisyonda bir bozulma oldu\u011funu ve ard\u0131ndan g\u00fclme ve a\u011flama ile ba\u011flant\u0131l\u0131 motor yan\u0131t\u0131 koordine eden alt bulbar \u00e7ekirdeklerin serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Ek bir hipotez ise, serebellum ve serebral korteks aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131daki bir i\u015flev bozuklu\u011funun duygusal d\u00fczenlemede bir bozulmaya yol a\u00e7mas\u0131d\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

\"Bir
Pseudobulbar etkisinin \u00f6nerilen patofizyolojisi. 
 (A<\/strong> ) Motor, frontal ve temporal kortekslerden beyin sap\u0131na giri\u015f, beyincikten gelen girdiyle mod\u00fcle edilir. 
Somatosensoriyel korteksten gelen inhibe edici girdi, motor girdisini mod\u00fcle eder. 
 (B<\/strong> ) Azalt\u0131lm\u0131\u015f inhibit\u00f6r girdi (kortekste k\u0131r\u0131k k\u0131rm\u0131z\u0131 oklar) disinhibisyona neden olarak ps\u00f6dobulbar etkisine yol a\u00e7ar.  Pseudobulbar Etkisi: Yayg\u0131nl\u0131k ve Y\u00f6netim ncbi<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

PBA Tan\u0131s\u0131 Nas\u0131l Yap\u0131l\u0131r?<\/h2>\n\n\n\n

PBA, duygusal de\u011fi\u015fkenlik, duygusal inkontinans, istemsiz duygusal ifade bozuklu\u011fu, duygusal d\u00fczensizlik, duygusall\u0131k veya patolojik g\u00fclme ve a\u011flama olarak etiketlenmi\u015ftir. Kahkahalar s\u0131kl\u0131kla g\u00f6zya\u015f\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. Hastan\u0131n g\u00fclmesi veya a\u011flamas\u0131, hastan\u0131n tarif etti\u011fi deneyimin ruh hali veya yo\u011funlu\u011fu, mevcut sosyal durum veya uyaranlarla her zaman uyu\u015fmaz; PBA, bir uyaran olmadan da ortaya \u00e7\u0131kabilir.<\/p>\n\n\n\n

Sendromu daha objektif bir \u015fekilde tan\u0131mlamak i\u00e7in kriterler olu\u015fturulmu\u015ftur. 1969’da Poeck, PBA i\u00e7in d\u00f6rt kriter tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Poeck’in kriterleri, belirli ili\u015fkileri tan\u0131mlamasa da, sonraki baz\u0131 yay\u0131nlar duygusal tepkinin ruh haliyle tutars\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmu\u015ftur. PBA’n\u0131n hastan\u0131n \u00f6nceki duygusal tepkilerinden bir de\u011fi\u015fiklik oldu\u011funu vurgulayan ve ayn\u0131 zamanda di\u011fer spesifik \u00f6zellikleri sa\u011flayan daha yeni bir tan\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc \u00f6nerilmi\u015ftir.<\/p>\n\n\n\n

TANI KR\u0130TERLER\u0130<\/th><\/tr><\/thead>
Poeck’in Kriterleri<\/td><\/tr>
\u2022 Duygusal tepki durumsal olarak uygunsuzdur<\/td><\/tr>
\u2003\u2022 Hastan\u0131n duygular\u0131 ve duygusal tepkisi yak\u0131ndan ili\u015fkili de\u011fildir<\/td><\/tr>
\u2003\u2022 Epizodlar\u0131n s\u00fcresi ve \u015fiddeti hasta taraf\u0131ndan kontrol edilemez<\/td><\/tr>
\u2003\u2022 Duygunun ifadesi rahatlama hissine yol a\u00e7maz<\/td><\/tr>
Geni\u015fletilmi\u015f Kriterler<\/td><\/tr>
\u2003\u2022 \u00d6nceki duygusal tepkilere g\u00f6re de\u011fi\u015fiklik olur<\/td><\/tr>
\u2003\u2022 Ruh haliyle tutars\u0131z veya orant\u0131s\u0131zd\u0131r<\/td><\/tr>
\u2003\u2022 Bir uyarana ba\u011fl\u0131 de\u011fildir veya o uyarana g\u00f6re a\u015f\u0131r\u0131d\u0131r<\/td><\/tr>
\u2003\u2022 \u00d6nemli s\u0131k\u0131nt\u0131ya veya sosyal \/ mesleki \u00f6z\u00fcrl\u00fcl\u00fc\u011fe neden olur<\/td><\/tr>
\u2003\u2022 Ba\u015fka bir psikiyatrik veya n\u00f6rolojik bozuklukla a\u00e7\u0131klanmaz<\/td><\/tr>
\u2003<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

Tedavisi Nas\u0131l Yap\u0131lmaktad\u0131r?<\/h3>\n\n\n\n

PBA tedavisinin amac\u0131, ataklar\u0131n \u015fiddetini ve s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmakt\u0131r. Tamamiyle tedavi edilememektedir.<\/p>\n\n\n\n

Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar ve vaka \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sonucunda \u00f6zellikle trisiklik antidepresanlar(TCA) ve baz\u0131 antipsikotikler tedavide yararl\u0131 olarak bulunmu\u015ftur. Tedavide daha \u00e7ok serotonerjik (amitriptilin, fluoksetin), antiglutamaterjik (dekstrometorfan) ajanlar, norepinefrin, serotonin ve glutamat \u00f6n planda tutularak k\u0131sa s\u00fcreli etkin tedavi sa\u011flanmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

 Medikal tedaviye ek olarak ki\u015finin ya\u015fam kalitesini art\u0131rmak, sosyal izolasyonu \u00f6nlemek ve g\u00fcnl\u00fck hayata adaptasyonu sa\u011flamak i\u00e7in terapiden de faydalan\u0131lmaktad\u0131r. <\/p>\n\n\n\n

PBA ile Nas\u0131l Ba\u015f Edilir?<\/h2>\n\n\n\n

Ps\u00f6dobulbar etki (PBA) ile ya\u015famak utan\u00e7 verici ve stresli olabilir. Aile ve arkada\u015flara durumun nas\u0131l etkiledi\u011fi a\u00e7\u0131klanmal\u0131, b\u00f6ylece kriz anlar\u0131nda \u015fa\u015f\u0131rmalar\u0131 veya kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 azalt\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

PBA olan di\u011fer insanlarla konu\u015farak deneyimler payla\u015f\u0131lmal\u0131 ve ba\u015f etme y\u00f6ntemlerini ke\u015ffetmelidirler.<\/p>\n\n\n\n

Bir krizle ba\u015fa \u00e7\u0131kabilmek i\u00e7in:<\/p>\n\n\n\n