Servikal Vertebra Anatomisinin Farklı Anatomi Atlaslarında İşlenme Farklılıklar: Karşılaştırmalı Değerlendirme

Servikal Vertebrae Anatomisinin Anatomi Atlaslarında İşlenme Farklılıkları: Karşılaştırmalı Değerlendirme

Tıp Fakültesinde anatomi derslerinin başlamasıyla hayatımıza giren, arkadaş ortamlarında ve forum sayfalarında saatlerce tartışılan, zor bir sorudan bahsedeceğim bugün sizlere.

Hangi anatomi atlası daha iyi?

Muhtemelen bu yazıyı okuyan çoğu kişinin kulaktan duyma bilgilere dayansa da bir cevabı vardır. İlginç olan şu ki tüm tıp fakültesi öğrencilerinin aklını kurcalayan bu soruya cevap bulmak için daha önce hiç araştırma yapılmamış. Biz de, “Bu konuda çalışma yapmak, tıp fakültesi öğrencilerinin vazifesidir.” diyerek bir başlangıç yaptık ve Sobotta, Netter ve Prometheus anatomi atlaslarının servikal vertebralar konusunu işleyiş şekillerini ve içerik farklılıklarını saptadığımız bir çalışma gerçekleştirdik.

Netter PrometheusSobotta
Omurga genel görünüm YokVarVar
Genel Vertebra yapısından bahsetmeYokVarYok
İncelenen VertebralarC1,C2,C3,C4,C7C1,C2,C4,C7C1,C2,C5,C7
Vertebraların incelenen eksen sayısıC1=3,C2=2,C3=1,C4=2,C7=2C1=3,C2=3,C4=3,C73C1=3,C2=3,C5=1,C7=1
Renk kullanımıTek renkTek renkÇift renk
Bazı önemli yapıların koyu yazı ile belirtilmesiYokYokVar*

Öncelikle sayfa aralıklarından bahsedelim Sobotta’da sayfa 48-52, Prometheus’da sayfa 106-109 ve Netter’de sayfa 19-21 aralıklarını kapsayan servikal omurga yapısının işleyişi hakkındaki genel farklılıklara gelin hep birlikte bakalım.

Bir atlasta servikal vertebralar ayrı ayrı ele alınmadan önce genel omurga görünümünden bahsedilmesi konuyu daha iyi kavramamızı sağlayabilir. Sobotta ve Netter’de bu durumu göz önüne almış olacak ki iki atlasta da genel görünümden bahsedildiğini görüyoruz.

Vertebraları inceleme şekillerine baktığımızda Prometheus’un C1,C2,C3,C4,C7 vertebralarını; Sobotta’nın C1,C2,C4,C7 vertebralarını ve Netter’in C1,C2,C5,C7 vertebralarını incelediğini görüyoruz. Bu vertebraların incelenen eksen sayısı ise; Prometheus’da C1=3,C2=2,C3=1,C4=2,C7=2, Sobotta’da C1=3,C2=3,C4=3,C7=3, Netter’de
C1=3,C2=3,C5=1,C7=1 şeklinde tespit edilmiştir.

Biraz da atlaslara özel durumlardan bahsedelim. Prometheus’da incelenen vertebraların farklı eksenlerden görüntüsü sayfalara akılda daha kolay canlanması için art arda sıralanmıştır.

Buna ek olarak sadece Sobotta’ya da özel olan bir durum da var. Sobotta’da aşağıdaki tabloda yer alan yapılar koyu renk punto ile özellikle belirtilerek yazılmıştır. Bu durumun öğrencinin önemli yapılara dikkatini çekme aşamasında faydası olduğunu söyleyebiliriz.

Arcus anterior atlantisDens Axis
Sulcus Arteria vertebralisFovea Dentis
Arcus posterior atlantisProc. Articularis superior
Corpus vertebraProc. Transversus
Facies articularis anteriorFacies articularis posterior
Arcus vertebraForamen Vertebra 
Proc. SpinosusSulcus nervi spinalis
Uncus corparisForamen transversarium
Foramen transversariumTuberculum anterius-posterius

Gerçekleştirdiğimiz çalışmada servikal vertebralara ait 31 tane yapının hangi atlasta kaç tane bulunduğunu ve ne şekilde ifade edildiğini, ikinci isimlere ne miktarda yer verildiği gibi durumları tek tek inceleyerek çeşitli tablolar oluşturduk. Birkaç gün içerisinde kaynakça bölümünden çalışmanın tamamına ulaşabileceksiniz şimdilik sizleri de çok yormadan en dikkat çekici birkaç bulgudan bahsetmekle yetineceğim.

  • Bütün Atlaslarda Eşit sayıda bulunanlar
  • Arcus Anterior Atlantis

Ve evet sadece 1 yapıya bütün atlaslarda eşit sayıda rastlıyoruz. Yani öğrencilik hayatımız boyunca her şeyi ile ezberlediğimiz belki doğruluğundan hiç şüphe duymadığımız, kütüphanelerimizin en değerli kitapları olan anatomi atlaslarımızın arasındaki bu denli farklılıklar ve çeşitlilik bulunuyor.

  • Sadece 1 atlasda bulunan yapılar
  • Foramen İntervertebrale yapısına sadece Netter’de yer verilmiştir.
  • İncisura Vertebralis Superior yapısına sadece Prometheus’da yer verilmiştir.
  • Tuberculum Caroticum yapısına sadece Netter’de yer verilmiştir.
  • Apex Dentis yapısına sadece Sobotta’da yer verilmiştir.

Buradaki yapılara incelenen atlaslardan sadece birinde yer verilmiştir. Diğer iki atlasta değinilmeyen bir yapıdan bahsetmenin atlas seçiminizde ne kadar etkili olacağının yorumunu size bırakıyorum.

  • Üç Atlasda  farklı sayılarda yer verilen (hepsinde bulunuyor)yapılar.
  • Corpus Vertebra
  • Processus Spinosus
  • Processus Transversus
  • Processus Articularis Superior; Zygapophysis Superior
  • Facies Articularis Superior
  • Facies articularis İnferior
  • Uncus Corporis; Processus Uncinatus
  • Foramen Transversarium
  • Tuberculum Anterius
  • Tuberculum Posterius
  • Dens Axis
  • Facies Articularis Anterior

Burada listelenen yapılar her atlasta bulunmasına rağmen değinilme miktarı, bahsedildiği yerler farklılık göstermektedir.

  • Hiçbir Atlasda Bahsedilmeyenler
  • Facies İntervertebralis
  • Epiphysis Anularis
  • İncisura Vertebralis İnferior
  • Canalis Vertebralis

Kaynakça olarak kullandığımız ve tabloların oluşturulmasında yararlandığımız Feneis’in Sistematik Resimli Anatomi Sözlüğünde yer almasına rağmen hiçbir atlasta değinilmemiş olan yapılar yukarıda sıralanmıştır.

  • Sadece 1 atlasın yer vermediği yapılar
  • Arcus Vertebrae yapısına sadece Netter’de yer verilmemiştir.
  • Lamina Arcus Vertebra yapısına sadece Netter’de yer verilmemiştir.
  • Fovea Dentis yapısına sadece Netter’de yer verilmemiştir.

Diğer iki atlasta bahsedilmesine rağmen birinde değinilmemiş yapılar. Atlas seçiminde sizlere ne kadar etkisi olur bilmiyorum

Sorumuza cevap bulabilmek için yapılması gereken şey bu çalışmanın tüm konulara uygulanması olurdu. Belki yoğun uğraşlar sonucu yapılabilir ama yine de hangisinin öğrenci için en iyi olduğuna karar verebilmemizi sağlayacak net çizgiler getirebileceğini pek sanmıyorum.

Teorik eğitimimiz süresince çoğumuzun çılgınca ezberlediği, en kıymetlimiz muamelesi yaptığı atlaslarımızın barındırdığı farklılıklar her bir detayı eşsiz insan anatomisini tek kitaba indirgenemeyeceğinin en büyük kanıtlarından olsa gerek.

Bu durum tıbbın çeşitliliğini ve benzersizliğini bizlere tekrar hatırlatarak tıp eğitimi sürecinde pratik odaklı öğrenmenin altını çiziyor.

KAYNAKÇA

Yazar: Merziye Gökçe GÖKSU

İzmir Demokrasi Üniversitesi

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.